Dünyaya Çarpan Çoğu Göktaşının Şaşırtıcı Kökeni Keşfedildi
Şimdiye kadar meteoritlerin sadece %6’sının bilinen bir kaynağı vardı, ancak şimdi bu kayaların %70’inden fazlasının kökenini izleyebiliyoruz.
Yaklaşık 466 milyon yıl önce Dünya, büyük bir asteroidin Mars ve Jüpiter arasındaki yörüngede hareket ederken daha küçük parçalara ayrılması sonucu gezegenimize şiddetle çarpan devasa bir uzay taşı sürüsü tarafından bombardımana tutuldu.
Benzer yörüngeleri paylaşan bir asteroit popülasyonu olan Massalia asteroit ailesi, bu büyük yağışın arkasındaki ana suçlu olabilir.
Aslında, bu asteroit ailesi Dünya’ya düşen tüm meteorların yaklaşık %40’ını oluştururken, diğer iki uzay taşı ailesi Dünya’ya bağlı meteorların çoğunun kaynağı olarak adlandırılmaktadır.
Uzaydaki telaşlı bir yolculuğun ardından Dünya’da binlerce meteor bulundu. Şimdi yeni bir araştırma, bu düşen uzay taşlarının çoğunun kökeninin izini sürebiliyor ve üç genç asteroit ailesinin Dünya’daki meteorların %70’inden fazlasından sorumlu olduğunu ortaya koyuyor.
Keşif, Nature ve Astronomy and Astrophysics dergilerinde yayınlanan üç çalışmada detaylandırılmıştır ve yeni bulgular bilim insanlarının erken güneş sisteminin gizemlerini ortaya çıkarmasına yardımcı olabilir.
Üç asteroit ailesi, Karin, Koronis ve Massalia, özellikle 5,8 milyon yıl önce, 7,5 milyon yıl önce ve 40 milyon yıl önce ana asteroit kuşağında çarpışmalar sonucu oluşmuştur.
Bu, zayıf insan beynimiz için uzun bir zaman önce gibi görünebilir, ancak güneş sisteminin yaşıyla (yaklaşık 4,5 milyar yaşında) karşılaştırıldığında nispeten yenidir.
Avrupa Güney Gözlemevi’nden Michaël Marsset, Gizmodo’ya verdiği demeçte, “Asteroit kuşağında meydana gelen en son çarpışma olayları, gezegenimize malzeme akışını tamamen domine ediyor” dedi.
“Göktaşı akısının asteroit kuşağında gözlemlediğimiz tüm bileşim sınıflarının bir karışımı olması gerektiğini düşünebilirsiniz, ancak durum hiç de öyle değil, son zamanlarda parçalanan üç asteroit tarafından domine ediliyor.” Marsset ve meslektaşları “akı” ile uzaydan Dünya’ya doğru yol alan göktaşlarının akışını kastediyor.
Marsset, Dünya’da bulunan uzay taşları ile asteroit kuşağında gözlemlenenler arasındaki bu uyuşmazlığı çözmek için göktaşlarının kökeninin izini sürmek istediğini açıklıyor.
Araştırmacılar şimdiye kadar meteoritlerin sadece %6’sının kökenini tespit edebilmişti ve bu meteoritler de Ay, Mars ve asteroit kuşağındaki en büyük asteroitlerden biri olan Vesta’dan geliyordu. Geriye kalan taşların kaynağı ise tam bir muammaydı.
Ana kuşaktaki tüm büyük asteroit ailelerinin bileşimine ilişkin teleskopik bir araştırmayı, bu büyük ailelerin çarpışmalı ve dinamik evrimine ilişkin bilgisayar simülasyonlarıyla birlikte kullanarak, son keşfin arkasındaki bilim insanları diğer meteoritlerin çoğunun birincil kaynağını ortaya çıkarmayı başardılar.
Araştırmacılar, meteoritlerin kimyasal bileşimlerine dayanarak, onları Dünya’ya inmeden önce koptukları ana gövdelerine kadar izlediler.
Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nde araştırmacı ve çalışmalardan birinin başyazarı olan Pierre Vernazza Gizmodo’ya verdiği demeçte, “Bu tür büyük çarpışmalar her gün gerçekleşmiyor – her 30 ila 50 milyon yılda bir frekans olarak kulağa doğru geliyor, ancak son 8 milyon yıl içinde üç büyük çarpışma oldu” dedi.
Sonuçlar şaşırtıcı olsa da, genç asteroit ailelerinin Dünya’ya meteorit malzeme akışında baskın olmasının bir nedeni olabilir. Daha genç asteroit aileleri, parçalanmalarına neden olan çarpışmalardan arta kalan çok sayıda küçük parçaya sahip olma eğilimindedir.
Bu parçaların birbirleriyle çarpışma riski daha yüksektir ve bu da bazı küçük enkazların Dünya’ya doğru savrulmasına neden olabilir. Marsset, “Bu ailelerin içindeki çarpışma kaskadı hala aktif” dedi. “Bu yüzden bu meteorit üretimini domine ediyorlar.”
Meteoritler, güneş sisteminin gizemlerine dair Dünya’ya düşen küçük, kayalık ipuçlarıdır. Bilim insanları meteoritleri inceleyerek çok şey öğrenebilir ve Dünya ile komşu gezegenlerin ilk yıllarına dair nadir bir bakış yakalayabilirler.
Marsset, “Meteoritler bugünkü bileşimlerinde erken protoplanetary diskimiz hakkında pek çok bilgiyi korumuştur” dedi.
“Laboratuvarımızda ince ayrıntılarıyla inceleyebildiğimiz bu meteoritleri asteroit kuşağındaki belirli ailelerle ilişkilendirerek, protoplanetaryum diskimizin orijinal bileşimsel gradyanını ve termal gradyanını yeniden yapılandırabiliriz. Nihayetinde bu tür bir çalışmanın amacı budur. Öğrenmek istediğimiz şey bu.”
Bu uzay taşlarının kökeninin izini sürmenin ötesinde, meteoritleri yakından incelemek, göksel komşuluğumuzun kaotik başlangıcına ve biz gelmeden milyonlarca yıl önce neler olmuş olabileceğine dair içgörüleri ortaya çıkarabilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Dünyaya Çarpan Çoğu Göktaşının Şaşırtıcı Kökeni Keşfedildi