Dünya’nın yakınında yıldız patlaması

Dünya’nın yakınında yıldız patlaması

Birkaç ay önce Betelgeuse yıldızının parlaklığı çarpıcı bir şekilde düştüğünde,  bazı gözlemciler yaklaşan bir süpernovadan, Dünya’da da zarara sebep olabilecek bir yıldız patlamasından şüphelendiler. Betelgeuse yıldızı normale dönerken, Münih Teknik Üniversitesi’nden (TUM) fizikçiler, yaklaşık olarak 2,5 milyon yıl önce Dünya’nın yakınında patlamış bir süpernova kanıtı buldular.

Güneş’in on katından daha büyük bir kütleye sahip yıldızların yaşamı, devasa bir yıldız patlaması olan süpernovada son bulur.

Münih Teknik Üniversitesi’nde fizikçiler tarafından yönetilen bir araştırma ekibi, yaklaşık iki milyon yaşındaki manganez kabuğunun katmanlarında hem demir-60 hem de manganez-53’ün varlığını doğruladı.

İlk yazar Dr. Gunther Korschinek, ‘‘manganez-53’ün artan yoğunluğu, bu süpernovanın gerçekten meydana geldiğinin en büyük kanıtı olan ‘‘ somut delil’’ olarak anılabilir,’’ diyor.

Çok yakın bir süpernova Dünya’daki yaşama çok büyük zarar verebilirken, bu süpernova yeterince uzaktaydı. Sadece birkaç bin yılın üstünde kozmik ışınlarında bir artışa neden oldu. Yardımcı yazar Dr. Thomas Faestermann, ‘‘Bununla birlikte bu, bulut artışına neden olabilir,’’ diyor. Belki de 2,6 milyon yıl önce başlayan Pleistosen dönemiyle (Buz çağı dönemi) bir bağlantısı vardır.

Ultra İzleme Analizi

Tipik olarak manganez Dünya’da manganez-55 olarak bulunur. Öte yandan manganez-53 genellikle Güneş sistemimizin asteroit kuşağında bulunan kozmik tozdan kaynaklanır. Bu toz yeryüzüne sürekli olarak yağmur gibi yağar; fakat nadiren göktaşları gibi parlayan daha büyük toz parçacıklarını algılıyoruz.

Deniz tabanında her yıl biriken yeni tortu katmanları, manganez kabukları ve tortu örneklerindeki elementlerin dağılımını korumaktadır. Hızlandırıcı spektrometreyi kullanarak, bilim adamlarından oluşan ekip yaklaşık iki buçuk yıl önce depolanmış olan katmanlardaki hem demir hem de artan manganez-53 seviyelerini saptadı.

Korschinek,  ‘‘Bu araştırma ultra-izleme analizidir’’, diyor. ‘‘Biz burada sadece birkaç atomdan bahsediyoruz. Fakat hızlandırıcı kütle spektrometresi o kadar hassastır ki ölçümlerimizden, patlayan yıldızın Güneş’in yaklaşık olarak 11-25 katı büyüklüğünde olması gerektiğini hesaplamamıza olanak tanır.

Araştırmacılar ayrıca diğer nüklidlerin karşılaştırmalarından ve örneklerin yaşından manganez-53’ün yarı ömrünü belirleyebildiler. Sonuç: 3,7 milyon yıl. Bugüne kadar dünya çapında bu amaçla sadece tek bir ölçüm yapılmıştır.

Çeviri:Melek Taflan

Kaynak:More information: G. Korschinek et al, Supernova-Produced Mn53 on Earth, Physical Review Letters (2020). DOI: 10.1103/PhysRevLett.125.031101     https://journals.aps.org/prl/      https://www.tum.de/

55 Paylaşımlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
22 + 26 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.