Dünyanın İlk Tanrı-İmparatoru: Naram-Sin’in Unutulmuş Destanı.
Homeros’tan Önce: Sümer ve Akad’ın Kahramanlık Efsaneleri.
Homeros’un Troya Savaşı’na katılan büyük savaşçıların kudretli eylemlerini anlatmasından çok önce, benzer hikayeler Sümer ve Akad ozanları tarafından anlatılmış ve yeniden anlatılmıştır. Ancak Sümer ve Akad’ın destansı gelenekleri, ne yazık ki Batı toplumunda örneğin Homeros’un masalları kadar ilgi görmemiştir. Bu son derece talihsiz bir durumdur çünkü bu kahramanlık öyküleri eşsiz ve benzersiz bir yücelik dönemini yansıtır ve bu nedenle en azından eşit öneme sahip olmalıdır.
Dünyanın ilk Tanrı-İmparatoru, sadece dünyanın ilk imparatorluğunun güçlü hükümdarı değil, aynı zamanda kendi yaşamı boyunca resmi devlet dininde büyük bir tanrı olarak tapınılan ilk kişi olan büyük Akad İmparatoru Naram-Sin’dir. O, bilinen dünyanın uç noktalarına hükmeden güçlü bir savaşçı ve fatihdi. Eşsiz ve kudretli eylemleri sadece imparatorluğun dört bir yanına dikilen stellerde kaydedilmekle kalmamış, aynı zamanda bu eylemler saray ozanları tarafından icra edilen destansı şarkılarda da anlatılmıştır.
Bu makalede, Tanrı-İmparator Naram-Sin’in büyük işlerini kutlayan destanlardan bazılarını, insanlığın uzun tarihinde kaydedilmiş en büyük kahramanlık hikayeleri arasında sayılan destanları tartışıyorum.
Tanrı, Naram-Sin
Naram-Sin, MÖ 3. binyılın ikinci yarısında antik Mezopotamya’da hüküm sürmüştür. Hükümdarlığının başlarında meydana gelen Büyük İsyan sırasında kazandığı büyük zaferden sonra, Naram-Sin’in şahsında tezahür eden büyük bir tanrı olarak Sümer ve Akad’ın büyük tanrılarından biri olarak resmen onurlandırıldı. Onun kişiliği etrafında gelişen büyük destan geleneğinin isyandan kısa bir süre sonra başladığına dair kanıtlar mevcuttur. Akad İmparatorluğu’nun başkenti Akkad ile aynı bölgede bulunan Esnunna kentinde keşfedilen Naram-Sin dönemine ait bir fragman, Büyük İsyan sırasındaki bazı muhaliflerinin isimlerinden bahsetmektedir. Araştırmacı Joan Westenholz bu parça hakkında şunları yazmaktadır:
“Bir öğrencinin zayıf alıştırmasının bu parçası, edebi eserlerin çağdaş tarihi olaylar teması üzerine yazıldığının günümüze ulaşan tek kanıtıdır. Naram-Sin’in asi şehir devletlerine karşı kazandığı zafer muhtemelen görkemli bir şekilde kutlanmıştı… Esnunna şehrinde… bir öğretmen bu konuyu bir öğrenci için yazılı kompozisyon ödevinin konusu yapmıştı.”
Saray ve ozanlar arasında yakın bir ilişki vardı, hatta bazılarını bugün bile tanıyoruz. Bu ozanlar, türkülerinde bu hükümdarların ve ait oldukları olağanüstü büyüklükteki kahramanlık çağının etkileyici bir resmini çizdiler. Naram-Sin’le ilgili öyküleri, daha onun sağlığında bestelenmiş ve söylenmiş olan şarkılara dahil etmişler ve müziğe dökmüşlerdir. Bu şarkılar Akad ve diğer saraylarda ondan sonra gelenler arasında da çok popüler olmuş olmalıdır.
Naram-Sin’in yaşamı sırasında meydana gelen olaylarla ilgili çeşitli besteler keşfedilmiştir, bunlardan bazıları yalnızca kırık ve dolayısıyla okunması zor bir formatta mevcuttur. Bu baladların çoğu Büyük İsyan’a odaklanmaktadır. Büyük savaşlar genellikle Naram-Sin’in galip geldiği, ilahi ihtişamın kendisinde tecelli ettiği kudretli ve güçlü bir galip olduğu tek bir dehşet verici savaşla bütünleştirilir. Bu destansı öykülerde Naram-Sin’in görkemli ve ilahi ışıltısı, diğer Mezopotamya kahramanlarının hiçbirinde olmadığı kadar canlı ve etkileyici terimlerle anlatılır.
Bu büyük imparatorun destan geleneği Naram-Sin destanları ya da Gestae Naram-Sinaeorum olarak adlandırılır. Bu destan metinlerinde anlatılan hikâyelerin kökeni, Akad efsanelerini karakterize eden ses kalıpları ve diğer şiirsel araçlardan da anlaşılacağı üzere sözlü geleneğe dayanmaktadır.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Dünyanın İlk Tanrı-İmparatoru: Naram-Sin’in Unutulmuş Destanı.