Dünyanın En Eski Peyniri Hangisidir?
Peynir antik dünyada da bugün olduğu kadar popülerdi ve tıpkı bugün olduğu gibi o zaman da üretimi sabır ve lezzetli bir şeye dönüşmesi için zaman gerektiriyordu. Ancak arkeologlar, çeşitli yerlerde yüzyıllar boyunca korunmuş, bizim “olgunlaşmış” olarak kabul edebileceğimiz peynirlerin sınırlarını zorlayan çeşitli peynirler bulmuşlardır. Bu eski örnekleri yemek istemeseniz de, yine de önemli bir soru ortaya çıkıyor: şimdiye kadar bulunan en eski peynir hangisi?
Cevap, pek çok şeyde olduğu gibi, “peyniri” nasıl tanımladığınıza ve hangi miktar standardının mevcut olması gerektiğini düşündüğünüze bağlıdır. İşte bunu göstermek için iki örnek.
Yarışmacı 1: Antik Mısır Peynir Damlası
Ağustos 2018’de arkeologlar, bir Antik Mısır mezarını kazarken şimdiye kadar keşfedilen en eski peynirlerden biri olduğu ortaya çıkan bir madde tespit etti. Söz konusu mezar, M.Ö. 13. yüzyılda Mısır’ın Memphis kentinde yüksek rütbeli bir memur olan Ptahmes’e aitti.
Ptahmes’in mezarı ilk kez 1885 yılında keşfedilmiş olsa da, kısa bir süre sonra Kahire’nin güneyindeki Mısır çölünün kumları altında, “Ölüler Şehri” Sakkara’da tekrar kayboldu. Ancak arkeologlar 2010 yılında mezarı yeniden keşfettikten birkaç yıl sonra, içinde kırık kavanozlar bulunan bir köşe depolama alanına rastladılar. Bu kavanozlardan birinde “katılaşmış beyazımsı bir kütle” ve kavanozu örtmek için kullanılmış olabilecek bir tür kanvas malzeme bulunuyordu.
Araştırmacılar bu maddeyi önce çözdükten sonra protein bileşenlerini saflaştırarak sıvı kromatografisi adı verilen bir teknikle analiz ettiler. Ekip daha sonra kütle spektroskopisi kullanarak farklı moleküllerini ölçebildi ve bunun keçi ya da koyun sütüyle karıştırılmış inek sütünden yapılmış bir süt ürünü olduğunu belirledi.
Antik Mısır’da sütün çabuk tüketilmesi gerekirdi, aksi takdirde bozulurdu. Ancak Mısırlılar sütü peynire ya da yoğurt gibi benzer fermente ürünlere de dönüştürürlerdi.
O halde bu, 3.200 yıldan daha eski bir peynir küresini temsil etmektedir ki bu oldukça etkileyicidir. Ancak, insanları ve çiftlik hayvanlarını öldürdüğü bilinen potansiyel olarak ölümcül bir bakteri olan Brucella melitensis izleri içerdiği için yemek istemezsiniz. Bu bakteri bugün hala dünyada yaşamaktadır ve pastörize edilmemiş süt ürünleri tüketen insanlar tarafından yakalanabilir.
Yarışmacı 2: Hırvat Peynirli Bitleri
Ptahmes’in mezarından çıkarılan malzeme, elle tutulur bir antik peynir kütlesidir. Önemli ve görülebilir. Ancak arkeologlar çok daha eski örneklere dair kanıtlar bulmuşlardır. Ancak burada küçük bir sorun var – kanıtlar karşılaştırıldığında sadece kısmi.
Mısır’daki arkeologların Ptahmes’in küresini analiz ettikleri yıl, başka bir ekip de bugün Hırvatistan olan bölgede 7.200 yıl öncesine ait peynir üretiminin izlerini buldu.
Keşif, yağ asitlerinin antik çanak çömlekler üzerinde bıraktığı kimyasal parmak izlerini inceleyen uluslararası bir araştırmacı ekibi tarafından yapıldı. Daha sonra bulgularını, o dönemdeki tarımsal uygulamalara ilişkin tarihsel kanıtlarla karşılaştıran araştırmacılar, antik bir peynir yapım sürecinin sonucuna bakmakta oldukları sonucuna vardılar.
Dalmaçya Sahilindeki iki Yeni Taş Çağı (Neolitik) köyünde bulunan kil kapların iç kısmında yağ asitleri bulundu. Araştırmacılar, daha ağır olan karbon-13 izotoplarının, izlerde bulunan daha hafif karbon-12 atomlarına oranını dikkatle inceledi. Bu ikisinin konsantrasyonları, süt ya da peynir olup olmadığına bağlı olarak değişmektedir. Bu örnekte, peynirden elde edilen yağ asitlerini doğrulayabildiler.
Peki sizce bulunan en eski peynir hangisidir? Hangisi sizin “peynir” tanımınızı ve gerçek bir örneğine sahip olduğunuzu söylemek için gereken miktarları karşılıyor olursa olsun, bu ürünün izlerini bu kadar eski bağlamlarda tespit edebilmemiz yine de dikkate değer.
Yüzyıllar boyunca peynire olan hayranlığımız o kadar “ilginç” hale geldi ki, bugün bile bazen bu ürünü kasalarda istifliyoruz.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber