Dünyanın En Eski Mumyaları Mısır’ın Yakınlarında Bulundu
Antik Mısır mumyaları tüm üne ve şöhrete sahiptir, ancak Şili’nin Atacama Çölü’ndeki Chinchorro halkı ölülerini mumyalayan ilk halktır.
İnsanlar tarafından yapılmış bilinen en eski Chinchorro mumyası örneği M.Ö. 5050 yıllarına tarihlenmektedir – yani 7.000 yıldan daha eski. Ancak bölgede, Chinchorro halkının ölülerini muhafaza etmek için kurak çölden yararlandığı M.Ö. 7020 yılına kadar uzanan daha da eski doğal mumyalanmış bireyler bulunmaktadır.
Chinchorrolar, Atacama Çölü’nün kuzey kıyısı yakınlarında yaşayan avcı-toplayıcı bir toplumdu. Deniz kıyısında yaşayan bir topluluk olarak balıkçılığa meraklıydılar ve deniz ürünleri açısından zengin bir diyetle besleniyorlardı. İsimleri, balık yakalama yöntemlerine atıfta bulunarak “solungaç ağcıları” anlamına gelmektedir.
Anavatanları, dünyanın kutupsuz en kurak çölü olan Atacama Çölü’nün sınırlarında yer alıyor. Burası 10-15 milyon yıldır kurak bir bölge ve çölün bazı kısımları belki de 1570 ile 1971 yılları arasında 401 yıl boyunca kayda değer bir yağış görmedi.
Bu koşullarda yaşamak insanlar -ya da herhangi bir yaşam formu- için kolay değildir, ancak Chinchorro halkı bu aşırı kurak ortamdan faydalanmıştır.
Ölen sevdiklerini çöle götürdüklerine ve aşırı kuru koşulların çürümeyi engelleyerek cesetlerin doğal yollarla mumyalaşmasını sağladığına inanılıyor.
Bu cesetlerin en eskisi yaklaşık 9.000 yıl öncesine tarihleniyor. Şili’nin Arica kentindeki sahilin yaklaşık 5 kilometre (3 mil) doğusunda, “Acha” adı verilen kuru vadinin ağzında keşfedilmiştir. Cesedin büyük bir kısmı parçalanmış olsa da bilimsel araştırmalar cesedin kimliğini ortaya çıkarmayı başardı: 25 ila 30 yaşlarında ölen bir adam. Acha Adamı olarak tanınmaya başladı.
Görünüşe göre bu doğal koruma sürecinden ilham alan Chinchorro halkı daha sonra insan kalıntılarını yapay olarak mumyalamaya başladı. Kasıtlı olarak mumyalanmış bir ceset örneği yaklaşık 7.000 yıl öncesine dayanıyor.
UNESCO’ya göre, M.Ö. 5450 yılına kadar uzanan Chinchorro yerleşimleri, bilinen yapay mumyalanmış insan bedenleriyle ilişkilendirilmiştir. Bu mumyaların birçoğu hala oldukça iyi durumdadır ve uzun süredir kayıp olan kültürlerinin canlı kıyafetleri ve dekorasyonuyla süslenmiştir.
UNESCO şöyle açıklıyor: “Mezarlıklar, Chinchorroların mumyalama uygulamalarında sürekli yenilikler yaptıklarını ve ölülerin insan toplumundaki temel sosyal rolünü yansıtan olağanüstü maddi, heykelsi ve estetik niteliklere sahip yapay mumyalar yarattıklarını ortaya koyuyor.”
Bağlam açısından, tüm bunlar mumyalamanın dünyanın diğer ucundaki eski Mısırlılar tarafından mükemmelleştirilmesinden binlerce yıl öncesine denk geliyor. Ocak 2023’te Mısır’daki arkeologlar, ülkede şimdiye kadar bulunan en eski mumya olarak selamladıkları 4.300 yıllık mumyalanmış kalıntıları ortaya çıkardılar.
Antik Çinçorroların ölülerini gömdükleri çöl mezarlıkları 2021 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Alanı ilan edildi. Ancak bu akıllara durgunluk veren kalıntılar belirsiz bir gelecekle karşı karşıya. İklim değişikliğinin ardından mumyaların birçoğunun bozulduğu, hatta bazılarının “iğrenç siyah bir çamura” dönüştüğü bildiriliyor.
Chinchorro mumyaları binlerce yıl hayatta kalmış olabilir, ama umalım ki önümüzdeki yüzyıla kadar dayanabilsinler.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Antik Mumyanın X-Ray’i Soylu Kadının Hayatının Ayrıntılarını Ortaya Çıkarıyor (Video)