Dünyanın En Eski Megalitik Yapıları

Dünyanın En Eski

Dünyanın En Eski Megalitik Yapıları

Megalitler, gökleri işaret eden ya da yerçekimine meydan okuyan daha büyük düzenlemeler oluşturan bu büyük taş yapılar, nesiller boyunca insanların spekülasyon ve gizem kaynağı olmuştur. Aklınıza Stonehenge gibi bir ya da iki ünlü örnek gelse de, dünya genelinde şaşırtıcı derecede yaygındırlar. Aslında, sadece Avrupa’da en az 35.000 tane olduğu tahmin edilmektedir. Peki bu inanılmaz ve gizemli taş anıtlardan hangisi en eskisi olmakla övünebilir?



Bu basit bir soru gibi görünebilir, ancak cevaplaması son derece zordur. Bir yandan antik yapıları doğru bir şekilde tarihlendirmek zorken, diğer yandan da sürekli yeni keşifler yapılmaktadır.

Dünyanın dört bir yanından şu anda bilinen en eski örneklerden bazılarını tartışmaya başlamadan önce, tarih öncesi mimarinin bir biçimi olarak megalitler hakkında ne bildiğimizi açıklamaya değer.

Megalit nedir?

Megalitler esasen eski insanlar tarafından anıt, mezar ya da diğer yapılar olarak inşa edilen büyük taş yapılardır (stop it). Bu isim Antik Yunanca’da büyük ya da geniş anlamına gelen “mega” ve taş anlamına gelen “lithos” kelimelerinden türetilmiştir.

Antik kökenlerine rağmen, bu taş yapıların resmi olarak incelenmesi 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar ciddi bir şekilde başlamamıştır. Ancak bu hiçbir şekilde kesin bir bilim değildi. Bu taşların “megalit” olarak nitelendirilmesi için ne kadar büyük ya da ağır olması gerektiğine dair standart bir tanım yoktu ve tipolojileri bugün olduğundan daha kısıtlıydı.

Bununla birlikte, Luc Laporte ve meslektaşlarının Megaliths of the World adlı kitaplarında belirttikleri gibi, “‘megalit’ terimi herkese tanıdık gelse de, farklı yerlerdeki araştırmacılar (veya halk) tarafından aynı şekilde yorumlanmamaktadır”.

Uzun bir süre megalitlerin iki türde olduğu düşünülmüştür: Britanya Adaları, Fransa’daki Carnac, Tibet’teki Doring ya da Yemen’deki al-Tihamah’ta görülenler gibi dikili taşlar (menhir olarak adlandırılanlar). Bunlar dünyadaki en tanınmış megalitlerden bazılarıdır, ancak kesin amaçları ve sosyal anlamları, çok sayıda hipoteze, öneriye ve tamamen tahminlere rağmen birçok durumda kesin değildir.

İkinci tip ise dolmenler olarak bilinen mezarlar ve mezar odalarıdır. Bu yapılar dairesel ya da çokgen şeklinde ve genellikle büyük taş bloklardan yapılma eğilimindeydi. Bazılarının üzeri toprakla örtülüyken, diğerleri bir tümülüs oluşturacak şekilde taşlarla çevriliydi. Genellikle bu alanların üzerini kapatmak için hareket ettirilebilen bir taş levha bulunurdu.

Zaman geçtikçe “megalit” kategorisi, ne menhir ne de dolmen olan Paskalya Adası heykelleri gibi dünyanın dört bir yanından diğer antik taş mimari biçimlerini de içerecek şekilde genişletildi.

Peki, dünyanın dört bir yanındaki en eski megalitik alanlardan bazıları hangileridir?

Göbekli Tepe

Bu kategorinin galibi, bazılarının dünyanın bilinen en eski tapınağı olduğuna inandığı (ancak bu sadece bir olasılıktır) ve modern Türkiye’de bulunan Göbekli Tepe’dir. Yaklaşık 11.500 yıl önce Yukarı Mezopotamya’da inşa edilen kompleks, T şeklinde devasa sütunlar içeren birkaç dairesel yapıdan oluşmaktadır. Bu sütunlardan bazıları karmaşık oymalarla süslenmiştir.

Photograph of Göbekli Tepe
Modern Türkiye’de bulunan Göbekli Tepe’nin dünyanın bilinen en eski tapınağı olduğuna inanılıyor.
Resim Kredisi: omurbilgili/Shutterstock.com

Yakın zamanda yapılan bir çalışma sırasında araştırmacılar, bu inanılmaz alanın sadece garip bir şekilde yerleştirilmiş bir dizi yapıdan ibaret olmadığı, altta yatan belirli geometrik desenlere sahip bir kompleks olarak tasarlandığı sonucuna vardılar. Bu, tarımın yükselişinden önce inşa edildiği anlamına geliyor ki bu da çevresinde yaşayan insanların hâlâ avcı-toplayıcı olduğu anlamına geliyor. Diğer karmaşık mimari biçimlerin ortaya çıkması için binlerce yıl geçmesi gerekecekti.

Elbette bu durum, arkeologlar ve diğerleri arasında – bazıları diğerlerinden daha tuhaf – bu tuhaflığı açıklamaya çalışan önemli spekülasyonlara yol açmıştır. Bazıları bunun uzun zamandır kayıp olan çok gelişmiş bir medeniyetin ya da uzaylı etkisinin kanıtı olduğunu savunuyor çünkü eski insanların böylesine inanılmaz ve karmaşık yapılar yaratmak için kendilerini organize edemeyeceklerine inanıyorlar.

Ancak arkeologlar, avcı-toplayıcıların bu megalitleri nasıl hala yaratabildiklerine dair bolca açıklama getirmişlerdir. Basit yaşamın basit ve ilkel düşünceyle eşdeğer olduğunu düşünmeyi bırakmamız gerekiyor.

Nabta Playa

Bugün İngiltere’deki Stonehenge’i oluşturan taş yapılarda olduğu gibi, dünyanın dört bir yanındaki birçok megalit muhtemelen zamanı ve mevsimlerin geçişini izlemek için araçlar olarak tasarlanmıştır. Bu göksel saatler, yıldızların hareketini izlemek ya da yıllık yaz ve kış gündönümleri veya ilkbahar ve sonbahar ekinoksu sırasında güneşin konumunu ölçmek için önemliydi.

Bu amaçla tasarlanan Avrupa megalitlerinin çoğu 6.500 ila 4.400 yıl önce inşa edilmiştir (Stonehenge yaklaşık 5.000 yıllıktır), ancak türlerinin ilk örneği olmayabilirler.

Kuzey Afrika’da (Mısır, Giza’nın yaklaşık 700 mil güneyinde) bulunan Nabta Playa, şu anda dünyanın bilinen en eski taş çemberlerinden biridir. Bir yoruma göre, en eski astronomik gözlemevi de olabilir, ancak bu tartışmalıdır (taşlar sembolik bir nekropolün parçası olan steller de olabilir).

Nabta Playa Calendar Circle, reconstructed at Aswan Nubia museum
Asvan Nubia Müzesi tarafından Nabta Playa taş çemberinin yeniden inşası.Resim Kredisi: Wikimedia Commons üzerinden Raymbetz, (CC BY-SA 3.0)

Bu alan muhtemelen 7.000 yıl önce Ru’at El Baquar tarafından inşa edilmiştir, göçebe sığır kültüne tapanların güneşin hareketini izlemek ve muson yağmurlarının gelişini tahmin etmek için kullandıkları düşünülmektedir (taşların durduğu çöl konumu o zamanlar yağışlı mevsimde göle dönüşen yemyeşil bir ortamdı).

İlk olarak 1970’lerde UNESCO tarafından finanse edilen ve bir barajın inşası nedeniyle zarar görme riski taşıyan antik yapıların tespit edilip yerlerinin değiştirilmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir girişimde yer alan araştırmacılar tarafından tespit edilmiştir.

Keşfinden bu yana arkeologlar, Neolitik dönemin ortalarına tarihlenen yüzlerce ocak, kültürel eser ve sığır kemikleri bulmuşlardır; bu da göçebe halkların yılın belirli noktalarında Nabta Playa’yı ziyaret ettiklerini göstermektedir.

Peru’nun Megalitleri

Megalitler gezegenin diğer tarafında da bulunabilir. Mısır’da piramitlerin ortaya çıkmasından yüzyıllar önce ve Stonehenge’in inşa edilmesiyle aynı zamanlarda (ciddiyim, durun), modern Peru’daki avcı-toplayıcılar kendi megalitlerini yaratıyorlardı.

Peru And Dağları’ndaki Callacpuma adlı bir bölgede, eski insanlar büyük, serbest duran megalitik taşların eşmerkezli duvarlarından oluşan 18 metrelik (yaklaşık 60 fit) bir yapı oluşturdular. Şu anda yaklaşık 4.750 yaşında oldukları tahmin edilmektedir ve muhtemelen bölgedeki en eski dairesel plazalardan biridir.

Yukarıda bahsedilen örneklerde olduğu gibi, bu taşlar tarımın ortaya çıkmasından ve seramiğin gelişmesinden yüzyıllar önce dikilmiştir (stop it).

Mevcut hipotez, bu alanın muhtemelen törensel bir öneme sahip olduğu ve en azından periyodik olarak M.Ö. 1800-900 ve yine M.Ö. 900-200 yılları arasında bir ritüel alanı olarak kullanıldığı yönündedir.

Kuşkusuz, dünyanın çeşitli yerlerinden, her biri yaşadıkları bölgeler için kendi benzersiz hikayeleri ve anlamları olan daha birçok büyüleyici megalitik yapı örneği vardır. Ancak burada ele alınan örnekler, megalitlerin tarihinin herhangi bir halka ya da kültüre özgü olmadığını, aksine insanlığın daha derin tarihinin bir ifadesi olduğunu göstermektedir.

Bu tür mimarinin daha fazla örneği ortaya çıkmaya devam ettikçe, önemlerine ilişkin anlayışımızın da onlarla birlikte gelişeceği kesindir.

Tüm “açıklayıcı” makaleler, yayınlandıkları tarihte doğruluk kontrolörleri tarafından onaylanmıştır. Metin, resim ve bağlantılar, bilgileri güncel tutmak için daha sonraki bir tarihte düzenlenebilir, kaldırılabilir veya eklenebilir.

Kaynak: https://www.iflscience.com

Derleyen: Figen Berber 

Piramitlerin Sırrı: Mısır’ın Antik Yapıları Hakkında Bilinmeyenler

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar