Dünyanın Ayakta Kalan En Eski Kenti Hangisidir?
Dünya üzerinde binlerce yıldır insanların yaşadığı düzinelerce şehir var ancak sürekli olarak yaşanmış en eski kenti belirlemek söz konusu olduğunda, bunun kesin bir cevabı yoktur.
Bu muamma biraz Theseus’un Gemisi düşünce deneyine benziyor: bir şehir yıkılır, restore edilir, biraz taşınır, üzerine inşa edilir, tekrar yıkılır ve yeniden inşa edilirse, aynı şehir mi yoksa yeni bir varlık mı olur?
Felsefi dolambaçlı yollara fazla sapmadan, dünyanın en uzun süredir ayakta duran şehri tacını alabilecek birkaç yer var – bunların neredeyse tamamı Orta Doğu’da yer alıyor.
Eski Ahit’te muhtemelen gerçekleşmemiş olan kötü şöhretli bir savaşla bilinen Eriha şehri, genellikle hala ayakta olan en eski şehir olarak kabul edilir. Arkeolojik kanıtlar, bölgenin geçtiğimiz bin yıl boyunca birbirini izleyen çok sayıda yerleşim yeri olduğunu göstermiştir. Şehrin bazı bölümlerinin ve ünlü surlarının ilk olarak M.Ö. 9.000 civarında inşa edildiğine inanılmaktadır.
Ancak bu yapılar, Batı Şeria’daki Filistin şehri olan günümüz Eriha’sı ile karıştırılmamalıdır. Eriha’nın antik kısmı aslında Tell es-Sultan olarak bilinir ve günümüz şehir merkezinin yaklaşık 2 kilometre (1,2 mil) kuzeyindedir. Sürekli yerleşim yeri olarak kabul edilip edilemeyeceği konusunda bazı tartışmalar vardır, ancak bir test sırasında size en eski şehrin hangisi olduğu sorulursa, muhtemelen “Eriha” cevabını bekleyeceklerdir.
Suriye İç Savaşı öncesi Halep’in panoramik görüntüsü. Resim kaynak: Benedikt Saxler/Shutterstock.com
Suriye’de de taç için yarışan bazı güçlü adaylar bulunmaktadır. Arkeolojik kalıntıların insanların M.Ö. 9.000 gibi erken bir tarihte Şam’da bulunduğunu göstermesiyle, Şam daha önce tartışmasız en eski şehir şampiyonu olarak kabul ediliyordu. Ne yazık ki, mevcut görüşlerden biri, insanların günümüz Şam’ına yaklaşık 6.000 yıl sonrasına kadar sürekli olarak yerleşmediği yönündedir.
Halep aslında güvenli bir seçenek olabilir. Bu şehir devam eden Suriye İç Savaşı ile eş anlamlı hale gelmiştir, ancak bu, bu yerleşimin uzun yaşamında sadece trajik bir kırılmadır. Arkeolojik kalıntılar Halep’in M.Ö. altıncı binyıldan beri iskân edilmiş olabileceğini göstermektedir. MS 12. yüzyıldan 15. yüzyılın başlarına kadar İpek Yolu’nun Altın Çağı boyunca gerçekten gelişmeye başlamıştır.
Son olarak Mısır’daki Feyyum şehrinden de bahsetmek gerekir. İlk olarak eski Mısırlılar tarafından Shedet olarak kurulmuştur. Yerleşimin timsah tanrısı Sobek’e olan takıntısı nedeniyle Yunanlılar buraya “Crocodilopolis” adını vermişlerdir. Modern başkent Kahire’nin yaklaşık 130 kilometre (80 mil) güneybatısında yer alan kentin yakınlarındaki çanak çömlek ve yapılar, insanların yaklaşık M.Ö. 5.500’den beri burada yaşadığını göstererek burayı Mısır’ın en eski kenti ve Afrika’nın en eski yerleşim yerlerinden biri haline getirmektedir.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber