Dünyanın Antik İklimi Dinozor Dişlerinde Gizli
Yeni bir yöntem, bilim insanlarının fosilleşmiş diş minesinden karbondioksit seviyelerini ve fotosentezi yeniden yapılandırmasına olanak tanıyor.
Şaşırtıcı yeni bir kanıt dizisi, Dünya’nın antik iklimine dair yeni bilgiler sağlıyor. Fosilleşmiş dinozor dişleri, Mezozoik dönemdeki (252 ila 66 milyon yıl önce) atmosferin bugünkünden çok daha yüksek seviyelerde karbondioksit içerdiğini ortaya koyuyor. Bu sonuç, Göttingen, Mainz ve Bochum Üniversitelerindeki araştırmacıların diş minesinde korunan oksijen izotoplarını incelediği bir çalışmadan geliyor. Yaklaşımları, Dünya’nın iklim tarihini incelemek için heyecan verici fırsatlar sunan yeni geliştirilen bir tekniğe dayanıyor.
Analiz ayrıca, bitkilerin güneş ışığını enerjiye dönüştürdüğü süreç olan küresel fotosentezin, bugün görülen hızın yaklaşık iki katı hızla gerçekleştiğini gösterdi. Araştırmacılara göre, bitki aktivitesindeki bu artış, dinozorlar döneminde var olan oldukça dinamik iklimin şekillenmesinde muhtemelen rol oynamıştı. Ekibin bulguları PNAS dergisinde yayınlandı.
Bu sonuçlara ulaşmak için bilim insanları, hem Geç Jura hem de Geç Kretase dönemlerinde Kuzey Amerika, Afrika ve Avrupa’da bulunan dinozor dişlerini incelediler. En sert ve dayanıklı biyolojik maddelerden biri olan diş minesi, dinozorların nefes alırken ne soluduklarını kaydeden oksijen izotop izlerini korur. Oksijen izotoplarının oranı atmosferdeki karbondioksit ve bitki fotosentezinden etkilendiğinden, bu izler dinozorlar çağındaki hem iklim koşulları hem de bitki örtüsü hakkında değerli bir pencere sunar.
Çalışmada analiz edilen Harz Dağları’ndaki Langenberg ocağında bulunan ve kireçtaşında Diplodocus’a benzer bir dinozor olan Europasaurus’un dişi. Kaynak: Thomas Tütken.
Yüksek CO₂ ve İklim Artışlarına Dair Kanıtlar
Yaklaşık 150 milyon yıl önce, Jura döneminin sonlarında, havadaki karbondioksit miktarı, sanayileşmeden önceki döneme göre yaklaşık dört kat daha fazlaydı; yani insanlar atmosfere büyük miktarlarda sera gazı salmaya başlamadan önce.
Yaklaşık 73 ila 66 milyon yıl önce, Kretase döneminin sonlarında ise bu seviye, bugünkünün üç katıydı. İki dinozorun -Tyrannosaurus rex ve Diplodocus ile akraba olan Kaatedocus siberi- dişleri, dikkat çekici derecede sıra dışı bir oksijen izotopu bileşimi içeriyordu.
Alberta, Kanada’da bulunan, bu çalışmada analiz edilen dişlere benzer bir Tyrannosaurus rex dişi. Kaynak:
Thomas Tütken.
Bu, volkanik patlamalar gibi büyük olaylarla ilişkilendirilebilecek CO₂ artışlarına işaret ediyor; örneğin, Kretase döneminin sonunda, günümüzde Hindistan sınırları içinde kalan Deccan Tuzakları’nın büyük patlamaları. O dönemde dünya genelinde kara ve su bitkilerinin daha fazla fotosentez yapıyor olması, muhtemelen CO₂ seviyeleri ve daha yüksek ortalama yıllık sıcaklıklarla ilişkiliydi.
Paleoklimatolojide Bir Atılım
Bu çalışma, paleoklimatoloji için bir dönüm noktası niteliğinde: Şimdiye kadar, topraktaki karbonatlar ve “deniz vekilleri”, geçmişin iklimini yeniden inşa etmek için kullanılan temel araçlardı. Deniz vekilleri, fosiller veya tortulardaki kimyasal imzalar gibi, bilim insanlarının geçmişte denizdeki çevresel koşulları anlamalarına yardımcı olan göstergelerdir. Ancak bu yöntemler belirsizliklere tabidir. Araştırmacılar, diş fosillerindeki oksijen izotoplarını analiz ederek, karadaki omurgalılara odaklanan ilk yöntemi geliştirdiler.
Göttingen Üniversitesi Jeokimya Bölümü’nden başyazar Dr. Dingsu Feng, “Yöntemimiz bize Dünya’nın geçmişine dair yepyeni bir bakış açısı sunuyor,” diye açıklıyor. “Bu yöntem, fosilleşmiş diş minesinin erken Dünya atmosferinin bileşimini ve o dönemdeki bitkilerin verimliliğini araştırmak için kullanılmasına olanak tanıyor. Bu, uzun vadeli iklim dinamiklerini anlamak için çok önemli.” Feng’e göre dinozorlar yeni iklim bilimcileri olabilir: “Uzun zaman önce dişleri 150 milyon yılı aşkın bir süre boyunca iklimi kaydediyordu – sonunda mesajı alıyoruz.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
Derin Okyanusta Gizlenen Karbon Antik İklim Değişikliğini Yavaşlattı