Dünyada Son Kalan 2 Dişi Beyaz Gergedan Derilerinden Üreyecek!
Otuz üç yaşındaki Najin ve kızı Fatu, gezegende hayatta kalan son kuzey beyaz gergedanlarıdır. Kenya’da bir vahşi yaşam barınağında birlikte yaşıyorlar. Sadece iki dişi kaldığı için, bu beyaz gergedan alt türü artık üreme yeteneğine sahip değil.
Ancak umut henüz kaybolmadı: uluslararası bir araştırma ekibinin çalışmasına göre, embriyonik kök hücrelerden ve pluripotent kök hücrelerden ilkel germ hücrelerini (gergedan yumurtaları ve sperminin öncüleri) büyütmeyi başardılar.
Bu önemli bir kilometre taşıdır. Proje, kuzey beyaz gergedanını yok olmaktan kurtarmayı hedefliyor. Bilim insanları bu amaçla iki strateji kullanıyor: Bunlardan biri, ölü gergedanların deri hücrelerinden canlı sperm ve yumurta elde etmek. (İkinci yol, donmuş embriyolardan bir gergedan yetiştirmeye çalışmaktır, bunlardan çok azı vardır ve şans garanti olmaktan uzaktır).
Fikir şöyle; ortaya çıkan embriyoları, taşıyıcı annelikle yavru doğurabilen yakından ilişkili güney beyaz gergedan dişilerine yerleştirmek. Böylece, kuzey beyaz gergedanının insanların neredeyse yok ettiği bir alt türü, modern kök hücreler ve üreme teknolojileri sayesinde yine de kurtarılabilir.
İlk başarı
Bir deri parçasını canlı bir gergedana dönüştürmek, hücre mühendisliğinde gerçek bir atılım olabilir, ancak sürecin kendisi emsalsiz değil: çalışmanın ortak yazarı Profesör Katsuhiko Hayashi, fareler üzerindeki tüm yolu aştığı Japonya’daki araştırma laboratuvarlarının başında bulunuyor. Ancak her yeni tür bilinmeyen bir dünyadır.
Masafumi Hayashi, “Bu, büyük ve nesli tükenmekte olan bir memeli türünden birincil eşey hücrelerinin kök hücrelerden başarılı bir şekilde elde edilmesi ilk kez oldu” dedi. Farelerden farklı olarak, araştırmacılar SOX17 genini ilkel gergedan hücrelerinin yapımında anahtar olarak tanımladılar. SOX17, insan germ hücrelerinin ve muhtemelen diğer birçok memeli türünün gelişiminde önemli bir rol oynar.
Şimdi BioRescue projesinde çalışan bilim insanlarının bir sonraki göz korkutucu göreve geçmeleri gerekiyor: laboratuvarda birincil hücrelerin olgunlaşma sürecini başlatarak onları işlevsel yumurtalara ve spermlere dönüştürme.
Çalışmanın ortak yazarı Dr. Vera Zhivica, “Birincil hücreler, olgun germ hücrelerine kıyasla nispeten küçüktür ve en önemlisi, hala çift kromozom setine sahiptir. Öyleyse hücrelerin büyümesi ve kromozom setlerini paylaşması için doğru koşulları bulmalıyız.” diye açıklıyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Dünyada Son Kalan 2 Dişi Beyaz Gergedan Derilerinden Üreyecek!