Dünyada İlk Kez Bir Hastaya Domuz Karaciğeri Nakledildi
Çin’de 71 yaşındaki bir adam, genetiği değiştirilmiş bir domuzdan karaciğer alan ilk canlı kişi ve domuzdan organ alan beşinci kişi oldu.
Anhui Tıp Üniversitesi’nde nakli yöneten cerrah Sun Beicheng, ameliyattan iki haftadan fazla bir süre sonra adamın “kendini çok iyi hissettiğini” söyledi.
Domuzdan insana organ naklinin çözdüğü temel sorun, nakil için organ sıkıntısıdır. Domuzdan organ nakli deneyleri başarılı olursa, her yıl nakil için organ alamadan ölen insanlar için yüz binlerce hayat kurtarılmış olacak.
2022’nin başından bu yana cerrahlar dört kişiye domuz kalbi, böbreği ve timüsü nakletti. Üçü nakilleri aldıktan iki ay sonra öldü.
Araştırmacılar, ölümün ana nedeninin organ reddi değil, genel olarak vücut durumunun çok kötü olması olduğunu söylüyor.
İnsanlar başka şansları kalmadığında ve insan organ nakli reddedildiğinde risk alarak domuz organ naklini tercih ediyor. Ancak sonuç olarak, domuz organı nakli insan organizmasının tüm olanaklarının sınırında gerçekleşmektedir.
Domuz böbreği ve timus nakli yapılan bir hasta Nisan ayı ortasında ameliyat edildi ve halen hayatta.
Bu deneyler araştırmacılara ksenotransplantasyon – organların bir türden diğerine aktarılması – olasılığı hakkında değerli bilgiler sağlamıştır.
Klinisyenler bu teknolojinin bir gün her yıl donör organı beklerken ölen binlerce insana organ sağlayabileceğini umuyor.
Mart 2024’te, Kefeng Dou ve meslektaşları, genomu düzenlenmiş bir domuz karaciğerini, kişinin ailesiyle mutabık kalındığı üzere 10 gün boyunca klinik olarak ölü bir kişiye nakletti ve hiçbir ret belirtisi görmedi.
Mayıs ayında, Çin’deki başka bir ekip, klinik olarak ölü bir kişiye domuz böbreği ve karaciğeri nakletti. Bu nakil de reddedilmedi.
Sağ lob
En son domuz organ naklinde, alıcının karaciğerinin sağ lobunda henüz vücudun diğer bölgelerine yayılmamış büyük bir tümör vardı.
Sun Beicheng’e göre hasta insan karaciğer nakli için uygun değildi çünkü testler karaciğerinin iyi bir sonucu garanti edemeyecek kadar kötü çalıştığını ve sol lobun tek başına onu hayatta tutamayacağını gösteriyordu.
Durum “çok tehlikeliydi”. Sun’a göre başka seçenek yoktu ve hasta ile ailesi xenograft naklini kabul etti. Cerrahi ekip, hastanelerinin etik ve nakil komitelerinden onay aldıklarını iddia ediyor.
17 Mayıs’ta cerrahlar sekiz saat süren bir operasyonla hastanın sağ lobunu çıkardılar. Yerine 32 kilogram ağırlığında 11 aylık minyatür bir domuzdan alınan 514 gramlık bir karaciğer yerleştirdiler.
Domuzu geliştiren ekipte yer alan Hong-Jiang Wei, domuzda organların nakilden sonra reddedilmesini önleyecek on genetik değişiklik yapıldığını söylüyor.
Ekip, domuzun hücre yüzeyinde insan bağışıklık sistemi tarafından saldırıya uğrayan şekerlerin üretimini teşvik eden üç geni devre dışı bıraktı ve insan proteinlerini ifade eden yedi gen ekledi.
Sun, doktorların domuzun karaciğerini test ederken domuz sitomegalovirüsünün varlığını tespit etmediklerini, bunun da işlemden iki ay sonra ölen bir domuz kalp alıcısında olduğu gibi komplikasyonlara katkıda bulunabileceğini söylüyor.
Koru ya da destekle
Cerrahlar nakledilen domuz karaciğerine kan akışını yeniden sağladıktan sonra, karaciğer hemen safra salgılamaya başladı. İlk gün 10 mililitre olan safra üretimi 13. günde kademeli olarak 200-300 ml’ye çıktı (sağlıklı bir insan günde en az 400 ml safra salgılar).
Sun, 12. günde alınan biyopsi de dahil olmak üzere hiçbir organ reddi belirtisi görmediğini söylüyor. Sun, “Karaciğer fonksiyonları normal” diyor.
Sun, safranın yanı sıra domuz karaciğerinin albümin ve pıhtılaşma faktörlerinin domuz versiyonlarını da ürettiğini söylüyor. İmmünolog David Cooper, bu temel proteinlerin işleyiş biçiminden “çok şey öğrenebiliriz” diyor.
Araştırmacılar bu proteinlerin domuz versiyonlarının alıcının vücudunun ihtiyaçlarını karşılamadığını tespit ederse, gelecekteki nakiller için domuzlar genetik olarak modifiye edilebilir.
Sun’a göre, 10. günde ekip henüz karaciğer büyümesi belirtileri görmedi, ancak iyimserliklerini koruyorlar. Doktorlar, sonunda insan sol lobunun tam karaciğer fonksiyonuna izin verecek kadar büyüyeceğini ve domuz karaciğerinin bu duruma ulaşmaya yardımcı olacak dayanak noktası olacağını umuyorlar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Dünyada İlk Kez Bir Hastaya Domuz Karaciğeri Nakledildi
Ne Kadar Yardımsever Olduğumuzdan Beynimizdeki Bir Bölge Sorumlu Çıktı