Dünya Dillerinin Sesi İklime Bağlı Olarak Değişti
Dünyanın bazı halkları arasında belirli bir konuşma dilinin varlığını sizce ne belirliyor? Şimdiye kadar kimse bu soruya cevap veremiyordu, ancak şimdi bilim insanları sırrı keşfetti: her şey iklimle ilgili.
Uzmanlar ikna olmuş durumda: konuşma şeklimiz yaşadığımız yere bağlı.
New Mexico Üniversitesi’ndeki araştırmacılar üç yıl boyunca son 300 yılda belgelenen 1.000’den fazla dilin özelliklerini inceledi ve ardından bu dillerin konuşulduğu yerlerdeki çevresel koşullara ilişkin verileri inceledi: nem, rakım ve sıcaklık, yağış ve bitki örtüsü yoğunluğu gibi faktörlere odaklandılar.
İklim dilin sesini nasıl etkiler?
Analiz sonucunda araştırmacılar birkaç temel sonuca ulaşmıştır: Yüksek sıcaklık ve yüksek nem oranına sahip bölgelerde insanlar konuşmalarında daha fazla sesli harf kullanmaktadır;
Yüksek rakımlı bölgelerde, yerel halk patlayıcı ünsüzleri tercih ediyor – bunlar, artikülasyon organlarının eğilmesiyle kelimenin tam anlamıyla “patlayan” seslerdir. Örnekler: P, P’, B, B’, T, T’, D, D’, K, K’, G, G’
Nemli bölgelerde daha karmaşık tını sistemleri kaydedilmiştir; Daha fazla yağış alan ve daha yüksek sıcaklıklara sahip bölgelerde ise daha az karmaşık ünsüz kullanılmaktadır.
Bu arada, ilginç bir bilgi: 2022 yılı itibariyle dünya genelinde 7.150’den fazla dil bulunmaktadır! Ancak dünya nüfusunun üçte ikisi bunlardan sadece 40’ını kullanıyor.
“Örneğin yüksek rakımlı arazilerdeki insanların neden daha patlayıcı sesli harfler kullandığına dair bir öneri, yüksek rakımda insanların ses yollarını nemli tutmak istemeleri ve bu nedenle dış havayla bağlantısı olmayan sesler kullanmalarıdır. Bu ses, ses kıvrımlarının kapalı olduğu bir sestir.”
Araştırma makalesinin yazarları, iklim değişikliğinin artık dünya çapında gözlemlendiği göz önüne alındığında, bunun eninde sonunda dillerin sesini etkileyebileceğini öne sürüyor.
Biyologlar daha önce de kuşların ötüşlerinde benzer eğilimler gözlemlemişti: Araştırmalara göre şehirlerde yaşayan kuşlar, ormanlarda yaşayan meslektaşlarına göre daha yüksek sesle ötüyor.
Bunun nedeni, şehrin koşuşturmacası içinde arabaların ve diğer yüksek seslerin arka plan gürültüsünü “bastırmaya” çalışmalarıdır. Bu nedenle, zaman içinde insan dillerinin bazı değişikliklere uğrayacağı gerçeğini göz ardı etmemeliyiz.
Ancak bu çalışmanın yazarlarının da belirttiği gibi, bu, çalışmalarının yalnızca ilk adımıydı: seslerin değişkenlerini ve değişkenliğini belirlemek. Daha anlaşılması gereken çok şey var, örneğin birbiriyle ilişkili çok sayıda başka faktörün insan konuşmasını nasıl etkileyebileceği gibi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Dünya Dillerinin Sesi İklime Bağlı Olarak Değişti