Dünya 50 Yıl Öncesinden Daha Hızlı Dönüyor. Hızlanma Devam Ederse Ne Olur?
Dünya, yarım asır öncesine göre daha hızlı dönüyor ve eğer hızlanmaya devam ederse, bilim insanları atom saatinden bir saniye çıkarmak zorunda kalabileceklerini söylüyorlar. Gezegenimizin kendi ekseni etrafında dönme hızı tarih boyunca değişiklik göstermiştir.
Aslında, Dünya milyonlarca yıl önce yılda 420 kez dönüyordu, ama şimdi bunu 365 kez yapıyor. Bununla birlikte, bazen dönme hızı biraz değişir ve küresel zaman tutucuyu (atom saati) etkiler ve dünya biraz daha hızlı çalıştığında artık saniyelerin eklenmesini gerektirir.
Şimdi, Birleşik Krallık Ulusal Fizik Laboratuvarı bilimcisi Peter Whibberley, dönme hızı daha da artarsa, negatif bir artık saniyeye ihtiyaç duyulabileceği konusunda uyardı.
Dünyadaki her gün 86.400 saniye içerir, ancak dönüş tek tip değildir, bu da bir yıl boyunca her günün aşağı yukarı bir saniyeden küçük bir kesir olduğu anlamına gelir.Bu, Dünya’nın çekirdeğinin, okyanuslarının ve atmosferinin hareketinin yanı sıra Ay’ın çekilmesinden kaynaklanır.
Atom saati son derece hassastır ve mutlak sıfıra soğutulmuş atomlardaki elektronların hareketiyle zamanı ölçer. Bu nedenle, atom saatini Dünya’nın dönüşündeki saniye sayısıyla uyumlu tutmak için, 1972’den beri her 18 ayda bir artık saniyeler eklendi.
Hiçbir zaman negatif bir saniye sıçraması yani atom saatinden bir saniyenin çıkarılması olmadı ve bu işi yapmak için tasarlanmış bir sistem hiç test edilmedi. Fikir geçen yıl, rotasyon hızlanmaya başladığında ortaya çıktı, ancak bu, 2021’deki ortalama gün 2020’den 0,39 milisaniye daha az ile tekrar yavaşladı.
Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü’nden Judah Levine, “Zaman geçtikçe, atomik saatlerin zamanı ile astronomi tarafından ölçülen zaman arasında kademeli bir farklılık var” dedi. ‘Bu farklılığın çok fazla büyümesini önlemek için 1972’de atomik saatlere periyodik olarak artık saniyeler ekleme kararı alındı.’
Uluslararası Dünya Döndürme ve Referans Sistemleri Servisi, Dünya’nın ne kadar hızlı döndüğünü izlemekten sorumludur ve bunu uydulara lazer ışınları göndererek ve hareketlerini ölçmek için kullanarak yapar. Bu, atomik saatlerle uyumlu olmadığında, bilim insanları, onları tekrar hizaya getirmek için saatlerini bir saniyeliğine durdurmak için koordine olurlar.
‘Dünya’nın dönüş hızı karmaşık bir iştir. Levine, bunun Dünya ile atmosfer arasındaki açısal momentum değişimi ve okyanusun etkileri ile Ay’ın etkisiyle ilgisi var, diyor. “Gelecekte çok uzaklarda ne olacağını tahmin edemiyorsunuz.”
2016’dan beri atom saatine bir saniye daha eklenmedi ve Dünya yeniden hızlanırken bu 2021’de tekrar yavaşlamaya başladı. Levine, “Artık saniye ihtiyacının bu eksikliği tahmin edilmedi” dedi. Dünyanın yavaşlamaya devam edeceğinin varsayıldığını da sözlerine ekledi, ‘dolayısıyla bu etki çok şaşırtıcı’.
Hız ve yavaşlama eğiliminin ne kadar süreceği, bilim insanlarının daha fazla önlem almasını gerektirebilir, ancak bunun ne olabileceği henüz belli değil. Whibberley, “Şu anda, Dünya’nın dönüş hızı daha da artarsa, negatif bir sıçrama saniyesi olarak adlandırılan şeye ihtiyacımız olabileceğine dair bir endişe var” dedi.
“Başka bir deyişle, Dünya’nın hızına yetişmek için fazladan bir saniye eklemek yerine, onu Dünya ile önceki duruma getirmek için atomik zaman ölçeğinden bir saniye çıkarmamız gerekiyor.” Nasıl çalıştırabileceklerini bilseler de bilim insanları, sistemlerinin gerçekte çalışıp çalışmayacağı veya ne gibi etkileri olacağı konusunda net değiller.
İnternet, atomik saatler aracılığıyla ölçülen sabit zaman akışına dayanır ve farklı web firmaları artık saniye olup olmadığı konusunda farklı süreçler kullanır. Örneğin Google, fazladan zaman aşımını yıl boyunca her saniyeye yayan bir sistem kullanır.
Levine, “İnternetin birincil omurgası, zamanın sürekli olmasıdır” dedi. Sabit bir zaman olmadığında, sürekli bilgi beslemesinin dağıldığını ekledi. Eklenen veya çıkarılan artık saniyelerin zahmete değmeyebileceğini, çünkü toplamda 100 yılda yalnızca bir dakikaya kadar ekleneceklerini söylüyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/Dünya 50 Yıl Öncesinden Daha Hızlı Dönüyor. Hızlanma Devam Ederse Ne Olur?/