Doğanın En İnatçı Canlısı: 100 Yıl Boyunca Yok Sanılan Dev Böcek Geri Döndü
Kontrollü ortamda üretim çalışmaları, Yeni Zelanda’nın en büyük dev wētā türünün yeni vahşi popülasyonlar oluşturmasına yardımcı oldu; nitekim şu anda iki adada en az dört nesil dünyaya gelmiş durumda.
Avrupalı ilk yerleşimcilerin tarım arazileri açmak için bitki örtüsünü yok etmesi ve beraberlerinde sıçan, kakım (stoat) ve diğer zararlı türleri getirmesiyle birlikte, wētāpunga türü Te Hauturu-o-Toi/Little Barrier Adası dışındaki tüm doğal yaşam alanlarından silinip gitti. Bu dev böcekleri başka bölgelere taşımak popülasyonlarını yeniden canlandırmak için bir yol sunuyordu; ancak 2005 ile 2009 yılları arasında yapılan araştırmalar, doğrudan nakil işlemlerini karşılayabilecek kadar çok sayıda böcek kalmadığını ortaya koydu.
Doğa koruma uzmanları küçük bir kurucu grup oluşturup bu böcekleri Butterfly Creek’te üretmeye başladılar; böylece doğadan büyük miktarlarda toplama işlemine gerek kalmadan, doğaya salınacak böcekler için bir kaynak yarattılar. Daha sonra Auckland Hayvanat Bahçesi’nin de dahil olmasıyla genişleyen bu çalışma, 15 yılı aşkın bir süre zarfında on binlerce wētāpunga üretti ve 10 yeni bölgeye salınmak üzere 11.000’den fazla böcek sağladı.
Binlerce wētāpunga yetiştirmek
Butterfly Creek personeli; cırcır böcekleri ve çekirgeleriçekirgeleri de kapsayan böcek takımının dünyadaki en ağır üyesi ve Yeni Zelanda’nın en büyük dev wētā türü olan *Deinacrida heteracantha*’nın bakımı ve üretimi için yöntemler geliştirdi. Kurucu kolonileri, zamanla Hauraki Körfezi/Tīkapa Moana’daki iki ada olan Motuora ve Tiritiri Matangi’de 2010 ve 2011 yıllarında gerçekleştirilen ilk salım işlemleri için yeterli sayıda böcek üretti.
Auckland Hayvanat Bahçesi 2012 yılında ikinci bir üretim kolonisi kurdu ve çok sayıda genç wētā’nın ortak bakım alanlarında bir arada yetiştirilmesine yönelik bakım tekniklerini geliştirdi. Üretim kapasitesinin artırılması, doğaya salınabilecek daha fazla böcek elde edilmesini sağladı ve böylece doğa koruma uzmanları programı başka yaşam alanlarına da genişletebildi. Sadece hayvanat bahçesi, 2014 ile 2025 yılları arasında 8.874 wētāpunga üretip doğaya saldı.
Program kapsamındaki 45 nakil işlemiyle wētāpunga’lar Hauraki Körfezi ve Bay of Islands bölgesindeki yırtıcı hayvan barındırmayan sekiz adaya taşındı; bunlara daha yakın zamanda Auckland’ın kuzeyindeki çitle çevrili iki anakara koruma alanı da eklendi. Her bir salım işlemi ayrıca, sahadaki çalışmaları desteklemek ve sonrasında böceklerin durumunu takip etmek için insan gücü ve kaynak gerektiriyordu.
Ngāti Manuhiri, wētāpunga’nın kaitiaki’si (koruyucuları) ve Te Hauturu-o-Toi/Küçük Bariyer Adası’nın geleneksel otoritesine sahip olan mana whenua (yerli halk) olarak sürekli destek ve katılım sağladı. Wētāpunga, Ngāti Manuhiri için bir taonga (değerli) türüdür ve adaları, üreme programının kurucularını sağlamıştır.
Kuzey Adası’nın üst kesimlerindeki topluluk restorasyon grupları, böceklerin gerektirdiği yoğun yönetim için para topladı ve salımların ve ardından gelen izlemenin organize edilmesine yardımcı oldu. Kurtarmayı belgeleyen bir dergi makalesinin baş yazarı ve Yeni Zelanda Koruma Bakanlığı’nda fahri araştırma görevlisi olan Dr. Chris Green, bu ortak çabayı şu şekilde özetliyor: “Birçok insan ve kuruluşun uzmanlığı, bağlılığı ve işbirliği, bu ikonik dev wētā’nın kurtarılmasına katkıda bulundu.”
İki adada dört nesil doğdu
Motuora ve Tiritiri Matangi’deki izleme çalışmaları, adalarda en az dört nesil wētāpunga’nın doğduğunu kaydetti. Uluslararası alanda, bu dönüm noktasına ulaşmak, salınan bir popülasyonun başarılı bir şekilde yerleştiğinin teyidi olarak kabul edilmektedir. Diğer ada popülasyonlarının çoğu da aynı ölçüte doğru ilerlemektedir.
Wētāpunga, 1990’larda Koruma Bakanlığı’nın kurtarma planında acil müdahale gerektiren bir tür olarak tanımlanmıştı. Koruma statüsü, üreme programı başlamadan önce 2004 yılında Ulusal Olarak Tehlike Altında olan türden, 2022 yılında Ulusal Olarak Artan Tehlike Altında olan türe yükselmiştir.
Wētāpunga kurtarma çalışmaları Māhoenui üremesine rehberlik ediyor
Green ve ortak yazarları, diğer korumacıların yararlanabilmesi için üreme, salınma ve izleme deneyimlerini bir araya getirdiler. “Dergi makalesi, Aotearoa Yeni Zelanda’da, belki de dünyada, omurgasız koruma üremesi, yer değiştirme ve tür kurtarma konusunda şimdiye kadar yapılmış en kapsamlı vaka çalışmalarından birini özetliyor. Ortak yazarlarım, wētāpunga ile yıllarca süren uygulamalı deneyimlerinden elde ettikleri önemli uzmanlığı katkıda bulundular.”
Chris, “Wētāpunga’nın geleceği parlak görünüyor. Edindiğimiz bilgiler, şu anda Ōtorohanga Kiwi House’daki Māhoenui dev wētālarının yetiştirilme sürecine yön veriyor. Örneğin Canterbury yumrulu hortumlu böceği (*Hadramphus tuberculatus*) ve çeşitli yerli geyik böceği türleri gibi, benzer programlardan fayda sağlayabilecek, nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan daha pek çok omurgasız canlı bulunuyor,” diyor.
Bir zamanlar yalnızca Te Hauturu-o-Toi/Little Barrier Adası’nda varlıklarını sürdürebilen wētāpunga’lar, artık diğer adalarda da çoğalıyor; böylece gelecek nesillere yuva diyebilecekleri birden fazla sığınak sunulmuş oluyor.
Kaynak: https://scitechdaily.com
Kabızlık Sonucu Ölen Antik İnsan, Uzun Süre Boyunca Çekirge Yemişti