DNA Analizi Napolyon’un Askerlerini Öldüren Hastalığı Ortaya Çıkardı
Uluslararası bir araştırmacı ekibi, Napolyon’un ordusunun 1812’de Rusya’dan geri çekilmesi sırasında yaşadığı feci kayıplara hangi bulaşıcı hastalıkların neden olduğuna dair ilk doğrudan genetik kanıtı elde etti.
13 askerin dişlerinin DNA analizi, paratifo ve tekrarlayan ateş olduğunu ortaya koydu. Çalışmanın sonuçları, tifüsün Napolyon’un ordusunu mahvettiği yönündeki geleneksel düşünceyi çürütüyor.
Napolyon’un Rusya’yı işgali sırasında ordusu yaklaşık 600 bin kişiydi. Seferden 30 binden azı geri döndü. Geri kalanlar savaşta veya hastalıktan öldü. Şimdi hangilerinin öldüğünü biliyoruz.
Yeni bir çalışma, Napolyon’un Büyük Ordusu’nun 1812’de Rusya’dan geri çekilmesi sırasında neyin öldürdüğüne dair anlayışı değiştiriyor.
Tarihçiler, iki yüzyıl boyunca on binlerce askerin başlıca ölüm nedeninin salgın tifüs olduğuna inanıyordu. Ancak Vilnius’taki bir toplu mezardan 13 askerin dişlerinden alınan DNA’nın modern bir genetik analizi, tifüs patojenine dair hiçbir ize rastlamadı.
Bunun yerine bilim insanları, kirli yiyecek veya su yoluyla yayılan bir bağırsak enfeksiyonu olan paratifo ve bit kaynaklı bir hastalık olan tekrarlayan ateş için genetik belirteçler belirlediler.
Paratifo, Salmonella enterica Paratyphi C bakterisinden kaynaklanır ve ateş, karın ağrısı, ishal ve halsizliğe neden olur. Borrelia recurrentis’in neden olduğu tekrarlayan ateş ise yüksek ateş, kas ağrısı ve bitkinlik döngülerine yol açar.
DNA ile doğrulanan tarih
Tarihsel kanıtlar bu bulguları desteklemektedir. Fransız askeri doktor J. R. L. de Kirchhoff, Litvanya’da toplu ishal ve dizanteri vakaları bildirmiş ve bunları askerlerin terk edilmiş evlerden tuzlu pancar ve salamura tüketmesiyle ilişkilendirmiştir. Bu semptomlar, paratifo hastalığının klinik tablosuyla tamamen uyumludur.
İşgal, Haziran 1812’de 600.000 kişilik bir orduyla başladı. Ancak Rus komutanlar Kutuzov ve Barclay de Tolly doğrudan bir çatışmadan kaçınarak ülkenin içlerine doğru çekildiler ve erzakları imha ettiler.
Napolyon Eylül ayında Moskova’ya ulaştığında, şehir boşaltıldı ve ateşe verildi. Çar I. Aleksandr’dan barış teklifi almayan ve kışın yaklaştığını fark eden imparator, Ekim ortasında geri çekilme emri verdi.
Geri çekilme tam bir felaketti. Rus birlikleri, Kazaklar ve milisler tarafından takip edilen, donmuş ve aç askerler, boş yollarda güçlükle ilerledi. Soğuk ve sağlıksız koşullarda hastalıklar ortaya çıktı. Paratifo hastalığı kirli yiyecek ve sudan, nükseden ateş ise kirli askeri üniformalarda cirit atan bitlerden yayılıyordu.
Bilim insanları, örneklerdeki tüm DNA’yı tespit ederek metagenomik bir yaklaşım kullandılar. Analizler, antik mikrobiyal DNA’yı doğruladı. Keşfettikleri Paratyphi C suşu, Roma döneminden beri antik iskeletlerde bulunmuşken, Borrelia recurrentis soyu Demir Çağı’na kadar uzanıyor.
Vilnius’taki bir toplu mezardan alınan ve 3.000’den fazla kalıntı içeren yalnızca 13 örnek analiz edildi. Bilim insanları, epidemiyolojik tabloyu tam olarak anlamak için daha kapsamlı bir çalışma yapılması gerektiğini vurguluyor.
Tifüsün bir rol oynamış olma ihtimalini göz ardı etmiyorlar, ancak genetik veriler, Grande Armée’nin çöküşündeki ana etkenlerin paratifo ve tekrarlayan ateş olduğunu açıkça gösteriyor.
Tarihçiler, harekâttan 30.000’den az askerin döndüğünü tahmin ediyor; bu da Büyük Ordu’nun çok küçük bir kısmı. Yeni araştırmalar, Napolyon’un yenilgisinin yalnızca Rus askeri stratejisinden veya kış koşullarından değil, savaşın kaosunda gelişen mikroskobik düşmanlardan kaynaklandığını gösteriyor. Hatta bunlar, silahlardan bile daha ölümcüldü.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: DNA Analizi Napolyon’un Askerlerini Öldüren Hastalığı Ortaya Çıkardı
Kolonya Sevdası Napolyon’un Kanserden Ölmesine Yol Açmış Olabilir