Dilin Kökeni: Kadınların Söylediği İlk Kelime HAYIR Oldu
Dilin kökeni, ilk dillerin hiçbir maddi izinin kalmaması nedeniyle bilim dünyasının en inatçı gizemlerinden biridir. Antropologlar Chris Knight ve Jerome Lewis, dilin kökeni üzerine yazdıkları kitaplarında (Dilin Devrimci Kökenleri), Noam Chomsky ile tartışarak dilin kökenine dair sosyal bir teori öne sürüyorlar. Onlara göre dil, avcılık veya savaştan değil, grubu şiddetten koruyan kadınların günlük işlerinden doğmuştur.
Kırmızı aşı boyası, dilin sosyal teorisini destekleyen önemli bir argümandır. Güney Afrika’daki Blombos Mağarası’nda yaklaşık 100.000 yıl önce aşı boyasının hazırlandığı bir atölye keşfedildi: pigment deniz kabuklarında karıştırılıyordu.
Yaklaşık 73.000 yıl önce aşı boyasıyla çizilmiş bir çakıl taşı da orada bulundu. Bu, bilinen en eski çizimdir. Dilbilimciler, kadınların ritüeller sırasında vücutlarını aşı boyasıyla boyadıklarına inanıyorlar.
İlk yazılı dilin izleri günümüze kadar ulaşmıştır: Mezopotamya’dan kalma kil tabletler MÖ 4. binyıla tarihlenmektedir. Ancak muhtemelen ilk olarak Afrika’da ortaya çıkan konuşma dilinin ise hiçbir izi kalmamıştır.
Bu nedenle, Platon zamanından beri kökenleri kanıt olmadan tartışılmaktadır. Ve 1866’da Paris Dilbilim Derneği bu konunun tartışılmasını tamamen yasaklamıştır.
Konuyu bilim dünyasına geri getirme yönündeki en ünlü girişim Noam Chomsky tarafından yapılmıştır. Chomsky, insan dilinin herhangi bir hayvan iletişiminden farklı bir prensiple işlediğine ve kökenlerini maymun seslerinde aramanın zaman kaybı olduğuna inanıyordu.
Chomsky, dilin kademeli bir seçilimden ziyade tek bir mutasyon sonucu aniden ortaya çıktığına inanıyordu. Bu görüş, 1970’lerde şempanze Nim Chimpsky ile yapılan bir deneyle desteklendi. Şempanze, yiyecek istemek için düzinelerce jest öğrendi, ancak dili asla tam olarak öğrenemedi.
Hayır deyin
Antropologlar Knight ve Lewis, kitaplarında dolaylı kanıtlara dayanıyorlar: mitler, ritüeller, avcılık tabuları, adet kısıtlamaları ve kırmızı aşı boyası ile mücevherlerin arkeolojik buluntuları. Lewis, Orta Afrika’daki Biyaka avcı-toplayıcılarını otuz yıl boyunca inceledi.
Gözlemlerine göre, avcılık konuşma gelişimini desteklemiyor: Biyaka erkekleri ormanda sessiz kalıyor ve jestlerle iletişim kuruyorlar. Örneğin, kaşlarını çatarak bir gorili tanımlıyorlar. Savaş da uygun değil: 400.000 yıl öncesine kadar, Afrika’daki insan grupları işbirliği yapmaya ve gen, ateş ve aşı boyası alışverişinde bulunmaya daha yatkındı.
Yazarlar, kadınların kilit bir rol oynadığına inanıyor. Erkeklerin saldırganlığını dizginliyor ve grup birliğini koruyorlardı: çocuklara bakıyor, yiyecek paylaşıyor, şarkı söylüyor ve dans ediyorlardı. Bu nedenle kitabın açılış cümlesi şöyledir: bir kadının söylediği ilk kelime “hayır”dır. Yazarlar ayrıca Kristen Hawks’ın “büyükanne hipotezi”ne de atıfta bulunuyorlar.
Buna göre, genç anneler kuraklık dönemlerinde yumru kökler aramada yetenekli olan anneleriyle birlikte yaşıyorlardı. Ormandaki avcılar hayvanları ürkütmemek için sessiz kalırken, Biyak kadınları hayvanları korkutmak için yüksek sesle konuşuyor ve şarkı söylüyorlardı.
Ancak, Nature dergisinde kitabı değerlendiren Andrew Robinson’ın da belirttiği gibi , bu durum konuşmanın nasıl ortaya çıktığını anlamamıza yardımcı olmuyor. Yazarlar, Chomsky gibi, maymun iletişiminin hiçbir şeyi açıklamadığına inanıyorlar. Dilin kökenlerini çocukların oyun içgüdüsünde görüyorlar. Ancak bu “ilk kelimenin” ne olduğunu söyleyemiyorlar ve gizem devam ediyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Dilin Kökeni: Kadınların Söylediği İlk Kelime HAYIR Oldu
Hitit Kraliyet Arşivi: Ölümcül Salgın ve Kayıp Prensesin Gizemi