Devasa Bir Kültür Harikası: Hindistan’ın Gopachal Kaya Oyma Jain Anıtları
Hint alt kıtası zengin bir tarihe sahiptir ve dünyanın en etkileyici antik sanat eserlerinden bazılarına ev sahipliği yapmaktadır. Bunların arasında, böylesine anıtsal ve girift bir şekilde ayrıntılı oymaların nasıl yaratıldığı üzerine düşünmeye sevk eden, hayranlık uyandıran Gopachal kaya oyma Jain anıtları da bulunmaktadır.
Bu muhteşem heykeller Hindistan’ın Madhya Pradesh bölgesindeki ünlü Gwalior Kalesi’nin çevresinde yer almaktadır. MS 7. ve 15. yüzyıllar arasında yapılmış olan bu oymaların büyüklüğü ve karmaşıklığı insan azmini kanıtlamakta ve aklımıza koyduğumuzda hiçbir şeyin imkânsız olmadığını göstermektedir. Doğrudan uçurum yüzeylerine oyulmuş olan Gopachal kaya oyma Jain anıtları, bizi yaratıcılarının kimliğini ve yapımlarının ardındaki nedenleri sorgulamaya davet ediyor.
Hindistan’daki Gopachal kaya oyma Jain anıtlarında yer alan antik bir Jain heykeli.
Mantık Kurallarına Meydan Okumak: Gopachal Kaya Kesimi Jain Anıtları
Gopachal oymaları muhteşem Jain sanatının başlıca örnekleri arasındadır. Jainizm, kökleri çok eskilere dayanan ve milyonlarca taraftarı olan Hindistan’ın en önde gelen dinlerinden biridir. Kesin kökenleri biraz belirsiz olsa da, Jainizm’in MÖ birkaç yüzyıl öncesine dayanan tarihi kökleri vardır.
Jain dini muhteşem anıtlarıyla ünlüdür ancak Gwalior Kalesi’ndeki Gopachal kaya oyma Jain anıtları gerçekten olağanüstüdür. Bu karmaşık oymalar sayıca benzersizdir ve dünyanın başka hiçbir yerinde bulunamaz.
MS 6. yüzyıldan beri var olan Gwalior Kalesi, Hindistan’ın orta kesimindeki Madhya Pradesh eyaletinde yer alan geniş ve karmaşık bir tepe kalesidir. Kalenin üzerine inşa edildiği yalnız kayalık tepenin adı Gopachal’dır, kayalıklarında bulunan kayaya oyulmuş Jain anıtlarının adı da buradan gelmektedir.
Bu muhteşem anıtlar üzerindeki çalışmalar muhtemelen MS 7. yüzyıl civarında başlamış ve 15. yüzyılda tamamen tamamlanmıştır. Gwalior ve çevresinde bulunan yaklaşık 100 Jain anıtı, bu kale ve şehri Jain tapanları ve Jain sanatı hayranları için önemli bir cazibe merkezi haline getirmektedir.
Gopachal kayalara oyulmuş Jain anıtları, Jain Tirthankaralarını ve tapınak benzeri karmaşık dekoru sergiliyor.
Gopachal Anıtları Arasında Taşlı Tirthankaralar Buluşması
Bu kaya anıtlarının hepsi Tirthankaraları ayakta ya da oturur pozisyonda tasvir etmektedir. Jainizm’de Tirthankara bir kurtarıcı ve doğru yol anlamına gelen dharma’nın ruhani öğretmenidir. Jain inancının mevcut zaman döngüsünde, bu tür 24 ruhani öğretmen vardır.
Gopachal’daki kayalara oyulmuş Jain anıtları, aralarında Parshvanatha (23. Tirthankara), Neminatha (22. Tirthankara, 23. Tirthankara’dan 81.000 yıl önce yaşamıştır), Rishabhanatha (1. Tirthankara) ve Shri Mahavirasvami’nin (24. Tirthankara) de bulunduğu, inancın birçok saygıdeğer öğretmenini tasvir etmektedir.
Bu Tirthankara’lar ya Kayotsarga duruşunda ayakta dururken ya da Padmasana duruşunda otururken tasvir edilmiştir. Jain inancının ruhani öğretmenlerinin kayalara oyulmuş bu temsillerinin hepsi çok büyüktür ve doğrudan uçurumun yüzüne oyulmuştur, bu da tamamlanması onlarca yıl sürmüş olması gereken bir başarıdır. Gopachal kaya oyma Jain anıtlarının en büyüğü 14 metre (47 feet) boyundadır.
Anıtlar, üzerinde Gwalior Kalesi’nin yer aldığı kaya tepenin etrafında yer almaktadır. Her biri farklı bir isme ve farklı bir heykel grubuna sahip beş ayrı kümeye yayılmışlardır. Güneydoğuda Ek Patthar Ki Bawadi grubu yer almaktadır. Burada, her biri devasa bir heykel içeren arka arkaya 26 mağara bulunmaktadır. Burada bulunan yazıtlardan bazıları MS 1468 ile 1473 yılları arasına tarihlendirilmiştir.
Trishalagiri grubu, Gopachal anıtlarının en eskilerinin bulunduğu güneybatıda yer almaktadır. Bunlar, Gupta sonrası dönem olarak adlandırılan MS 6. ve 8. yüzyıllara tarihlendirilmiştir. Sırada, Gwalior Kalesi’ne giden yoldan görülebilen Urvahi anıtlar grubu bulunmaktadır. Bunlar en çok ziyaret edilen heykeller olup, MS 1440-1453 yıllarına tarihlenen yazıtlar taşımaktadır.
Kuzeybatıda ise ulaşılması en zor olan anıt grubu yer almaktadır. Naminath Giri grubu olarak adlandırılan bu grup, MS 1470 yılına tarihlenen bir yazıt taşımaktadır ve yirmi birinci Tirthankara olan Lord Naminath’ın görkemli bir heykeline sahiptir. Grupların sonuncusu kuzeydoğuda yer almaktadır. Tüm Gopachal kaya oyma Jain anıtları arasında en küçük ve en az ziyaret edilenidir.
Gopachal kayaya oyulmuş Jain anıtları çalkantılı tarihleri boyunca zarar görmekten kurtulamamıştır.
Gopachal Kaya Sanatının Çalkantılı Tarihi
Ne yazık ki, Gopachal anıtlarında görülen kaya sanatı, bölgenin çalkantılı tarihinin tahribatından kaçamamıştır. Hindistan’ın ilk Babür İmparatoru Babür, 1527 yılı civarında, Jainizm’i sapkın bir din olarak gören Müslüman inançları nedeniyle bu anıtların tamamen yıkılmasını emretmiştir. Böylesine devasa yapıları tamamen yok etmek neredeyse imkânsız olsa da, Gopachal’daki devasa yapılar ciddi şekilde zarar görmüş, tahrif edilmiş ve saygısızlığa uğramıştır.
Ancak birkaç yüzyıl sonra, Jain tapıcıları tahrip edilmiş heykelleri özenle restore etmiş, yüzlerini alçıdan yeniden yaratmış ve bozulmadan kalan heykelleri korumuşlardır. En ulaşılmaz olan kuzeybatı anıt grubu, İmparator Babur’un yıkıcı emirlerinden kurtulmuştur. Bu bölgedeki heykeller günümüze kadar bozulmadan kalabilmiştir ve bu da onları özellikle değerli ve önemli kılmaktadır.
Bugün, Gopachal kaya oyma Jain anıtları, Jainizm’in en büyük hazinelerinden biri olarak saygı görmekte ve Hindistan’ın kültürel mirasının hayati bir bileşeni olarak durmaktadır. Madhya Pradesh’i ziyaret edenler için bu kültürel nokta kaçırılmaması gereken bir yerdir. Doğrudan kayalıklardan oyulmuş devasa heykellere tanıklık etmek, her gezgin üzerinde derin ve hayat değiştiren bir etki bırakabilir.
Kaynak:https://www.ancient-origins.net
Derleyen: Simge Kara
Al Jassasiya: Katar Çölü Boyunca Sürünen Esrarengiz Kaya Oymaları