Dağlarda Bulunan Böcek Yiyen Bir Bitki, 150 Yıl Sonra Darwin’in Tahminini Doğruladı
1875’te Charles Darwin, bazı taş çiçeği türlerinin yapışkan tüyleri nedeniyle etçil bitkiler olduğunu varsaymıştı. Ancak büyük doğa bilimci kanıt bulamamıştı. Bir buçuk yüzyıl sonra, uluslararası bir bilim insanı ekibi hipotezini doğruladı.
Ekip, yüksek rakımlı Saxifraga candelabrum türünü inceledi. Biyologlar, bitkinin gerçekten de böcekleri çektiğini, yakaladığını ve sindirdiğini kanıtladı.
Charles Darwin’in tahminlerinin doğruluğu . Darwin’in cesur hipotezlerinin onlarca yıl sonra doğrulandığı tek örnek bu değil. 1862’de, otuz santimetre uzunluğunda bir nektar bezine sahip bir Madagaskar orkidesini incelerken, doğa bilimci bunun yalnızca devasa bir hortuma sahip bilinmeyen bir gececi güve tarafından tozlaştırılabileceğini ilan etti. Bilim insanları bu güveyi, Xanthopan praedicta’yı, ancak 1903’te keşfettiler ve bilim insanının tahmininin şaşırtıcı doğruluğunu doğruladılar.
Çin ve Amerika Birleşik Devletleri’nden araştırmacılar, Qinghai-Tibet bölgesinde 3.500 metreye kadar yüksekliklerde yetişen Saxifraga candelabrum adlı taş çiçeği bitkisinin kapsamlı bir analizini gerçekleştirdi. Bitki, sivrisinekleri cezbeden bir aroma üretir ve avlarını yakalamak için yapışkan bir salgı kullanır.
Kimyasal testler, taş çiçeğinin avını parçalamak için fosfataz enzimi salgıladığını ortaya koyarken, izotopik etiketleme de böceklerin vücutlarından bitki dokusuna doğrudan azot transferini doğruladı. Genetik analiz ayrıca, bu türün diğer etçil bitkilerde bulunan genlere benzer şekilde, besinleri çekmek, sindirmek ve özümsemekten sorumlu bir gen kümesine sahip olduğunu ortaya koydu.
Bu beslenme yöntemi, taş çiçeği için önemli bir evrimsel adaptasyon haline gelmiştir. Bitki, azotun son derece yetersiz olduğu kuru, kayalık topraklarda gelişir. Fotosentez, bitkinin organik madde üretmesini sağlar, ancak nitrat eksikliği küçük böcekleri yakalayarak telafi edilir. İlginç bir şekilde, yapışkan tüyler büyük tozlayıcı sinekleri etkilemez ve yalnızca “işe yaramaz” böcekleri yakalar.
Dağ zirvelerindeki tuzaklar
Bilim dünyasında bilinen etçil bitkilerin çoğu bataklıklarda yaşarken, Saxifraga candelabrum sert dağ koşullarına uyum sağlamıştır. Çalışmanın ortak yazarı Douglas Soltis şunları belirtti : “Saxifraga ailesinin birçok üyesinde yapışkan bezli tüyler bulunur ve böceklerin sıklıkla bunlara yapıştığı görülür. Ancak bu her zaman sindirimi göstermez; tüyler aynı zamanda yenmeye karşı koruma görevi de görebilir. Çalışmamız, tamamen işlevsel bir sindirim mekanizmasının varlığını göstermiştir.”
Araştırmanın yazarlarına göre, daha önce yalnızca ara sıra böcek barındırdığı düşünülen diğer bitki gruplarında da benzer genomik sindirim mekanizmaları keşfedildi. Bu, etçil beslenmenin çiçekli bitkiler arasında daha önce düşünüldüğünden çok daha yaygın olduğu anlamına geliyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Dağlarda Bulunan Böcek Yiyen Bir Bitki, 150 Yıl Sonra Darwin’in Tahminini Doğruladı