Güçlü CRISPR / Cas9 gen düzenleme aracının ‘devrimci’ olma şöhretini kazanmasının iyi bir nedeni var. Genlerin kesilmesi ve yapıştırılması için nispeten kolay olan teknikler bilim dünyasında patladı ve son yıllarda bu şaşırtıcı araç sayesinde muhteşem sonuçlar elde etmek için hiçbir sıkıntı yaşanmadı.. Araştırmacılar sadece bu yıl;hastalıklarla, antibiyotik dirençli bakterilerle, sivrisineklerle ve daha pek çok şeyle savaş konusunda ilerleme kaydettiler.
- İlk defa bilim insanları, HIV’i canlı bir organizmadan başarıyla çıkarmak için gen düzenlemeyi kullandılar ve bunu üç farklı hayvan modelinde yaptılar. Ekip, CRISPR’yi kullanarak virüs DNA’sından kurtuldu ve akut ve latent enfeksiyonları temizledi.
- Dört bazlı tipik genetik kod yerine daha önce görülmemiş altı harfli genetik kodla coli bakterisinin yetiştirilmesiyle, ilk olarak yarı sentetik organizmalar geliştirildi. Araştırmacılar, bakterilerin yeni DNA moleküllerini işgalciler olarak kaydetmeyeceklerinden emin olmak için gen düzenlemeyi kullandı.
- CRISPR, kanser ‘komuta merkezi’ ni başarıyla ele geçirmek için kullanıldı – çoğu zaman anormal tümör büyümelerini tetikleyen melez füzyon genleri-CRISPR, çoğu zaman anormal tümör büyümelerini tetikleyen melez füzyon genleri. Araştırmacılar, kesme ve yapıştırma yöntemiyle insan prostat ve karaciğer kanseri hücrelerini taşıyan farelerde tümörleri küçülten kanseri sona erdiren bir gen yarattılar.
- CRISPR yardımıyla, bilim adamları kısa süre önce kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmayı başardılar.Onlar, hücre bölünmesine yardımcı olan Tudor-SN adlı bir protein üretttiler ve bu tekniğin hızlı büyüyen kanser hücrelerinin engellenmesine yardımcı olabileceğini düşünüyorlardı.
- Gen düzenlenmesi, virüslerin superbug( antibiotiklere dirençli bakteri )’lerin kendilerini öldürmeye zorlaması için kullanılmıştır. Bakteriyofaj virüslerini antibiyotik direnç genleri içeren genetik dizilerle silahlandırarak; araştırmacılar, kendilerini doğal olarak fajlardan korumaya çalışan bakterilerde kendini yok eden mekanizmaları tetikleyebiliyorlar.
- Sivrisinek tarafından taşınan hastalıklar, gen düzenleme sayesinde geçmişe ait bir şey haline gelebilir. Bilim adamları, sivrisineklerin yayılmasını sınırlamak için onların doğurganlık genlerini keserek yeni bir yol buldu ve bu başarıyı, CRISPR’nin bir defada birkaç genetik kod değişikliği yapabileceği ekili bir yol olarak nitelendirdi.
- Araştırmacılar, farelerde Huntington(beynin belirli bölümlerinde hasar oluşturan genetik bir hastalıktır. Bu hasar hastalarda zihinsel ve davranışsal bozukluklara yol açar.) hastalığının genlerini düzenleyerek, ölümcül rahatsızlığın belirtilerinin etkili bir şekilde geri gitmesini başardılar. Bu ümit verici ilk adımı attıktan sonra, bu parlak tekniğin bir gün insanlarda da kullanılabileceği tamamen mümkündür.
- Tıbbi atılımların yanı sıra CRISPR, bize daha bol, sürdürülebilir biyoyakıt hediye edebilirdi. Bilim adamları son zamanlarda yabani eşdeğerlerinin iki katı kadar biyoyakıt üreten yosun mühendisliği için bir dizi gen düzenleme aracı kullandı.
- DNA kodunda kodlanmış ilk filmi izlediyseniz, bu ilerleme için CRISPR’a da teşekkür borçlusunuz. Kısa süre önce, bilim adamları sonunda, E. Coli genomuna bilgi dizileri yerleştirmek için gen düzenleme kullanarak hücreleri bir ‘moleküler kayıtçı’ haline getirmeyi başardılar.
Bütünüyle şaşırtıcı bir teknoloji olan CRISPR, özellikle de insanlarda rutin olarak kullanmaya çok yakın olduğumuz uygulamalar için endişeleri de beraberinde getirdi. Fakat bilim adamları, süreç için mekanizmayı durdurmalarına izin veren bir ‘kapatma düğmesi’ keşfetti.
CRISPR’nin yüzlerce istenmeyen mutasyona neden olabileceğini duyarsanız, bu çalışma muhtemelen zaten yanlıştı. Bu aracın gelecekte ne gibi inanılmaz ilerlemeler sağlayacağını görmek için sabırsızlanıyoruz.
Çeviri : Simge Kara