Çoklu Evren Teorisi: Fiziksel Yasaların Tuhaflıklarının Ardındaki Olası Açıklama
Gerçekten bir çoklu evrende mi yaşıyoruz? Temel matematik yanlış olabilir.
Son birkaç on yılın en şaşırtıcı bilimsel keşiflerinden biri, fiziğin yaşam formları için ince bir şekilde ayarlanmış gibi görünmesidir. Bu, yaşamın var olabilmesi için fizikteki belirli sayıların çok dar bir aralıkta olması gerektiği anlamına geliyor.
Fizikçiler için ince ayarın en şaşırtıcı örneği, evrenin hızlanan genişlemesinin arkasındaki itici güç olan karanlık enerjinin gücüdür.
Eğer bu kuvvet yeterince güçlü olsaydı, madde bir arada duramazdı. Başka bir deyişle, yıldızlar, gezegenler, karmaşık yapılar ve yaşam olmazdı.
Eğer bu kuvvet zayıfsa, yerçekimine karşı koyamaz. Bu durumda evren bir anda çöker ve ne yıldızlar, ne gezegenler ne de yaşam kalırdı. Yaşamın var olabilmesi için karanlık enerjinin yoğunluğunun Goldilocks’un yulaf lapası gibi ‘tam doğru’ olması gerekir.
Bu sadece bir örnek, daha pek çok örnek var.
Fiziğin ince ayarına ilişkin en yaygın açıklama, birkaç evrenden birinde yaşadığımızdır.
Yeterli sayıda insan piyango bileti alırsa, birisinin kazanan numaralara sahip olma olasılığı daha yüksektir. Aynı şekilde, farklı sayıda fiziksel yasaya sahip birçok evren varsa, yaşam için doğru sayıya sahip bir evren olma olasılığı artar.
Uzun zamandır bunun ince ayarı açıklamanın en makul yolu olduğunu düşünüyordum, ancak olasılık matematikçileri ince ayar çoklu evren mantığının hatalı bir akıl yürütme örneği olduğuna işaret ettiler. Evrenin Amacı’.
Özellikle, çoklu evren teorisyenlerinin ‘ters kumarbaz yanılgısı’ olarak bilinen bir yanılgıya düştüklerini söylüyorlar.
Betty’nin bir gece yerel tombala salonunda oynayan tek kişi olduğunu varsayalım.
Betty şöyle düşünür: “Vay canına, bu gece diğer tombala salonlarında da tombala oynayan bir sürü insan olmalı”.
Akıl yürütmesi şöyledir: ‘Eğer ülke çapında bu kadar çok insan oynuyorsa, birinin numaralarının hepsinin ilk dakikada söylenmesine imkan yoktur’.
Ancak bu, ters kumarbaz yanılgısının bir örneğidir. Olasılık teorisine göre, ülke çapındaki diğer tombala salonlarında kaç kişi oynuyor olursa olsun, Betty’nin böyle bir şansı yoktur.
Eğer zarlar arka arkaya altı atarsa, hatalı bir şekilde sonraki birkaç atışta altı gelme şansının düşük olduğunu varsayarız. Ayrıca bir süre altı gelmezse, geçmişte çok sayıda altı gelmiş olması gerektiğini varsayarız.
Ancak gerçekte, her zarda bir sayı elde etme olasılığı kesin ve eşittir.
Çoklu kozmologlar da aynı hatayı yapmaktadır. Şöyle düşünürler: Evrenimizin yaşam için doğru sayılara sahip olması olası değildir.
Ancak bu, Betty’nin iyi talihinin diğer insanların tombala oynamasıyla açıklanabileceğini düşünmesine benzer. Bu özel evren yaratıldığında, doğru sayıları elde etme olasılığı hala zar atmak gibi biraz düşüktü.
Bu noktada, çoklu evren teorisyenleri ‘antropik prensibi’ ortaya atarlar. Biz var olduğumuz sürece, yaşamla bağdaşmayan bir evren gözlemleyemeyiz. Ancak bu, böyle bir evrenin var olmadığı anlamına gelmez.
Çılgın bir keskin nişancının bir tombala salonunun arkasında saklandığını ve tombala kartında olmayan bir sayı belirdiği anda Betty’yi vurup öldürmek için beklediğini varsayalım. Bu gerçek dünyadaki ince ayara benzer. Tıpkı yaşamın yanlış sayıların olduğu bir evreni gözlemlemesinin imkansız olması gibi.
Bununla birlikte, Betty’nin birçok insanın tombala oynadığı sonucu yanlıştır. Benzer şekilde, çoklu evren teorisyenlerinin ince ayardan birçok evrenin var olduğu sonucuna varmaları da yanlıştır.
Peki ya çoklu evrenler?
Çoklu evren için bilimsel kanıt var mı? Hem evet hem hayır. Kitabımda, ters kumarbaz yanılgısı ile çoklu evrene ilişkin bilimsel kanıtlar arasındaki ilişkiyi analiz ediyorum.
Bilimsel enflasyon teorisi (erken evrenin büyük ölçekte patladığı fikri) çoklu evreni desteklemektedir. Eğer enflasyon zamanın herhangi bir noktasında gerçekleşiyorsa, enflasyonun evrenin farklı bölgelerinde gerçekleşiyor olması muhtemeldir. Bu, bir tür çoklu evren için geçici kanıt sağlar, ancak farklı evrenlerin yerel fiziklerinde farklı sayılara sahip olduğuna dair kanıt sağlamaz.
Çoklu evren açıklamalarının başarısız olmasının daha derin nedenleri vardır. Olasılıkçı akıl yürütme, çıkarımların mevcut en somut kanıtlardan yapılmasını zorunlu kılan ‘toplam kanıt gereksinimi’ ilkesine sahiptir.
İnce ayar durumunda, sadece bir evrenin ince ayarlı olması değil, aynı zamanda bu evrenin ince ayarlı olması da çoklu evren teorisyeninin elindeki en somut kanıttır. Çoklu evren teorisinin önerdiği gibi, evrenimizin sabitlerinin stokastik süreçler tarafından üretildiği kabul edilirse, bu evrenin milyonlarca diğerinden farklı olarak ince ayarlı olması inanılmaz derecede düşük bir ihtimaldir. Kanıtlar doğru formüle edilmiş olsa bile, teori bunu açıklayamaz.
Geleneksel bilimsel görüş, bu sayıların Büyük Patlama’dan bu yana sabit kaldığı yönündedir. Eğer durum buysa, o zaman yapmamız gereken bir seçim var demektir.
Kozmik sayıların doğru olması şaşırtıcı bir tesadüf mü? Yoksa karmaşıklığı ve yaşamı evrimleştirmeyi amaçlayan doğanın görünmeyen bir iç prensibinden mi kaynaklanmaktadır?
Benim görüşüme göre, ilk seçenek ciddiye alınamayacak kadar olasılık dışıdır. Kitabımda ikinci seçeneğe, yani evrenin amacına dair bir teori sunuyor ve bunun insanın anlamı ve amacı üzerindeki etkilerini tartışıyorum.
Bilim bu sonucu öngöremedi, tıpkı 16. yüzyılda evrenin merkezinde olmadığımıza dair ilk kanıtları elde ettiğimizde olduğu gibi. Pek çok insan, alıştıkları gerçeklik resminin artık verileri açıklayamadığını kabul etmekte zorlandı.
Evrenin yaşamın varlığını desteklediği gerçeğini ne kadar uzun süre görmezden geldiğimize şaşıracağımız günler gelebilir.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Çoklu Evren Teorisi: Fiziksel Yasaların Tuhaflıklarının Ardındaki Olası Açıklama
Sadece 22 Işık Yılı Uzaklıktaki Yıldızın Etrafında Dönen Dünya Büyüklüğündeki Gezegen Keşfedildi!
Çoklu Evren Teorisi: Fiziksel Yasaların Tuhaflıklarının Ardındaki Olası Açıklama