Çok Yabancı Bir Dünyanın Gökyüzünde Beklenmedik Bir Fenomen Tespit Edildi
Cehennem koşullarıyla ünlü bir dünyada, Dünya’nın kendi atmosferini süsleyen en güzel fenomenlerden biri görülmüş olabilir.
Gökbilimciler, WASP-76b adlı bir dünyanın metal dolu gökyüzünde, zafer olarak bilinen parıldayan, çok renkli bir ışık halesinin kanıtlarını buldular. Bu manzara daha önce Güneş Sistemi’nin dışında ve içinde sadece iki gezegende görülmemişti: Dünya (tabii ki) ve Venüs.
Parlak bir merkez etrafında bir dizi eşmerkezli halkadan oluşan bu muhteşem renk gösterilerinin oluşması için özel koşullar gerekir. Işığın, hepsi aşağı yukarı aynı boyutta olan küresel damlacıklardan oluşan bir sis üzerinde parlaması gerekir.
Bu nedenle WASP-76b’deki görünümü bize bu çok yabancı dünyanın gizemli atmosferi hakkında bir şeyler söyleyebilir.
Portekiz’deki Astrofizik ve Uzay Bilimleri Enstitüsü’nden gökbilimci Olivier Demangeon, “Güneş Sistemimiz dışında daha önce hiçbir zafer görülmemesinin bir nedeni var – çok özel koşullar gerektiriyor” diyor.
“Öncelikle, mükemmele yakın küresel, tamamen tekdüze ve uzun süre gözlemlenebilecek kadar kararlı atmosferik parçacıklara ihtiyacınız var. Gezegenin yakınındaki yıldızın doğrudan ona doğru parlaması ve gözlemcinin – burada Cheops – tam doğru yönde olması gerekiyor.”
WASP-76b gezegen bilimcilerin gözdesi. Dünya’dan yaklaşık 640 ışık yılı uzaklıkta, Balık Takımyıldızı’nda Güneş’ten biraz daha büyük sarı-beyaz bir yıldızın yörüngesinde dönüyor. Yıldızın etrafındaki yörüngesi inanılmaz derecede sıkı, sadece 1,8 günde dönüyor. Bu yakınlık aynı zamanda inanılmaz derecede sıcak olduğu anlamına gelir; gündüz sıcaklıkları 2,400 santigrat dereceyi (4,350 Fahrenheit) aşarak demiri buharlaştıracak kadar sıcaktır.
Ve demir var. Dış gezegenin kabarık atmosferinde kelimenin tam anlamıyla element bulutları var. WASP-76b, Jüpiter’in kütlesinin yüzde 90’ı kadar, ancak onun yaklaşık yüzde 185’i büyüklüğünde.
Gezegen yıldızının önünden geçerken, gökbilimciler atmosferine bakabiliyorlar. Şimdiye kadar demirin yanı sıra sodyum, kalsiyum, krom, lityum, hidrojen, vanadyum, magnezyum, nitrojen, manganez, potasyum ve baryum tespit ettiler.
Galaksideki en çok bakılan gezegenlerden biri. Ve tüm bu bakışlar sırasında gökbilimciler dış gezegenin parlaklığıyla ilgili garip bir şey fark ettiler. Araştırmacılar, Avrupa Uzay Ajansı ESA’nın CHaracterising ExOPlanet Satellite (Cheops) tarafından toplanan verilerde, gece ve gündüz arasındaki sınırı belirleyen çizgi olan doğu terminatöründe parlaklıkta bir fazlalık olduğunu fark ettiler.
Olivier, “Bir ötegezegenin parlaklığında böylesine keskin bir değişim ilk kez tespit ediliyor” diyor. “Bu keşif bizi, bu beklenmedik parıltının güçlü, lokalize ve anizotropik (yöne bağlı) bir yansımadan – zafer etkisinden – kaynaklanabileceği varsayımına götürüyor.”
Sinyal çok zayıftır ve WASP-76b’de baktığımız şeyin gerçekten bir zafer olduğunu doğrulamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulacaktır. Bununla birlikte, eğer öyleyse, bu dış gezegenin üst atmosferinin bileşimi hakkında yeni bir şey ortaya çıkaracaktır.
Etkinin üç yıl içinde 23 gözlemde analiz edilmesiyle, küresel aerosol damlacıklarının dış gezegenin bulutlarında sürekli olarak mevcut olması veya sabit bir oranda yenilenmesi gerektiği açıktır. Bu da WASP-76b’nin atmosferinde uzun vadeli istikrarlı sıcaklık koşulları gerektiriyor.
Bu fenomenin muazzam bir zafer olduğu ortaya çıkarsa, bilim insanlarının varlığını hangi koşulların desteklediğini bulmak için dünyanın atmosferini modellemeleri gerekecektir.
Bu keşfin daha geniş kapsamlı sonuçları da olabilir. WASP-76b’de bir zaferin pozitif olarak tanımlanması, bilim insanlarına diğer dış gezegenlerde aynı fenomeni aramak için bir plan verecektir. Ve ışıktaki değişiklikleri daraltabilmek, güneş ışığının Dünya’nın okyanuslarında parıldadığı gibi, sıvı okyanuslardan ve göllerden parıldayan yıldız ışığı gibi başka özelliklerin keşfedilmesine yol açabilir.
Bunu öğrenebilmemiz için gelecekteki gözlemler planlanmaktadır.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Çok Yabancı Bir Dünyanın Gökyüzünde Beklenmedik Bir Fenomen Tespit Edildi
Üç Cisim Sorunu: ‘Karanlık Orman’ Teorisi Fermi Paradoksunu Çözüyor mu?