Çivi Yazılı Tabletler ve Kil Zarflar Mezopotamya’nın Gelişmişliğini Anlatıyor
İtalyan ve Iraklı arkeologlardan oluşan bir ekip, Irak’ın merkezinde yüzlerce çivi yazılı tablet ortaya çıkardı. Ayrıca tabletlerle birlikte bazı kil kaplamalar ve mühürler de ortaya çıkardılar. Çivi yazılı metinlerin koleksiyonu, uzun yıllardır türünün en önemli buluntularından biridir ve Antik Mezopotamya’nın karmaşık ve sofistike kültürüne bir pencere açmaktadır.
Tabletlerin ve diğer büyüleyici ve açıklayıcı öğelerin hazinesi, Irak El-Qadisiyyah Üniversitesi’nden uzmanlarla çalışan İtalyan Pisa ve Siena Üniversitelerinden bir ekip tarafından bulundu. Irak’ın orta-güney kesiminde yer alan Tell as-Sadoum sahasında kazı yapıyorlardı. Necef’in doğusunda, Fırat Nehri’nin bir kolu üzerinde bulunan 50 hektarlık alan Marad olarak belirlendi.
Burası MÖ 3 bin yılında kurulmuş ve bir zamanlar Akad İmparatorluğu’nun bir parçası olan önemli bir şehirdi. Bir tepe üzerinde kurulmuş ve MÖ bin yılında Yeni Babil dönemine kadar iskan edilmiştir. Kazılar, büyük bir tapınağı, bazı yerleşim bölgelerini ve büyük bir üretim merkezini ortaya çıkardı.
3000 yıllık kil çivi yazılı tabletler
Ekip, üretim bölgesinde çok sayıda seramik ve çanak çömlek parçasıyla birlikte kil tabletleri buldu. Archaeology News Network, “arkeologların çivi yazısıyla yazılmış yüz kadar parça bulduğunu” bildiriyor. MÖ 2 bin yılına ait olduklarına inanılmaktadır.
Bu onların Paleo-Babil İmparatorluğu dönemine (Hammurabi dönemi) ait olduğu anlamına gelir. Tabletlerin sekizi sağlam bulunmuştur veya nispeten küçük hasarlara sahiptir ve hepsine en eski yazı sistemlerinden biri olan çivi yazısı ile yazılmıştır.
Metinler, antik kentte meydana gelen çeşitli etkinliklerle ilgilidir. Kil metinlerin bir kısmı mektuplar ve diğer resmi belgeler gibi görünmektedir. Bazıları iş konusunda olup, satış sözleşmesi ve satın alma sözleşmesi bulunmuştur. Bürokratik nitelikte başkaları da var ve bazıları yasal anlaşmazlıklarla bile ilgileniyor.
Kazıya katılan Pisa Üniversitesi’nden Prof. Anacleto D’Agostino’nun “Tabletler, Mezopotamya’daki antik kentin zenginliğine ve canlı ekonomik ve idari yaşamına tanıklık ediyor” sözlerini aktarıyor. Tabletlerden birkaçı ayrıca bazı kralların ve diğer şehirlerin isimlerini de listeliyor. Bunlar, potansiyel olarak Mezopotamya şehrinin siyasi tarihine dair içgörü sağlayabilir.
Kil ‘zarflar’
Arkeologlar ayrıca metinlerle birlikte birçok kil kaplama veya kapak parçası buldular. Bunlar çivi yazılı tabletlerin saklandığı zarflara benzetilmiştir. Bu ‘zarflardan’ üçü neredeyse bozulmamış halde bulundu. İnce kil şeritlerinden yapılan bu zarfların birçoğunda, üzerlerinde bulunan tabletlerin konusu yazılıdır. Ayrıca, kil kaplamanın içinde, metinlerin içeriğini doğrulamak için tasarlanmış, adları ve resimleri olan ‘kretula’ olarak bilinen mühürlerin izini de taşırlar.
Archeology News Network’e göre ‘doksan kretula, daha doğrusu kaplamaları sabitlemek için kullanılan mühür veya ip izleri olan kil blokları’ da bulundu. Mühürlerin bir kısmı yarı değerli taşlarla süslenmiştir. Bunlar, muhtemelen şehrin idari ve ticari seçkinlerinin üyeleri olan, şehrin önde gelen kişilerinin kişisel işaretleriydi.
Sanatsal mühürler
Archeology News Network’e göre, kretulalar çeşitli temalarla güzel bir şekilde işlenmiştir ve genellikle usta zanaatkarlar tarafından büyük bir özen ve uzmanlıkla yürütülür. Vahşi hayvanlarla savaşan hükümdarların veya muhtemelen kahramanların sahnelerini taşırlar. Ayrıca bazı Mezopotamya tanrıları, mitolojik yaratıklar ve hayvan tasvirleri de bulunmaktadır. Sanatsal tasarımlarıyla bu mühürler, Marad kültürünün gelişmişliğini göstermektedir.
Bölgenin daha birçok arkeolojik hazineye sahip olduğuna inanılıyor. Tüm içeriğinin tam olarak anlaşılabilmesi için tabletler üzerinde daha fazla çalışılacak ve umarız, Eski Mezopotamya’daki yaşam hakkında daha fazla bilgi verecektir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Adıyaman’daki T Biçimli Kült Yapı, Yeni Bir Göbekli Tepe Heyecanı Yarattı
/Çivi Yazılı Tabletler ve Kil Zarflar Mezopotamya’nın Gelişmişliğini Anlatıyor/