Çıplak Kör Fareler Yaşlanma Sürecini Tersine Çeviriyor
Öldürücü bir protein, DNA koruyucusuna dönüşüyor. Bilim insanları, 40 yıla kadar yaşayan tuhaf, tüysüz kemirgenler olan çıplak köstebek farelerinin uzun ömürlülüğünün ardındaki genetik sırrı ortaya çıkardı.
Çalışma, bu hayvanların, insanlarda DNA onarımını engelleyen ve kanseri tetikleyen c-GAS proteinini evrimsel olarak yeniden programladığını ortaya koydu. Çıplak köstebek fareleri, bu öldürücü proteini bir DNA koruma aracına dönüştürdü.
Vücudumuzdaki her hücre, ultraviyole radyasyon, toksinler ve hücre bölünmesi sırasındaki kopyalama hatalarından dolayı her gün binlerce DNA hasarına maruz kalır. Onarım sistemleri sürekli çalışır, ancak yaşla birlikte verimlilikleri azalır ve mutasyonlar birikerek kansere ve dejeneratif hastalıklara yol açar.
c-GAS proteini, hasarlı DNA’yı tanır ve insanlarda genellikle aşırı ve zararlı olan bir inflamatuar yanıtı tetikler. Çıplak kör fareler, bir alarm sinyalini hassas bir onarım aracına dönüştürerek bu sorunu etkili bir şekilde çözmüştür.
“Dişli sosislere” benzeyen yeraltı kemirgenleri olan çıplak kör fareler, kemirgenler arasında rekor kıran bir ömre sahip olup kansere, beyin ve omurilik hastalıklarına ve artrite karşı dirençlidir.
Çinli araştırmacılar, genetik kodun hasarlı bölümlerinin hasarsız bir şablon kullanılarak onarıldığı doğal bir süreç olan DNA onarım mekanizmasına odaklandı. Bu süreçte kilit bir rol, hücreler tarafından hasar tespit edildiğinde üretilen c-GAS proteini tarafından oynanır. Çalışma, Science dergisinde yayınlandı .
İnsanlarda bu protein, bilim insanlarına göre kanser gelişimine katkıda bulunup yaşam süresini kısaltabilen kırık DNA zincirlerinin “yeniden birleştirilmesi” sürecine paradoksal bir şekilde müdahale ediyor. Ancak çıplak kör farelerde aynı protein tam tersi şekilde etki ediyor: Vücudun DNA zincirlerini onarmasına ve her hücrenin genetik kodunun bozulmadan kalmasına yardımcı oluyor.
Çıplak köstebek faresi evrimin bir armağanını almıştır
DNA onarımı ve yaşlanma üzerine çalışmalar yürüten Cambridge Üniversitesi’nden Profesör Gabriel Balmus, bu keşfi heyecan verici olarak nitelendirdi, ancak bu hayvanların uzun ömürlülüğünü anlamada sadece “buzdağının görünen kısmı” olduğunu belirtti.
Balmus, “c-GAS’ı biyolojik bir Lego bloğu olarak düşünebilirsiniz; insanlarda ve çıplak kör farelerde aynı temel şekle sahip, ancak kör fare versiyonunda birkaç eklem ters çevrilmiş ve bu da tamamen farklı bir yapı ve işlev sağlıyor,” diyor.
Milyonlarca yıllık evrim boyunca, çıplak kör fareler insanlarla aynı biyokimyasal yolu yeniden yapılandırmış ve bunu kendi avantajlarına kullanmışlardır.
Bu keşif, evrimin proteini etkilerini tersine çevirmek için nasıl yeniden programladığı ve bu bilginin insan sağlığını iyileştirmeye uygulanıp uygulanamayacağı konusunda temel soruları gündeme getiriyor.
Balmus, çıplak kör fare biyolojisinin yeniden yapılandırılmasının, dünyanın yaşlanan nüfusu için çok ihtiyaç duyulan tedavilere yol açabileceğine inanıyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Çıplak Kör Fareler Yaşlanma Sürecini Tersine Çeviriyor,
“Gizli Altıncı His” Neden Birdenbire Bilimsel Bir Öncelik Haline Geldi?