Tüm dünyada, yeni bir astronomi çağında kullanılacak çığır açan teleskoplar inşa ediliyor. İnşa edilecek bölgeler Hawaii, Avustralya, Güney Afrika, Güneybatı Çin’deki Mauna Kea dağını ve Şili And Dağları’ndaki uzak bir plato olan Atacama Çölü.
Astronomların kozmosa daha fazla çözünürlükle bakabilecek.
Bunlardan biri, 39 metre (128 feet) çapında bir kompleks birincil aynaya sahip olacak yeni nesil bir dizi olan Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) Son Derece Büyük Teleskop (ELT).
Şu anda, inşaat ekiplerinin her biri; inşa edilecek en büyük teleskopun temellerini atmakla meşgul oldukları Cerro Armazones’un And Dağı’nda çalışmalarına devam ediyor.
ELT’nin inşası Mayıs 2017’de başladı ve şu an 2024’te bitmesi planlanıyor. ESO, geçmişte ELT’yi kurmanın yaklaşık 1 milyar Euro’ya (1.12 milyar ABD Doları) mal olacağını söyledi. Enflasyona göre düzeltilmiş olan bu rakam 2018 yılında 1,23 milyar ABD doları ve 2024 yılına kadar yaklaşık olarak yüzde 3’lük bir enflasyon oranıyla 1,47 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
Etkin astronomi için gerekli olan yüksek irtifa koşullarına ek olarak, atmosferik parazitin düşük olduğu ve ışık kirliliğinin olmadığı yerlerde, ESO’nun ELT’nin temellerini atmak için büyük ve düz bir alana ihtiyacı vardı.
Böyle bir yer olmadığından ESO, Şili’deki Cerro Armazones dağının tepesini düzleştirerek inşa etti. Yukarıdaki resimde görüldüğü gibi, site artık bir dizi temellerle örtülü.
ELT’nin görüntüleme yeteneklerinin anahtarı, her biri çapı 1.4 metre (4.6 feet) olan 798 altıgen aynadan oluşan petekli birincil aynasıdır. Bu mozaik benzeri yapı, kaliteli görüntüler üretebilen tek bir 39 metrelik ayna yapımının şu anda mümkün olmadığının görülmesi açısından gereklidir.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, ESO’nun Dünyadaki en büyük ve en gelişmiş teleskopu olan Çok Büyük Teleskopu (VLT), 8.2 metre (27 feet) çapında aynaları olan dört ünite teleskoba ve 1.8 metre çapında aynalara sahip dört adet hareketli teleskopa dayanmaktadır.
VLT (Çok Geniş Teleskop),bu teleskoplardan gelen ışığı birleştirerek (interferometri olarak bilinen bir süreç) 200 metreye (656 feet) kadar ölçüm yapan bir aynanın çözünürlüğünü elde edebilir.
Bununla birlikte, 39 metrelik (128 foot) ELT, yüzlerce kat daha büyük ve yüz kat daha fazla ışık toplayabilen bir toplama alanına sahip olan VLT’ye göre önemli avantajlara sahip olacak. Bu belli belirsiz nesnelerin gözlemlerine izin verecektir.
Ayrıca ELT’nin diyafram açıklığı, herhangi bir boşluğa (interferometrede olduğu gibi) maruz kalmayacak ve yakaladığı görüntülerin titizlikle işlenmesi gerekmeyecektir.
Tüm bunlar, ELT’nin, Hubble Uzay Teleskobu gibi yaklaşık 200 kat daha fazla ışık toplayacağını ve bunu optik ve kızılötesi spektrumda en güçlü teleskop haline getireceğini söyledi.
Tüm bunlar, ELT’nin, Hubble Uzay Teleskobu gibi yaklaşık 200 kat daha fazla ışık toplayacağını ve bunu optik ve kızılötesi spektrumda en güçlü teleskop haline getireceğini gösteriyor.
Atmosferik türbülansı düzeltmek için güçlü ayna ve uyarlamalı optik sistemlere sahip ELT’nin, Güneş sistemi dışındaki gezegenlerin etrafındaki uzak gezegenleri doğrudan görüntüleyebilmesinin, mevcut teleskoplarla zor olacağı belirtiliyor.
Bu nedenle, ELT’in bilimsel hedefleri, yörüngeleri yıldızlarına daha yakın olan uzak gezegenleri doğrudan görüntülemektir. Bu, astronomların “Dünya benzeri” gezegenlerin atmosferlerini karakterize etmelerine izin verecek. Bu bağlamda, ELT, Güneş Sistemimizin ötesinde potansiyel olarak yaşanabilir dünyaları izini sürmede bir oyun değiştirici olacaktır.
Üstelik, ELT evrenin genişlemesinin ivmesini ölçebilecektir. Bu, astronomların kozmik evrimde oynadığı Karanlık Enerji gibi birtakım kozmolojik gizemleri çözmelerine izin verecektir.
Geçmişe doğru çalışan astronomlar, Evrenin zaman içinde nasıl evrimleştiğine dair daha kapsamlı modeller oluşturabilir.
Bu, ELT’nin “Karanlık Çağlar” ın sonunda meydana gelen yüzlerce büyük gökadaların mekansal olarak çözümlenmiş spektroskopik araştırmalarını gerçekleştirebileceği gerçeğiyle desteklenecektir – Büyük Patlama’dan yaklaşık 1 milyar yıl sonra.
Bunu yaparken, ELT, galaksi formasyonunun en erken aşamalarındaki görüntüleri yakalayacak ve şimdiye kadar sadece yakınlardaki galaksiler için mevcut olan bilgileri sağlayacak.
Bütün bunlar milyarlarca yıl boyunca galaksilerin oluşum ve dönüşümünün ardındaki fiziksel süreçleri ortaya çıkaracak.
Aynı zamanda, mevcut kozmolojik modellerden (büyük ölçüde fenomenolojik ve teorik olan) ,evrenin zaman içinde nasıl evrimleştiğine dair çok daha fazla fiziksel anlayışa geçişi de getirecektir.
Gelecek yıllarda ELT; Otuz Metre Teleskop (TMT), Dev Magellan Teleskobu (GMT), Kilometre Kare Dizisi (SKA) ve Beş Yüz Metrelik Açıklıklı Küresel Teleskop (FAST) gibi yeni nesil teleskoplarla birleştirilecek.
Aynı zamanda, Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) ve James Webb Uzay Teleskobu (JWST) gibi uzay tabanlı teleskopların sayısız keşif sunması bekleniyor.
Astronomide bir devrim geliyor ve bu çok yakında olacak!
Kaynak: https://www.bizsiziz.com/look-at-this-extremely-large-hole-dug-for-the-extremely-large-telescope/
Çeviri: Simge Kara