Çığır Açan Bir Keşif: Yeni Bir Gen Çalışması, Erken Karışmaların Bakır Çağı Avrupa’sının İlerlemesine Yardımcı Olduğunu Ortaya Çıkardı
Tarihsel insan refahının önemli bir yönü “kaynaşmaydı”. Çığır açan bir keşifle, yeni bir gen çalışması Avrupa’daki Bakır Çağı medeniyetleri arasındaki büyüleyici etkileşimlere ışık tutarak; daha önce inanılandan bin yıldan daha önce meydana gelen erken kaynaşma, paylaşılan fikirler ve teknolojik alışverişlerin tarihini ortaya koyuyor.
Nature dergisinde yayımlanan araştırmada, M.Ö. 5400’den M.Ö. 2400’e kadar uzanan ve Avrupa Neolitik Çağı’nın sonları ile Bakır Çağı’nın tamamını kapsayan, Güneydoğu Avrupa’dan 135 antik çiftçi ve çobanın genetik verileri analiz edildi. Bu bulgular, tarih öncesi insan etkileşimlerine dair mevcut kavramlara meydan okuyarak, erken toplumların birbirleriyle nasıl bağlantı kurduğuna ve tarihi insan refahına nasıl katkıda bulunduğuna dair daha karmaşık bir resim çiziyor.
Eski Avrupalı Göçmenlerin Gen Takibi
Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsünde arkeogenetikçi ve yeni çalışmanın yazarlarından biri olan Dr. Wolfgang Haak, Gizmodo’ya yaptığı açıklamada, araştırma ekibinin “M.Ö. 5400 ile M.Ö. 2400 yılları arasında yaşamış 135 bireyin genetik verilerini incelediğini” ve bu verilerin geç Avrupa Neolitik Çağını ve Bakır Çağı’nın tamamını temsil ettiğini söyledi.
Tarımın başlangıcında yaşamış insanların genlerini inceleyen ekip, “genetik olarak karışık imzaların M.Ö. 4. binyılda Odessa çevresindeki bölgede zaten homojenleşmiş olduğunu” buldu. Eğer bilmiyorsanız, genetik homojenizasyon, ‘biyotik homojenizasyon’ ya da yerli olmayan türlerle melezleşme ile ilgili altta yatan moleküler süreçleri ifade eder ve gen havuzundaki çeşitliliğin azalmasına yol açar. Başka bir deyişle, karışım başladığından beri çok sayıda nesil meydana gelmiştir.
Bugünkü Romanya’da Pietrele yakınlarındaki Cooper Çağı yerleşim alanı Măgura Gorgana.
Tüm bunların anlamı, Avrupa genelinde temas ve genetik alışverişin şu anda sanılandan çok daha önce gerçekleşmiş olduğudur. Haak, bu yeni keşfin “Kuzey Kafkasya ve Karadeniz’in kuzeybatı ucundaki gruplar arasında teknoloji ve kültür alışverişinin ne zaman gerçekleştiğini açıklığa kavuşturabileceğini” söyledi.
Genetik Bir Kuş Yuvasını Çözmek
Dr. Haak, M.Ö. 3300 civarında, Doğu Avrupa ve Kafkasya’dan avcı-toplayıcı grupların genetik bir karışımını taşıyan bozkır çobanlarının Avrasya bozkırından dışarıya doğru çıktıklarını açıkladı. Haak’ın da dahil olduğu daha önceki bir çalışma, Kuzey Kafkasya’yı çiftçilerin ve otlayan pastoral popülasyonların etkileşime girmiş olabileceği bölgeler olarak tanımlamıştı.
Yeni araştırma, bu önceki bulguların üzerine inşa ediliyor ve yeni makaleye göre, ilk çiftçilerin ve çobanların karıştığı, fikirlerin ve “açıkça genetiğin” değiş tokuş edildiği tarihleri etkili bir şekilde geriye çekiyor.
Ancak bu çalışma, Bakır Çağı Avrupa genetiği üzerine yapılan tek yeni araştırma değil. Nature’ın basın bülteninde, sadece geçen yıl Akdeniz ve Bereketli Hilal’deki kültürel alışverişin yönlerini inceleyen üç makalenin yayımlandığı belirtiliyor.
Tüm Bunlar Antropoloji ve Arkeoloji İçin Ne Anlama Geliyor?
Avrupa’da Bakır Çağı’na ilişkin gen çalışmaları, erken insan popülasyonlarının antik demografik tarihi ve göçleri hakkında yeni bilgiler sağlıyor. Çeşitli araştırmacı ekipleri, antik insan DNA’sını analiz ederek, antik Avrupa halklarının karmaşık etkileşimlerini ve hareketlerini göstermekte ve çok çeşitli atasal soyları ortaya çıkarmaktadır.
Yeni çalışmalar, Bakır Çağı sırasında erken Avrupalı çiftçiler ile avcı-toplayıcı gruplar arasındaki etkileşimlerin kanıtlarını ve bu iki popülasyon arasında farklı yaşam tarzları ve teknolojilerin entegrasyonuna yol açan önemli genetik alışverişler olduğunu da gösteriyor. Dahası, bu gen çalışmaları, Bakır Çağı popülasyonları ile onların ataları ve torunları arasındaki genetik sürekliliği de ortaya koymaktadır.
Son On Yıldaki Önemli Genetik Adımlar
Avrupa’da Bakır Çağında meydana gelen ‘karışma’yı inceleyen yeni gen çalışmaları dalgası, eski çiftçi nüfusların kültürel karmaşıklıklarını ve hareketlerini ortaya çıkararak insan toplumlarının nasıl etkileşime girdiği ve fikir ve teknoloji alışverişinde bulunduğuna dair bilimsel anlayışı geliştiriyor. Bu nedenle, bireysel çiftçi ve pastoral nüfusların, kaynakların tükenmesi nedeniyle göç ederek ve yeni, daha sağlam ve sürdürülebilir tarım sistemleri oluşturmak için bir araya gelerek ölümlerini nasıl önledikleri daha açık hale gelmektedir.
Dr. Haak, Bakır Çağı’nın bilimsel olarak anlaşılmasında “gerçek ilerlemenin”, “gen verilerinin arkeolojik ve antropolojik bağlamlara entegre edilmesiyle” sağlanacağı sonucuna vardı. Yeni çalışmanın baş yazarına göre bu, “10 yıl önce başladığımız geniş fırça darbelerinden çok daha incelikli bir insan tarih öncesi görüşü üretecektir.”
Derleyen: Simge KARA
Kaynak: Çığır Açan Bir Keşif: Yeni Bir Gen Çalışması, Erken Karışmaların Bakır Çağı Avrupa’sının İlerlemesine Yardımcı Olduğunu Ortaya Çıkardı
300.000 Yıllık Keşif: Atalarımız Ahşap Ustalarıydı ve Kişisel Aletler Ürettiler