Buzul Çağı’na Açılan Bir Kapı Bulundu: Bu Sualtı Mağarası Binlerce Yıldır Farkedilmedi
Uluslararası araştırmalar ve son derece uzman dalgıçlar, yeraltı, su altı dünyasını yüzeye çıkarıyor. Yucatán Yarımadası’nın tropikal ormanlarının derinliklerinde, çok az insanın keşfedebileceği uçsuz bucaksız bir yeraltı alanı yer alır.
“Cenote” olarak bilinen ve yeraltında binlerce kilometreye kadar uzanan çukurlarla ulaşılabilen bu yerler, dünyanın en geniş su altı mağara sistemleridir.
Tünelleri şu anda karanlık ve sular altında, ancak yaklaşık 126.000 ila 11.700 yıl önce, Geç Pleistosen döneminde zaman zaman kuruydular.
İnsanların ve hayvanların bir zamanlar bu tünellerin derinliklerinde dolaştığının kanıtı, binlerce yıldır bozulmamış fosillerde ve insan faaliyeti izlerinde yatıyor.
Onlar hakkında bilgi sahibi olmamız, son derece uzmanlaşmış dalgıçların çalışmaları ve uluslararası bilim insanlarından oluşan ekiplerle yaptıkları iş birliği sayesinde mümkün.
Bu mağaraların bir kısmı 2014 yılında manşetlere çıkmıştı. Hoyo Negro (veya “Kara Delik”), Meksika’nın Quintana Roo eyaletindeki ikinci büyük mağara sistemi olan Sac Actun’da bulunan devasa, çan şeklinde bir çukurdur. Derinliklerinde, Amerika kıtasında bugüne kadar bilinen en eski üç insan iskeletinden biri olan Naia da dahil olmak üzere çok sayıda fosil bulunmuştur.
Üç dalgıç (Alejandro Alvarez, Franco Attolini ve Alberto Nava Blank) 2007 yılında çukuru keşfetti.
Bilinmeyene dalış
Roberto Chávez Arce, projeye davet edildiği 2011 yılından beri bu tünelleri araştırıyor. Projenin eş direktörü ve dalgıç olan Arce, Sac Actun’daki olağanüstü fotoğrafçılığıyla, yer üstündeki bilim insanlarının tünelin içeriğini görmesini sağlayan pencerelerden biriydi.
Gizmodo ile yaptığı video röportajlarda, bu yeraltı dünyasına ilk elden tanıklık edebilmenin harikalarını anlattı. Ancak bu aleme girmek tehlikelidir; özellikle de ilk ortaya çıktıklarında Sac Actun tünellerinin büyük ölçüde bilinmemesi, haritalanmamış olması ve su altında tamamen karanlık olması nedeniyle.
Dalgıçlar, Hoyo Negro’ya ve çevresine giden tünelleri keşfetmek için solunum ekipmanı, kaybolmalarını önlemek için misina makaraları ve nereye gittiklerini görmek için ışıklar da dahil olmak üzere kendilerini güvende tutan tüm mekanizmaları yanlarında taşımak zorundadır. Bunlara ek olarak, her şeyi belgelemek için kullandıkları kamera ve video ekipmanları da vardır.
Chávez Arce, ek koruma için yanlarında “yedeklerin yedeklerini” taşıdıklarını açıkladı. “Mağara sisteminin derinliklerindeyken [bir şey] arızalanırsa yedek teçhizata ihtiyacımız var.”
Hoyo Negro’ya ulaşmak, dalgıçların mağara sistemine nereden girdiğine bağlı olarak hızlı bir yolculuk değil. Başlangıçta Chávez Arce ve diğer dalgıçlar (genellikle iki veya üç kişilik gruplar halinde) Sac Actun’a Hoyo Negro’dan 914 metre (3.000 fit) uzaklıktaki bir cenoteden girerlerdi. O girişten çukura kadar yüzmek bile bir saatten biraz daha az sürerdi; bu, dalış ekipmanlarının sınırlı oksijenine bağımlı olan biri için önemli bir ayrıntıdır.
Ancak bu durum zamanla değişti. Hoyo Negro’ya erişim şu anda iki nedenden dolayı çok daha hızlı. O zamandan beri, çukurdan yaklaşık 76 ila 91 metre (250 ila 300 fit) uzaklıkta başka bir cenote keşfettiler ve dalgıçlar artık torpidoya benzeyen motorlu scooter’larla suda ilerliyor .
Mağara sisteminin haritasını çıkarmak, başlangıçta “pusula, çizgiler ve mezura ile mesafe sayma” gibi ilkel araçlar kullanmak anlamına geliyordu, diyor Chávez Arce. Ancak sonunda, hareketten yapıya (SfM) fotogrametrisine geçtiler. Bunu, “birbiriyle örtüşen fotoğraflar çekmek” ve ardından bu fotoğrafları bir 3B nokta bulutu oluşturan yazılıma aktarmak olarak açıkladı. “Bu,” diye ekledi, “uzun zamanımızı aldı” ve “saatlerce dalış” gerektirdi. Ancak ortaya çıkan şey, Hoyo Negro ve Sac Actun’un bazı kısımlarının şaşırtıcı bir sanal modeliydi ; bu da su altı dünyasını, aksi takdirde erişemeyecek bilim insanlarına sunuyordu.
Fotoğraflarından biri Hoyo Negro’nun ölçeğini göstermeye yetiyor. Fotoğrafta, yapay ışık çukurun duvarlarını ve tabanındaki kaya yığınını aydınlatıyor. Tavana doğru yüzerken görülen iki dalgıç, boyutlarının yanında cüce kalıyor. Hoyo Negro’nun ağzında çapı 32 metreden (120 fit) fazla; çukurun tabanı 67 metreden (203 fit) fazla bir çapa sahip ve derinliği neredeyse 60 metre (200 fit). Devasa bir yer.
Mağaralar kuru, erişilebilir ve muhtemelen davetkar olduğunda
Tortu çekirdeklerini , antik yarasa guanosu birikintilerini ve tohumlarını inceleyen ekip, bu odadaki ve ona bağlanan üç tüneldeki su seviyesinin zaman içinde dalgalandığını belirledi. Suyun Hoyo Negro’nun dibine en az 9.850 yıl önce ulaştığını buldular. Mağara sistemindeki su, deniz seviyesindeki artışla birlikte yükselmeye devam etti, böylece yaklaşık 8.100 yıl önce Hoyo Negro ve üst geçitleri sular altında kaldı ve yaklaşık 6.000 yıl önce tüm mağara sistemi sular altında kaldı.
Bu, insanların ve hayvanların mağaraya ne zaman erişebildiğini göstermesinin yanı sıra, neden eriştiklerine dair de bir ipucu vermesi açısından önemlidir. Quintana Roo’nun Pleistosen ekosistemi, özellikle şimdikinden çok farklıydı. Yemyeşil bir orman yerine, bölge daha çok bir savana benziyordu. Mağaralarda bulunan içme suyu, güçlü bir çekim gücü olmalıydı. Sıcak havalarda daha serin olması da öyle.
Ancak kuru bir mağara, içinde kalan fosillerin de gösterdiği gibi, yine de tehlikeler barındırır. Bu çukura 10 kat yükseklikten düşmek, ani ölüm olmasa bile tehlikeli yaralanmalara yol açardı ve yüksek duvarları kaçışı engellerdi. Hoyo Negro’nun dibinde bulunan birçok memeli fosili arasında tek bir insanın kemikleri buna bir örnektir.
Hoyo Negro’yu keşfeden aynı üç dalgıç, ekip üyesi ve dalgıç Susan Bird tarafından ismi verilen Naia’yı da buldu. Bird, dışarıdan dalgıçların bölgeyi rahatsız ettiğine dair işaretler aldıktan sonra, Naia’nın kalıntılarını Meksika’ya güvenli bir şekilde ulaştırmadan önce ölçümler için su altında dikkatlice tutmaktan sorumluydu. Naia, bu mağara sistemlerinde bulunan ilk veya tek insan olmasa da, yaklaşık 12.970 ila 12.770 yıl öncesine tarihlenen Naia, Amerika’da bugüne kadar bilinen en eski üç insan iskeleti arasında en eksiksiz olanıdır.
Ne yazık ki, kısa hayatı bir trajediyle sona erdi. Yetişkin dişleri henüz tam olarak gelişmemişti ve uzuvlarındaki belirtiler henüz 20 yaşında olmadığını gösteriyor. Bu faktörlere dayanarak, ekip, yaklaşık 15-17 yaşlarındayken öldüğünü ve öldüğü sırada veya o civarda çukura düşerek pelvis kırığı geçirdiğini tahmin ediyor.
Dr. James Chatters, Gizmodo’ya verdiği telefon röportajında, “Tam kasık kemiğinin üzerine düştü,” diye açıkladı. “İki tarafı da kırılan şey buydu.”
Chatters, Chávez Arce gibi 2011’den beri ekipte yer alan projenin bir diğer eş yönetmeni. 2012 yılında, o zamanlar baş yönetmen olan ve daha sonra vefat eden Pilar Luna Erreguerena tarafından bilimsel liderlik yapması istendi. Kasık kemiğindeki iyileşmemiş yaralanmanın, yaralanmanın ölüm anında meydana geldiğini gösterdiğini ekledi. Ancak ön kollarından birindeki iyileşmiş spiral kırıklar , “genç bir kızken mi yoksa çocukken mi sert bir muameleye maruz kaldığını gösteriyor. İyileştiği için, bu yaralanmaların ne zaman meydana geldiğini bilmek zor” diye açıkladı.
Çukurun dibine dağılmış kemiklerinin analizi, bu genç kadın hakkında daha fazla bilgi sunuyor. Chatters, yaklaşık 1,5 metre boyunda, “çok ince yapılı” olduğunu söyledi. Pelvik kemikleri, en az bir kez doğum yaptığını gösteriyor. Ancak diş aşınması ve diğer analizler , beslenmesi hakkında çarpıcı bilgiler sunarak “yiyeceklerini denizden almadığını” gösteriyor. Chatters, Hoyo Negro’nun kıyıdan sadece 7 km uzakta olması nedeniyle bu durumun şaşırtıcı olduğunu söyledi.
Araştırmaları, yaşamı boyunca mevsimsel protein eksikliği yaşadığını gösteriyor; “Denizi protein kaynağı olarak kullansaydı böyle bir durum yaşanmazdı” diye açıkladı, çünkü deniz yaşamı yıl boyunca bol miktarda olurdu. Ve bu, “halkının deniz yaşamına adapte olmadığını” gösteriyor, “kıyı şeridini besin kaynağı olarak kullanmıyorlardı. Bu da, ilk insanların Pasifik kıyılarından geldiği fikrine aykırı,” çünkü deniz temelli bir beslenme düzenine sahip olmaları bekleniyordu.
Naia’nın mağarada olmasının veya komşu mağara sistemlerinde bulunan diğer insanların neden orada olduğunun cevabı ekip için hala gizemini koruyor.
“Orada kil mi arıyorlardı?” diye düşündü Chatters, kilin örneğin hamilelik sırasında ihtiyaç duyulan mineralleri sağladığını öne sürerek. Yoksa, diye düşündü, kış uykusundaki tembel hayvanları veya ayıları mı avlıyorlardı? “Yoksa su için mi oradaydılar? Bilmiyoruz.”
Ancak bildikleri şey, hepsinin mağaralara deniz seviyesinin çok daha düşük olduğu bir zamanda ulaştıkları. Yani “ya kaybolup orada öldüler ya da bir cenaze töreni uygulaması olarak oraya götürüldüler,” dedi. Ya da Naia’nın durumunda olduğu gibi, korkunç bir kaza sonucu öldüler.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Buzul Çağı’na Açılan Bir Kapı Bulundu: Bu Sualtı Mağarası Binlerce Yıldır Farkedilmedi
Karahantepe’de Ortaya Çıkan Amfi Yapı, Tarihi Yeniden Şekillendiriyor
/Buzul Çağı’na Açılan Bir Kapı Bulundu: Bu Sualtı Mağarası Binlerce Yıldır Farkedilmedi /Buzul Çağı’na Açılan Bir Kapı Bulundu: Bu Sualtı Mağarası Binlerce Yıldır Farkedilmedi