Bulmaca Çözüldü: Örümcekler Ağırlıklarının 50 Katını Nasıl Kaldırıyor?
Bu minik ipek eğirme mühendisleri, eski tip asansör kasnaklarındakine benzer bir mekanizma kullanır.
Örümcek ipeğinin süper güçlü olduğu uzun zamandır biliniyor: Küçük örümcekler, ağırlıklarının birkaç katı olan avları kaldırırken görülebilir; ancak bunu tam olarak nasıl başardıkları tam olarak net değildi.
Journal of the Royal Society Interface’de yayınlanan yeni araştırma, iki tür Theridiidae örümceği olan Steatoda paykulliana ve Steatodatriangulosa’dan beş farklı örümceğin kaldırma gücünü inceledikten sonra bu bulmacayı çözdü. Örümcekleri çalışırken izleyerek, bu küçük mühendislerin, birbirine dolaşan ağ adı verilen birçok iplikten oluşan bir makara sistemi oluşturarak avı kaçınılmaz bir yüksekliğe kaldırabildiklerini fark ettiler.
Araştırmacıların, örümceklerin kaldırma sistemlerinin ilk kez bu şekilde çalışıldığını söylediği çalışma, örümceklerin ipek eğirme tekniklerine büyüleyici bir bakış ortaya koydu. Araştırmacılar, bu eşsiz anı yakalamak için şeffaf plastik bir kutuya bir örümcek ve bir hamamböceği yerleştirdiler.
Aşağıdaki hamamböceği üzerindeki örümcek eylemini izleyebilirsiniz:
Gördükleri şuydu: Minik örümcekler, avlarını ‘dolaşık ağ’ adı verilen ipek ipliklerden bir makara sistemi yaparak kaçınılmaz bir yüksekliğe kaldırabildiler .
Örümcekler önce avlarını ipekle kaplayarak ve zehirleyerek hareketsiz hale getirdiler. Bu, avın havaya kaldırıldıktan sonra kaçmak için kıvrılmamasını sağladı. Sonra, ampullat bezlerinden biraz farklı bir ipek türü çıkardılar. Aradaki fark, bu tür bir becerinin olduğu gibi veya elastik bir bant gibi esnetilerek kullanılabilmesiydi.
Araştırmacılar, örümcekler arapsaçı ağını oluşturmaya başladıklarında, yalnızca avına yapışması için önceden gerilmiş bu özel ipeği kullandıklarını keşfettiler. Daha sonra örümcekler, daha önceden gerilmiş iplikleri birbirine bağlamak için dolaşan ağda yukarı ve aşağı koştular. Bir noktadan sonra, önceden gerilmiş iplikler o kadar elastik hale gelir ki, tıpkı elastik bantlar gibi kaldırma elde edebilirler, bu da örümceklerin avlarını kaldırmasını kolaylaştırır. Araştırmacılar, bu mekanizmanın eski tip asansör kasnaklarında görülenlere çok benzediğini söylüyor.
Çalışmaya göre bu bulgular, ipeğin örümceklerin evrimindeki güçlü rolüne dair kanıt sağlıyor. Özellikle örümceklerin kaslarının sınırlarını aşmasına ve kendi kütlesinden 50 kat daha büyük kütleli avı yakalamak için ipeği gererek ve onu harici bir araç olarak nasıl kullanabileceğine dair daha fazla sunuyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: interesting engineering
/Bulmaca Çözüldü: Örümcekler Ağırlıklarının 50 Katını Nasıl Kaldırıyor?/