Britanya’daki En Eski Tam İskelet Olan Cheddar Adamı’nın Gizemi
İlk kez 1903 yılında bir mağarada keşfedilen Cheddar(Çedar) Adamı, 10.000 yıl önce Britanya’da yaşamış koyu tenli, mavi gözlü bir adamdı; ancak hayatının büyük bir kısmı gizemini koruyor.
İngiltere’deki Gough Mağarası’nda kazı yapan işçiler 1903 yılında tarih öncesi bir insana ait kalıntılar buldu. 10.000 yıl öncesine, Mezolitik Çağ’a tarihlenen iskelet, onun eski Britanya’daki avcı-toplayıcı bir grubun parçası olduğunu ortaya koydu.
O dönemde araştırmacılar, “Cheddar Adamı” olarak bilinen bu adamın muhtemelen açık renk saçlı, açık renk gözlü ve tenli olduğunu varsayıyordu.
Ancak 2018’de, Cheddar Man’in iyi korunmuş kalıntıları üzerinde yapılan DNA analizi şaşırtıcı bir değişiklik ortaya çıkardı: Mavi gözlü olmasına rağmen, aynı zamanda koyu tenli ve saçlıydı, bu da erken Britanyalıların görünüşü hakkındaki önceki varsayımlara meydan okuyordu.
Cheddar Adamı’nın yeniden yapılandırılan yüzü ve iskeleti bugün Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nde sergilenmekte ve ilk insanların çeşitliliğini ve göç modellerini hatırlatmaktadır.
Gough Mağarası’nda Cheddar Adamı’nın Keşfi
Bu iskelet, İngiltere’de şimdiye kadar bulunan en eski tam iskeletti. Yıllar içinde araştırmacılar, bu adamın yaklaşık 1.80 boylarında ve 10.000 yıl kadar önce Britanya’da öldüğünde yirmili yaşlarının başında olduğunu belirlediler.
Cheddar Adamı, küçük yontma taş aletlerin kullanımıyla tanımlanan bir zaman dilimi olan Mezolitik Çağ’da yaşamıştır.
Araştırmacı Dr. Tom Booth, “Cheddar Adamı, çoğunlukla avcı toplayıcı olan bir grup insana aitti” dedi. “Av hayvanlarının yanı sıra tohum ve yemiş topluyor ve oldukça karmaşık hayatlar yaşıyorlardı.”
İskelette dar bir leğen kemiği ve kafatasında bir delik ortaya çıktı. Araştırmacılar bu deliğin bir yaralanmadan mı yoksa kazı sırasında meydana gelen bir hasardan mı kaynaklandığından emin değiller.
Cheddar Man’in yanında başka bir gömü bulunmamış olsa da, araştırmacılar onun yaşam tarzına dair bir resim çizmek için yakınlardaki Mezolitik gömü alanlarını analiz etti.
Cheddar Man’den 1.000 yıl öncesine tarihlenen bir Mezolitik yerleşim yeri olan Star Carr’da araştırmacılar kızıl geyik kafatası başlıkları, oyulmuş bir şist kolye ucu ve kehribar, hematit ve pirit gibi taşlar buldu.
Yakındaki diğer Mezolitik mezar alanları toplu mağara gömülerinin varlığını göstermektedir.
Dr. Booth, “Cheddar Adamı’nın bulunduğu yerden yaklaşık bir mil ötede, Aveline’s Hole olarak bilinen ve Britanya’daki en büyük Mezolitik mezarlıklardan biri olan başka bir mağara var” dedi.
“Arkeologlar, hepsi 100-200 yıl gibi kısa bir süre içinde biriktirilmiş yaklaşık 50 bireyin kalıntılarını buldu.”
Mezolitik İngiltere’de toplu gömüler yaygınken, Cheddar Adamı tek başına gömülmüştü ve bunun nedeni belli değildi.
Dr. Booth, “Tortudan çıkarıldı, ancak gömülü mü olduğu yoksa mağaradaki doğal mineral birikintileri tarafından zamanla tortuyla mı kaplandığı net değildi” dedi. “Yani özel biri olabilir ya da orada kıvrılıp ölmüş olabilir.”
Yıllar boyunca, Cheddar Adamı’nı çevreleyen gizem, onun en eski İngiliz olduğu da dahil olmak üzere çılgın söylentilere yol açtı. Halk ayrıca yanlışlıkla onun geçmişinin 40.000 ila 80.000 yıl öncesine dayandığını iddia etti.
Ancak 2018’de yapılan DNA analizi, Cheddar Man’in kökenlerine daha fazla ışık tutmakla kalmayacak, aynı zamanda beklenmedik fiziksel görünümünü de ortaya çıkaracaktı.
DNA Analizi 10.000 Yaşındaki Adamın Şok Edici Görünüşünü Ortaya Çıkardı
1970’lerde araştırmacılar Cheddar Adamı’nı 10.000 yıl öncesine tarihlemek için radyokarbon tarihleme yöntemini kullandılar. Ancak araştırmacılar 2018 yılına kadar Cheddar Adamı’nın DNA’sını tam olarak test edemediler.
Neyse ki, Gough Mağarası’nın içindeki serin koşullar ve Cheddar Adamı’nın gömülü olduğu maden yatakları, DNA’sını binlerce yıl boyunca koruyarak araştırmacılara test etmeleri için bol miktarda örnek sağladı.
Ekip, kemik tozunu çıkarmak için kafatasında 2 mm çapında bir delik açarak işe başladı. Ardından, Cheddar Man’in genomunu yeni nesil shotgun dizileme kullanarak analiz ettikten sonra, araştırma ekibi şok edici bir keşif yaptı:
Cheddar Man mavi gözlere sahipken, aynı zamanda koyu kahverengi ila siyah bir cilde ve koyu kıvırcık saçlara sahipti.
Araştırmacılar uzun zamandır insanların 45.000 yıl kadar önce Avrupa’ya geldikten kısa bir süre sonra daha açık ten rengine adapte olduklarını varsayıyordu.
Bu bulgu, soluk ten genlerinin Avrupa’da daha önce düşünülenden çok daha sonra evrimleştiğini ortaya koydu. Ayrıca, günümüzde sıklıkla görüldüğü gibi, ten renginin her zaman coğrafi kökeni yansıtmadığını da ortaya koydu.
The Guardian’ın 2018 tarihli bir makalesine göre Dr. Booth, “Bu durum, sahip olduğumuz hayali ırksal kategorilerin gerçekten çok modern yapılar ya da çok yeni yapılar olduğunu ve geçmişe hiç de uygulanabilir olmadığını ortaya koyuyor” dedi.
Araştırma ekibi, Cheddar Man’in DNA’sını kullanarak kafasının bir büstünü oluşturmak için Kennis & Kennis Reconstructions ile işbirliği yaptı. Rekonstrüksiyon sanatçıları, dünya ile paylaşmak üzere bir modelin 3D baskısını yapmadan önce kafatasını ölçtüler.
Alfons Kennis, “Bu, tarih boyunca yaşanan göçlerle ilgili bir hikaye” dedi. “Belki de bir yerden gelmiş olmak için belli bir şekilde görünmeniz gerektiği fikrini ortadan kaldırıyor. Hepimiz göçmeniz.”
Gizemli Cheddar Adamının Kökeni Nedir?
Cheddar Adamı’nın DNA’sına ulaşan araştırmacılar, atalarının Orta Doğu’ya geçmeden önce muhtemelen Afrika’da ortaya çıktığını belirledi.
Daha sonra, Doggerland olarak bilinen antik bir kara köprüsünü kullanarak Avrupa’ya ve ardından Britanya’ya seyahat ettiler. Arkeologlara göre, bugün Britanya kökenli insanların yaklaşık yüzde 10’u bu nüfustan gelmektedir.
Zaman içinde, Cheddar Adamı öldükten sonraki binlerce yıl içinde iki grubun göçleri sayesinde Avrupa’da açık tenli insanlar ortaya çıkmıştır: Yakın Doğulu çiftçiler ve Pontus Bozkırından gelen çobanlar.
Yıllar geçtikçe, Avrupa popülasyonlarının cildi muhtemelen doğal olarak daha açık hale gelmek için seçilmiştir, çünkü daha soluk cilt daha fazla UV ışığı ve D vitamini emer, bu da daha serin, daha bulutlu iklimlerde yaşayan insanların ihtiyaç duyacağı bir şeydir.
Bugün, Cheddar Adamı’nın büstü ve iskeleti Doğa Tarihi Müzesi’ndeki İnsan Evrimi galerisinde sergileniyor. Ziyaretçiler Cheddar Adamı’nın kendisiyle yüz yüze gelebilir ve hikayesinin erken Britanyalılar hakkında bildiğimizi sandığımız şeyleri nasıl yeniden yazdığını görebilirler.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Britanya’daki En Eski Tam İskelet Olan Cheddar Adamı’nın Gizemi
Avrupa’nın İlk Milenyumu: Antik DNA Göçün Gizemlerini Ortaya Çıkarıyor
Britanya’daki En Eski Tam İskelet Olan Cheddar Adamı’nın Gizemi/Britanya’daki En Eski Tam İskelet Olan Cheddar Adamı’nın Gizemi