Botticelli’nin Tablolarındaki Gizli Hastalık İzleri 550 Yıl Sonra Çözüldü mü?
Simonetta Vespucci, muhtemelen İtalyan Rönesansı’nın en çok resmedilen kadınlarından biridir. Sandro Botticelli’nin Venüs figürü için onu model olarak kullandığına yaygın olarak inanılır ve Vespucci, Botticelli’nin en ünlü eserlerinin birçoğunda dönüşmüş ve idealize edilmiş haliyle yer alır.
1476 yılında, henüz 23 yaşında öldü. Yüzyıllar boyunca tarihçiler, tüberkülozun suçlu olduğunu varsaydılar – yaygındı, genellikle ölümcüldü ve genç bir kadının hızla solmasının kalıbına uyuyordu.
2019 yılında, meslektaşlarım ve ben farklı bir açıklama önerdik. Botticelli’ye atfedilen portreleri, döneme ait yazılı açıklamalarla birlikte inceleyerek, aynı kadının yüzünün altta yatan bir hastalığı yansıtabilecek şekilde değişip değişmediğini araştırdık.
Bulduğumuz şey, birden fazla resimde yüz hatlarında kademeli bir değişim oldu – çenede, kaşlarda, yüzün yumuşak dokusunda ince değişiklikler. Bunlar, hormon üretimini kontrol eden beynin tabanındaki küçük bezin tümörü olan hipofiz adenomu olan hastalarda görülen türden değişikliklerdir.
Özellikle, hem büyüme hormonu hem de prolaktin salgılayan bir tümörden şüpheleniyorduk. Bu hormonların fazlalığı zamanla yüz hatlarını değiştirebilir ve bazı durumlarda beklenmedik süt üretimine neden olabilir – ve Botticelli’nin eserlerindeki alegorik bir figür tam olarak bu semptomu tasvir ediyor gibi görünüyor.
Botticelli’nin ilham perisi Simonetta Vespucci. (CC BY-SA 3.0)
2019’daki makalemiz temkinliydi. Kanıt iddiasında bulunmuyorduk; sanat tarihini klinik endokrinolojiyle birleştirerek görsel kanıtların makul bir tıbbi yorumunu sunuyorduk.
Şimdi, Endocrinology, Diabetes and Metabolism’da yayınlanan yeni bir makalede, ekibim ve ben daha da ileri gittik. Simonetta’nın ölümünün -çağdaş anlatımlara göre ani, hızlı ve dramatik- belirli bir tıbbi acil durumla tutarlı olduğuna inanıyoruz: hipofiz tümörü apopleksisi.
Apopleksi, bir hipofiz tümörünün kanaması veya hızla şişmesi sonucu meydana gelir. Tipik olarak ani ve şiddetli baş ağrısı, görme kaybı, kafa karışıklığı ve vücudun hormonal düzenlemesinin çökmesiyle birlikte hızlı bir düşüşe neden olur.
Bunun, tüberkülozun tek başına açıklamakta zorlandığı bir şeyi açıklayacağını savunuyoruz: daha önce sağlıklı genç bir kadının kısa bir süre içinde görünürdeki sağlık durumundan ölüme nasıl geçtiği. Tüberküloz gibi kronik enfeksiyonlar genellikle daha yavaş ve daha belirgin bir gerilemeye neden olur.
Üç Kanıt Dizisi
Davamız üç kanıt dizisine dayanmaktadır. Birincisi, portrelerde görülebilen fiziksel değişiklikler – Botticelli onu 1470’lerden ölümünden sonraki Venüs’ün Doğumu’na (1482-1485) kadar birkaç kez resmetmiştir – aylarca veya yıllarca büyüyen bir tümörü düşündürmektedir.
İkincisi, son hastalığının kroniklerinde (Piero Vespucci ve Lorenzo de’ Medici arasında yapılan mektup alışverişleri, bir baloda bayılması ve ardından gelen baş ağrıları, halüsinasyonlar, kusma ve ateş) tanımlanan semptomlar, apopleksinin klinik sunumuyla yakından örtüşmektedir.
Üçüncüsü, ölümünden önceki aylarda belgelenmiş iki olay – bir baloda coşkulu dans ederken bayılması ve Calabria Dükü Aragonlu II. Alfonso ile iddia edilen şiddetli bir karşılaşma – kanamaya veya ani tümör büyümesine neden olmuş olabilir.
Bunların hiçbiri kesinlik anlamına gelmez. 1476 yılından kalma bir doku örneği yok, tarama yok, Simonetta’yı doğrudan incelemenin bir yolu yok – sadece resimler, mektuplar ve olaydan beş yüzyıl sonra uygulanan klinik akıl yürütme var.
Söyleyebileceğimiz şey, bir kişinin yüzünü yavaş yavaş yeniden şekillendirebilen bir tümörün, patlarsa onu hızla öldürebileceğidir. Portreler ve tarihi kayıtlar birlikte, her ikisinin de tek başına anlatabileceğinden daha eksiksiz bir hikaye anlatıyor.
Umarız bu, hem tarihçileri hem de tıp uzmanlarını Simonetta’nınki gibi vakalara tekrar bakmaya teşvik eder. Tıbbi bilgi bazen saf tarihi kayıtların cevaplayamadığı soruları cevaplayabilir. Ve buna karşılık, tarihi bilmeceler, tıbbı hastalığın vücutta zaman içinde nasıl geliştiği konusunda farklı düşünmeye itebilir.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Dante Ne Gördü… Ve Neden Bilim Şimdi Korkuyla Geriye Bakıyor?