Bizi İnsan Yapan Özellik Nedir? Cevabı Pelvisimizde Saklı Olabilir!
Evrimsel biyolog Terence D. Capellini, bizi özünde insan yapan vücut parçalarını sıralayacak olsaydı, pelvis en üste yakın olurdu. Ne de olsa pelvisin tasarımı, (primat kuzenlerimizin aksine) insanların iki ayak üzerinde dik yürümesini mümkün kılıyor ve annelerin, büyük beyinleri barındıracak kadar büyük kafası olan bebekler doğurmasını mümkün kılıyor.
Anatomik düzeyde, pelvis iyi anlaşılmıştır, ancak gelişmekte olan bir fetüste tam olarak nasıl ve ne zaman şekillendiği hakkında nispeten az şey bilinmektedir. Capellini’nin laboratuvarından yapılan yeni bir çalışma bunu değiştiriyor.
Science Advances‘te yayınlanan çalışma, pelvisin şekillendiği gelişim noktasını gösteriyor ve süreci yöneten genleri ve genetik dizileri tanımlıyor. Çalışma, bir gün iki ayaklılığın genetik kökenine ışık tutmaya yardımcı olabilir ve kalça displazisi ve kalça osteoartriti gibi kalça eklemi bozukluklarının tedavilerine veya erken teşhislerine kapı açabilir.
Prof. Capellini, “Bu makale gerçekten tüm insanların paylaştığı şeylere odaklanıyor, iki ayak üzerinde yürümemize ve büyük bir cenin başı doğurmamızı mümkün kılan pelvisteki bu değişikliklere odaklanıyor” dedi.
Çalışma, bu özelliklerin birçoğunun, hamilelik sırasındaki 6-8 hafta civarında oluştuğunu göstermektedir. Bu, kavisli ve havza benzeri şekli insanlara özgü temel pelvik özellikleri içerir. Bu noktada kemikler hala kıkırdaktır, böylece kolayca eğrilebilir, dönebilir, genişleyebilir ve büyüyebilirler.
Araştırmacılar ayrıca vücuttaki diğer kıkırdakların kemiğe dönüşmeye başlamasıyla bu gelişen pelvik bölümün kıkırdak olarak daha uzun süre kaldığını ve kendine özgü şeklini geliştirmesi için zamanı olduğunu gördüler.
Capellini, “Kemikleşmede bir duraklama oluyor gibi görünüyor ve bu durma, kıkırdağın hala büyümesine olanak sağlıyor, bu da bulunması oldukça ilginç ve şaşırtıcı bir bulguydu. Ben buna koruma bölgesi diyorum.” diye açıkladı.
Araştırmacılar, bölgedeki hangi genlerin pelvis oluşumunu tetiklediğini ve kemikleşmeyi durdurduğunu göstermek için RNA dizilimi yaptılar. Pelviste kalçanın en büyük ve en üst kemiği olan iliumu oluşturmak için 6-8 haftalık gebelik sırasında açılıp kapanan ve iki ayak üzerinde yürümeyi destekleyen yüzlerce gen tanımladılar.
Şempanzeler ve goriller ile karşılaştırıldığında, pelvik leğen kemiklerimizin daha kısa ve daha geniş olma yönelimi, insanların ağırlığını öne kaydırmak zorunda kalmadan dik yürümesini ve dengede kalmasını ve stabilite ve denge için eklemlerimizi kullanmasını sağlar. Ayrıca doğum kanalının boyutunu artırmaya yardımcı olur.
Araştırmacılar, bu farklılıkları insan, şempanze ve gorilin yüzlerce iskelet örneğinde karşılaştırarak çalışmaya başladılar. Karşılaştırmalar, doğal seçilimin insan pelvisi, özellikle kalça kemiğindeki en büyük ve en üst kemik olan ilium üzerindeki çarpıcı etkilerini gösterdi.
Doğum kanalını oluşturan ilium ve pelvik elemanların ne zaman şekillenmeye başladığını görmek için araştırmacılar, 4 ila 12 haftalık embriyoları, gebeliklerini yasal olarak sonlandırmış kişilerin rızasıyla mikroskop altında incelediler. Araştırmacılar daha sonra oluşumu tetikleyen açma ve kapama anahtarlarını belirlemek için gelişmekte olan insan pelvisinden alınan örnekleri fare modelleriyle karşılaştırdılar.
Çalışma, Capellini’nin laboratuvarında Dr. Mariel Young tarafından yönetildi. Çalışma, Capellini’nin laboratuvarı ile ABD’deki ve dünyadaki diğer 11 laboratuvar arasındaki bir işbirliğiydi. Sonuç olarak grup, bu değişikliklerin yaygın kalça hastalıkları için ne anlama geldiğini görmek istiyor.
Capellini, “İki ayak üzerinde yürümek, daha sonra hastalık riskimizi etkileyen pelvik şeklimizi etkiledi.” dedi. “Bu mekanizmayı ortaya çıkarmak istiyoruz. Pelvis üzerindeki seçim, osteoartrit veya displazi gibi daha sonraki kalça hastalık riskimizi neden etkiler? Bu bağlantıları moleküler düzeyde yapmak çok önemli olacak.” diyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bizi İnsan Yapan Özellik Nedir? Cevabı Pelvisimizde Saklı Olabilir!
Bilim İnsanları Modern Felsefe Taşını Keşfetti: Saf Su Metale Dönüştürüldü