Biyologlar Sonunda Sekoya Ağacının Genom Kodunu ve Ağacın Gizemini Çözdü
Anavatanı Kuzey Amerika olan sekoya, dünyanın en uzun ağaçları olarak biliniyor. 120 metre uzunluğa ve 7 metre çapa ulaşabilirler. Her dem yeşil ve dev yapılı ağaçlardır.
Yeni bir çalışmada, bilim insanları sekoya türü “Sahil Sekoyası-Sequoia sempervirens”in genomunun bir kopyasını yayınladılar. Bu veriler, ağaçların uzun ömürleri boyunca değişen iklimlere nasıl uyum sağlamayı başardığını anlamaya yardımcı olacaktır. Araştırma, Kaliforniya sekoyası diye de bilinen sahil sekoyası genomunun tek bir ata türünden evrimleştiğini gösteriyor.
Sekoya genomu, dünyadaki en büyük ve en karmaşık genomlardan biridir. Bilim insanları sonunda onu deşifre etmeyi başardı. California Üniversitesi’nde bitki bilimi profesörü ve sekoya genomu üzerine yeni çalışmanın baş yazarı David Neal, “2017’de bu zorluğu üstlenmemizden bu yana genom araştırmalarının ne kadar ilerlediğini görmek şaşırtıcı” dedi.
“Sahil sekoyası ve dev sekoya genomları üzerindeki çalışmalarımız, bu ekolojik açıdan önemli ağaç türlerini restore etmek ve korumak için kullanılabilecek modern genetik araçlar geliştirmemizi sağlayacak.” diye ekledi.
Sahil sekoyası, dünyadaki en uzun ağaçtır ve genomu, sıralanması en zor olanlardan biridir. İnsan genomunun neredeyse dokuz katı büyüklüğündedir, aynı zamanda dizilenen en büyük ikinci genomdur. Bir sekoyanın genomu 26.5 milyar baz DNA çifti içerir ve hekzaploiddir, yani sekoyaların altı set kromozoma sahip olduğu anlamına gelir. İnsanlarda 3 milyar DNA baz çifti vardır ve iki kromozom seti ile diploiddir.
Araştırmacılar, yaprak dökmeyen sahil sekoyasının genom dizisini diğer kozalaklı ağaçların genom dizisiyle karşılaştırırken, bu sekoya türüne özgü yüzlerce gen ailesi buldular. Bu genlerin çoğu, ağaçların stres faktörlerine tepki vermesine ve bunlarla mücadele etmesine, hastalığa direnmesine ve yaralanmalardan kurtulmasına yardımcı olur.
Ekonomik ve teknik kısıtlamalar nedeniyle iğne yapraklı genom dizilimi daha önce mümkün değildi. Bu prosedürün maliyetini de azaltan teknolojik gelişmeler sayesinde, şimdi 10 kozalaklı ağaç genomu dizilendi.
2020’de dev sekoyaların tahmini %10 ila 14’ü yüksek yoğunluklu orman yangınlarında yok oldu ve bazı bölgelerde tohum bankası da yok oldu.
2021’de iki orman yangını da dev sekoya aralığının büyük bölümlerini yaktı ve bunlardan kaynaklanan yok oluşların şu anda olgun ağaçların %5’ini etkilediği tahmin ediliyor. Sonuç olarak, her iki orman da toplam alan ve genetik çeşitlilikte önemli kayıplar yaşadı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Dünyanın En Büyük Ağacı Yangına Dayanıklı Battaniyeye Sarılarak Korumaya Alındı
/Biyologlar Sonunda Sekoya Ağacının Genom Kodunu ve Ağacın Gizemini Çözdü/