Bitkiler Böceklerden Kaçamazlar, Ancak Yardım İsteyebilirler
Bitkiler, zararlı böcekleri yok etmek için yaban arılarını çağırmayı öğrenmiştir. Bilim insanları, bezelye bitkisinin zararlı böcekleri yok eden parazit yaban arılarını kendine çekebildiğini ve bu savunma mekanizmasının toprak yoluyla bitkilerin gelecek nesillerine aktarılabildiğini keşfettiler.
Cell Reports dergisinde yayınlanan yeni bir çalışmada , Çinli bilim insanları bezelye ( Vigna unguiculata ) ve doğal düşmanı olan yılan yaprak madencisi ( Liriomyza trifolii ) üzerinde incelemelerde bulundu. Bu minik böcekler yapraklara zarar verir, tüneller açar ve yumurta bırakır; şiddetli istilalarda ise mahsul verimini ciddi şekilde azaltabilirler.
Yonca yaprağı madencisi böceğinin de kendi düşmanları vardır: parazit yaban arısı Neochrysocharis formosa . Yumurtalarını doğrudan sinek larvalarının içine bırakırlar ve yaban arısının yavruları da bu larvaları besin olarak kullanırlar.
Bezelye bitkileri saldırıya uğradığında, havaya uçucu maddeler salarlar; bu maddeler yaban arılarının istila edilmiş bitkiyi bulmasına yardımcı olur. Ancak bilim insanları, savunmanın bununla sınırlı kalmadığını keşfettiler.
Toprak aracılığıyla gelen sıra dışı bir mesaj
Hasar görmüş bitkilerin, kökleri aracılığıyla eş zamanlı olarak özel maddeler salgıladığı ortaya çıktı. Bu maddeler, çevredeki topraktaki bakterilerin bileşimini değiştirerek, beklenmedik bir şekilde bitkinin parazit yaban arılarını çekme yeteneğini artırıyor.
Dahası, daha önce yonca yaprak madencileri tarafından saldırıya uğramamış olan börülcelerde bile benzer bir etki gözlemlendi. Bu, bir tür “uyarı” sistemi oluşturuyor: bir bitkiye yapılan saldırı, toprak mikroflorasını değiştirerek diğer bitkilerin daha etkili bir savunma almasını sağlıyor.
Araştırmacılar, bu tepkinin kısa vadeli bir böcek saldırısını uzun vadeli bir toprak mirasına dönüştürdüğünü öne sürüyor.
Böcek ilaçlarına alternatif mi?
Deney kontrollü koşullar altında gerçekleştirilmiş olsa da, bu etkinin doğada ne kadar sürdüğü ve benzer bir mekanizmanın diğer bitkilerde de olup olmadığı bilinmemektedir.
Bununla birlikte, bu keşif tarım için faydalı olabilir. Bilim insanları bitkiler, toprak bakterileri ve faydalı böcekler arasındaki ilişkileri manipüle etmeyi öğrenirlerse, daha az kimyasal böcek ilacıyla daha etkili ürün koruması sağlayabilirler.
Esasen, börülce oldukça zekice bir strateji göstermiştir: eğer bir zararlı kendi başına kontrol edilemiyorsa, çevre değiştirilerek çok tatsız bir düşman yaratılabilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bitkiler Böceklerden Kaçamazlar, Ancak Yardım İsteyebilirler