Birisi DNA Dizinizle Ne Yapabilir?
Bilgisayar korsanlarının genetik test şirketi 23andMe’nin yaklaşık 6,9 milyon kullanıcısının verilerini çaldığı yönündeki son haberlerle birlikte, bazılarının bu bilgilerle neler yapabileceğine dair endişeleri olması anlaşılabilir bir durumdur.
Her ne kadar DNA kayıtlarının çalındığı rapor edilmemiş olsa da, çalınmış olmaları halinde olası sonuçların ne olacağı sorusu akla gelmektedir. Sonuçta, adresinizi ya da adınızı değiştirebilirsiniz, ancak kendinizi yüksek miktarda radyasyona maruz bırakmadığınız sürece (bu durumda, birinin DNA’nıza sahip olması endişelerinizin en küçüğü olacaktır), genetik materyalinizi değiştirmeniz çok zor olacaktır. Peki birisi DNA diziliminize sahip olduğunda, bundan önemli bir şey çıkarabilir mi?
Bu kimin baktığına bağlı
Elbette DNA’mızdan bazı şeyler yorumlanabilir – aksi takdirde genetik test hizmetleri var olmazdı ve genetiğimizle kişiselleştirilmiş sağlık hizmetlerine doğru ilerlemezdik – ancak belirli bir uzmanlık seviyesi gereklidir.
Özellikle sağlığımız söz konusu olduğunda genetik bilgileri doğru bir şekilde yorumlamak eğitim gerektirir ve eğitimle bile bunun sınırları vardır. Aralarında 23andMe’nin de bulunduğu çeşitli doğrudan tüketiciye yönelik (DTC) genetik test şirketleri üzerinde yapılan bir araştırma, bu şirketlerin yüzde 50’sinin web sitelerinde hastalık riskini veya insidansını tahmin etme doğruluğunun sınırları olduğunu beyan ettiklerini ortaya koymuştur.
Klinik genetik testler bile, belirli bir genetik mutasyonun sağlığınız için ne anlama gelebileceğini doğru bir şekilde belirlemek için genellikle klinik bilimciler, doktorlar ve genetik danışmanlar dahil olmak üzere tüm bir uzman ekibini içerir. NBC News’e konuşan Ulusal Genetik Danışmanlar Derneği Başkanı Mary Freivogel, “İnsanların bu DNA sonucuna ne kadar değer vermeleri gerektiğini anlamalarına yardımcı olacak uzmanlara ihtiyacınız var” dedi.
Beraberinde başka hangi bilgilerin geldiğine bağlı
Genetik testler söz konusu olduğunda mahremiyetle ilgili en önemli sorunlardan biri DNA verilerinin güvenliği değil, bu verilerle birlikte gelebilecek bilgilerdir. Şu anda bir kişiyi yalnızca genetik bilgilerinden tanımlamak çok zordur, ancak bunu tıbbi geçmiş, doğum tarihi veya posta kodu gibi – bazen DTC şirketleri tarafından istenen – diğer verilerle birleştirdiğinizde, aniden biraz daha kolay hale gelebilir.
Stanford Tıp Fakültesi Hukuk ve Biyobilimler Merkezi Direktörü Hank Greely, NBC News’e verdiği demeçte, “Özellikle de sağlık bilgileriyle birleştirildiğinde, Westchester County’den 39 yaşında, 1.80 boyunda, mavi gözlü ve kistik fibrozis hastası bir kadın olduğunu söyleyebilirsiniz – birinin sizi bulması o kadar da zor olmayacaktır” dedi.
Araştırmacılar da bunun gerçekten mümkün olduğunu kanıtladılar. 2013 yılında Harvard Üniversitesi’nden bir ekip, Kişisel Genom Projesi’ndeki katılımcıları isimleriyle başarılı bir şekilde tanımladı. Bunu, katılımcıların projenin bir parçası olarak katkıda bulundukları DNA’yı kullanarak değil, tıbbi geçmiş ve cinsiyet ve posta kodu gibi demografik bilgiler içeren kamuya açık profillerden yaptılar. Seçmen listeleri gibi kamuya açık kayıtlarla bağlantı kuran araştırmacılar, kendilerine isim verilen profillerin yüzde 84 ila 97’sini doğru bir şekilde tanımlayabildiler.
Genetik bilgilerinizle neler yapılabilir?
Asıl soru belki de araştırma veya sağlık hizmetleri dışında herhangi birinin neden DNA’nıza bakma zahmetine girmek isteyeceğidir. Elbette meraklı parkçılar var, ancak genetik testi çevreleyen etik kaygılardan biri, genetik bilgilerin sigortacılar veya işverenler tarafından daha kötü şekillerde kullanılabileceğidir.
Varsayımsal olarak, örneğin, bir sigortacı, kalp hastalığına yakalanma riskinin arttığını gösteren genetik profilinize dayanarak sağlık sigortanızı reddedebilir. ABD’de, genetik bilgiye dayalı ayrımcılığı yasaklayan bir yasa olan 2008 Genetik Bilgi Ayrımcılık Yasağı Yasası bu noktada devreye girmektedir (her şeyi kapsayan bir yasa olmasa da).
Genetik test olanaklarımızda kaydedilen önemli ilerlemeler ve politikanın öngörülemezliği nedeniyle, zaman içinde durumun değişmesi mümkündür. Şimdilik, eğer birisi DNA’nıza bakacak olursa, muhtemelen çok fazla engelle karşılaşacaktır; birincisi, sizin hakkınızda ne söylediğini anlamak ve ikincisi, bu bilgiyle yasal olarak bir şeyler yapmak.
Tüm “açıklayıcı” makaleler, yayınlandıkları tarihte doğruluk kontrolörleri tarafından onaylanmıştır. Metin, resim ve bağlantılar, bilgileri güncel tutmak için daha sonraki bir tarihte düzenlenebilir, kaldırılabilir veya eklenebilir.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
https://www.bizsiziz.com/yeni-klon-bedenler-olusturmak-icin-mezarlardan-dna-toplama-plani/