Bilimde Devrim: 101 Milyon Dolarlık Ödül, İnsan Ömrünü 10 Yıl Uzatmayı Hedefliyor
Bugüne kadarki en büyük XPRIZE, tıbbın sadece daha uzun yaşamlar değil, daha sağlıklı yaşamlar tasarlayıp tasarlayamayacağını belirlemeye çalışıyor.
İnsanların genç ölmek gibi biyolojik ya da ahlaki bir yükümlülüğü var mı? Elbette ‘genç’ öznel bir kavramdır. Grönland köpekbalıkları genellikle sağlıklı bir şekilde yüzyıllarca yaşar. 1900’lere kadar ortalama insan ömrü, doğumda ölüm ve yaşam boyunca çeşitli enfeksiyonlar da dahil olmak üzere 31 yıldı. Bazı hesaplamalara göre, yaşanan her yıl için üç ay uzamaktadır. Bununla birlikte, yaşam beklentisi – bir kişinin sağlıklı olarak yaşayabileceği yıl sayısı – yaşam beklentisindeki son artışlara ayak uyduramamıştır.
Amerikalılar genellikle sağlıklı yaşam beklentisi ile yaşam beklentisi arasında 12 yıllık bir fark kaydetmektedir ve bu sağlıklı yaşam beklentisi farkının maliyeti cesaret kırıcıdır. Şu anda ABD’de çoğu kadın yaklaşık 40 milyon kişi, sağlık durumu kötüleşen milyonlarca yaşlıya ücretsiz bakım sağlamaktadır. 2029 yılına kadar ABD, 65 yaş ve üzeri kişilerin bakımı için yılda 3 trilyon ABD doları (federal bütçenin yarısı) harcayacaktır. 2050 yılına gelindiğinde 65 yaş ve üzeri nüfus üç katına çıkmış olacaktır. Brezilya gibi gelişmekte olan ülkeler zenginleşmeden yaşlanıyor.
Bu ilerlemelere rağmen, hastalıksız sağlıklı yaşam beklentisini arttırma konusunda sadece mütevazı bir ilerleme kaydettik. Örneğin, daha ağır uçaklarla doğayı fethetme konusunda kaydettiğimiz ilerlemeye kıyasla yaşlanma profilimiz arkaik kalmaya devam ediyor. Yaşlanmanın olumsuz etkileri (COVID ölümlerinin yaklaşık %90’ının 60 yaş üstü yetişkinler arasında olduğu göz önüne alındığında) kabaca M.Ö. 300 ile aynı yaşlardan itibaren görülmeye başlıyor. Bu büyük ölçüde yaşlanmanın kendisinin tıp biliminin konusu olmamasından kaynaklanmaktadır. Şimdiye kadar.
Tarihin en büyük ödülü olan 101 milyon dolarlık bilim ödülü, sağlıklı yaşlanmayı anlama şeklimizi değiştiriyor. Bugünden itibaren 2030 yılına kadar sürecek olan XPRIZE Healthspan, dünyanın dört bir yanından bilim ekiplerini sağlıklı yaşam açığını kapatmak için güvenli, etkili ve uygun maliyetli müdahaleler geliştirmeye teşvik edecek. Yarışma, sağlıklı yaşam süresini 65 yaşından 80 yaşına kadar en az 10 yıl uzatma nihai hedefi ile bilişsel, bağışıklık ve kas fonksiyonlarını iyileştirmek için bu alandaki önemli ilerlemelere dayanacaktır.
Ödüller, 10 yıl (61 milyon ABD Doları), 15 yıl (71 milyon ABD Doları) ve 20 yıl (81 milyon ABD Doları) içinde beklenen yaşa bağlı fonksiyonel gerilemedeki iyileşmelerin yanı sıra 20 milyon ABD Doları tutarında bir kilometre taşı ödülü için verilecektir. Bir yan fayda olarak, sağlığı iyileştirmeye odaklanan bu bilimsel keşifler hepimizin daha uzun yaşamasını sağlayabilir.
Ödülün misyonu, herkesin sağlıklı bir şekilde yaşlanabileceği bir gelecek yaratmaktır. Ödül aynı zamanda bir tür olarak ‘genç’ ölmek gibi ahlaki bir yükümlülüğümüz olabileceği fikrine de yeni bir anlam kazandırıyor. Peki yaşlanma şeklimizi iyileştirmek mümkün mü? Ve böyle bir müdahale herkes için mümkün mü?
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Bilimde Devrim: 101 Milyon Dolarlık Ödül, İnsan Ömrünü 10 Yıl Uzatmayı Hedefliyor
Bu Hayvanın Kafası ya da Beyni Yok Ama Yine de Öğrenebiliyor