Bilim Kurgu Gerçek Oldu: Kriptonit Doğada Bulundu!
Sadece Süpermen hikayelerinden tanınmayan bu mineralin benzersiz özellikleri Avustralya’nın enerji dönüşümüne güç sağlamada önemli bir rol oynayabilir.
Kriptonitin Dünya’daki ikizi
Genellikle “Dünya’nın kriptonit ikizi” olarak anılan jadarit, hem bilim insanları hem de Süpermen meraklıları arasında ilgi uyandıran nadir ve ilgi çekici bir mineraldir.
İlk olarak 2004 yılında Sırbistan’ın Jadar Vadisi’nde Rio Tinto için çalışan keşif jeologları tarafından tespit edilmiştir. Kimyasal yapısı çizgi romanlarda yer alan kurgusal kriptonite çok benzese de, bazı önemli farklılıklar vardır. Yeşil renkte parlamak ve süper kahramanların güçlerini tüketmek yerine, jadarit daha temiz enerji kaynaklarına doğru küresel geçişi desteklemek için önemli bir umut vaat ediyor.
Sahnede yeni bir mineral
Jadarite ilk olarak Rio Tinto jeologları tarafından keşif sondajı sırasında rastlandı ve o zamanlar bilinen hiçbir mineralle uyuşmuyordu. Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi ve Kanada Ulusal Araştırma Konseyi’ndeki uzmanlar tarafından yapılan detaylı incelemelerin ardından 2006 yılında resmi olarak yeni bir mineral olarak sınıflandırıldı.
Sırbistan Doğa Tarihi Merkezi’nde bulunan bir jadarit örneği. Kredi: Wikimedia Commons.
Bilimsel olarak jadarit “sodyum lityum bor silikat hidroksit” minerali olarak tanımlanır ve bu da Lex Luthor’un bir müzeden çaldığı Superman Returns filminde görülen bir kriptonit örneğinin üzerindeki kurgusal etiketle eşleşir.
Filmde tasvir edilen parlayan yeşil kriptonitin aksine, gerçek mineral LiNaSiB₃O₇(OH) kimyasal formülüne sahiptir ve donuk beyaz bir katı olarak görünür. Bununla birlikte, ultraviyole ışık altında pembemsi-turuncu bir floresan sergiler.
Kendi başına süper
Avustralya Nükleer Bilim ve Teknoloji Örgütü’nde (ANSTO) görevli bilim adamı Michael Page, mineralin kendi başına ‘süper’ olduğunu söyledi.
Michael, “Doğaüstü güçlerden yoksun olsa da gerçek jadarit, önemli bir lityum ve bor kaynağı olarak büyük bir potansiyele sahiptir” dedi.
“Aslında, ilk keşfedildiği Jadar yatağı dünyanın en büyük lityum yataklarından biri olarak kabul ediliyor ve bu da onu küresel yeşil enerji geçişi için potansiyel bir oyun değiştirici haline getiriyor.”
ANSTO, CSIRO’nun ev sahipliğinde Geoscience Australia ve CSIRO ile birlikte Avustralya Kritik Mineraller Ar-Ge Merkezi’nin üç destekleyici kurumundan biridir. Merkezin temel misyonlarından biri, Avustralya’nın değer zincirini yurt içinde ve dünya genelinde güçlendirmek için kritik minerallere erişim ve kullanım sağlamak üzere Avustralya endüstrisi de dahil olmak üzere Avustralya’nın Ar-Ge ekosistemini daha iyi birbirine bağlamaktır.
ANSTO’nun yaptığı çalışmalar, jadarit gibi bu kritik minerallerin Avustralya endüstrisini ticari bir kapasitede desteklemek için nasıl kullanılabileceğine önemli ölçüde odaklanmaktadır.
Michael, “ANSTO’da, lityum da dahil olmak üzere birçok kritik element için proses çözümleri geliştirmek üzere endüstriyle birlikte çalışıyoruz ve yeni bir tür mineral kaynağının ortaya çıkardığı zorluklar çok heyecan verici” dedi.
ANSTO, spodümen, lepidolit ve hatta jadarit gibi birçok farklı maden yatağından batarya sınıfı lityum kimyasalları üreterek Avustralyalı madencilerin enerji dönüşümünün zorluklarını aşmak için ihtiyaç duydukları desteği almalarını sağlamıştır.
Kaynak: https://scitechdaily.com