Bilim İnsanlarından Arter Tıkanıklığını Önlemek İçin Yeni Bir Strateji
Yaşlandıkça yavaşlayan bir süreci hızlandırmak, kalp krizi ve felçlerin başlıca nedenlerinden birine karşı koruma sağlayabilir. Bilim insanları, farelerde arter daralma plaklarını başarıyla en aza indirdiler ve bulgularını bu hafta Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Dergisi’nde yayınladılar.
Albert Einstein Tıp Fakültesi’ndeki araştırmacılar, 1993’te keşfedilen ve 2000’de adlandırılan hücresel bir temizlik süreci olan şaperon aracılı otofajiyi (CMA) artırarak bunu yaptılar.
Moleküler biyoloji profesörü Dr. Ana Maria Cuervo, “Bu araştırmada, ciddileşen ve CMA düştüğünde ilerleyen ateroskleroza karşı korunmak için CMA’ya ihtiyacımız olduğunu gösterdik ki bu insanlar yaşlandıkça da olan bir şeydir” dedi.
“Ama aynı derecede önemli olan, artan CMA aktivitesinin aterosklerozu ve ilerlemesini durdurmak için etkili bir strateji olabileceğini kanıtladık.”
CMA, hücrelerin içerdiği birçok proteini seçici olarak parçalayarak hücrelerin normal şekilde çalışmasını sağlar. Dr. Cuervo, CMA’da yer alan birçok moleküler oyuncunun şifresini çözmüş ve anahtar proteinleri zamanında bozunması yoluyla, glikoz ve lipid metabolizması, sirkadiyen ritimler ve DNA onarımı dahil olmak üzere çok sayıda hücre içi süreci düzenlediğini göstermiştir.
Ayrıca, bozulan CMA’nın hasarlı proteinlerin toksik düzeylerde birikmesine, yaşlanmaya ve Parkinson, Alzheimer ve Huntington hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklara katkıda bulunmasına olanak sağladığını buldu.
Kardiyovasküler hastalık, dünyanın önde gelen ölüm nedenidir ve genellikle ateroskleroz ile ilişkilidir: atardamar duvarlarında plak oluşumu (yağ, kolesterol, kalsiyum ve diğer maddelerden oluşan yapışkan bir malzeme). Biriken plak, arterleri sertleştirir ve daraltır, oksijenli kanın kalp kasına (kalp krizlerine yol açar), beyne (felçlere) ve vücudun geri kalanına iletilmesini engeller.
CMA’nın aterosklerozdaki rolünü araştırmak için, Einstein’daki Yaşlanma Araştırmaları Enstitüsü’nün eş direktörü olan Dr. Cuervo, fareleri 12 hafta boyunca yağlı bir Batı diyetiyle besleyerek ve farelerin plaktan etkilenen aortlarındaki CMA aktivitesini izleyerek aterosklerozu inceledi.
CMA aktivitesi başlangıçta diyetle ilgili zorluğa yanıt olarak arttı; ancak 12 hafta sonra plak oluşumu önemliydi ve aterosklerozda arıza yaptığı ve arterlerde plak oluşumuna yol açtığı bilinen iki hücre tipinde (makrofajlar ve arteriyel düz kas hücreleri) neredeyse hiçbir CMA aktivitesi tespit edilemedi.
Dr. Cuervo, “CMA, makrofajları ve düz kas hücrelerini korumada en azından bir süre için, CMA aktiviteleri temelde durma noktasına gelene kadar çok önemli görünüyordu” dedi.
O ve meslektaşları, yüksek yağlı diyetin CMA aktivitesinden tamamen yoksun farelere verilmesinin, CMA’nın önemine dair daha da güçlü kanıtlar ürettiğini kaydetti: yine yüksek yağlı diyette olan kontrol hayvanlarındaki plaklardan yaklaşık %40 daha büyüktü.
Araştırmacılar, zayıf CMA aktivitesinin insanlarda da ateroskleroz ile ilişkili olduğuna dair kanıtlar buldular. Felç geçirmiş bazı hastalar, ikinci bir inme riskini azaltmak için karotis arterlerinin plaktan etkilenen bölümlerini kaldıran karotis endarterektomi olarak bilinen cerrahi bir prosedüre tabi tutulur. Dr. Cuervo ve ekibi, ameliyattan sonra üç yıl boyunca takip edilen 62 ilk kez inme geçiren hastanın karotid arter segmentlerindeki CMA aktivitesini analiz etti.
Dr. Cuervo, “İlk inmeyi takiben daha yüksek CMA seviyelerine sahip olan hastalar hiçbir zaman ikinci bir inme geçirmediler, ikinci inmeler ise CMA aktivitesi düşük olan hemen hemen tüm hastalarda meydana geldi” dedi. “Bu, endarterektomi sonrası CMA aktivite seviyenizin, özellikle düşük CMA’sı olan kişiler için ikinci bir inme riskinizi tahmin etmede ve tedaviye rehberlik etmede yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kalbinizin Ne Zaman ‘Duracağını’ Tahmin Eden Bir Yapay Zeka Geliştirildi
/Bilim İnsanlarından Arter Tıkanıklığını Önlemek İçin Yeni Bir Strateji/