Bilim İnsanları Yellowstone’un Altında Tuhaf Bir Şey Buldu
Yellowstone süpervolkanının ve Batı Amerika Birleşik Devletleri bölgesinin yüzlerce kilometre altında saklanan, sıvılaşmış, karbon bakımından zengin devasa bir malzeme yığını var. 1,8 milyon kilometrekare (yaklaşık 700.000 mil kare) büyüklüğünde ve mantonun üst bölgesinde, gezegenin kısmen erimiş, çalkalanan ateşli bir kıyamet kütlesi olan bölgesinde fokurduyor.
Esasen erimiş karbonatlar, içinde çok fazla karbon bulunan bir kaya türüdür. Aslında bu karbon rezervi o kadar büyük ki, bilim insanlarının karbon döngüsünü anlama biçimini tamamen değiştirdi.
Karşılaştırılabilir terimlerle ifade etmek gerekirse, 2011 yılında atmosfere salınan karbon miktarı – çoğunlukla insan faaliyetleri yoluyla – yaklaşık 10 milyar tondu (yaklaşık 11 milyar ton). Yeni bulunan bu rezervuar, üst mantonun bundan 10.000 kat daha fazla karbon içerdiğini, bunun da esas olarak sıkışmış karbondioksit gazı olduğunu göstermektedir.
Royal Holloway’de jeofizik alanında kıdemli öğretim görevlisi olan başyazar Sash Hier-Majumder yaptığı açıklamada, “Bu CO2’nin sadece %1’ini atmosfere salmak, 2,3 trilyon varil petrol yakmaya eşdeğer olacaktır” dedi.
Bu, Amerika Birleşik Devletleri’nin yıllık petrol tüketiminden yaklaşık 325 kat daha fazladır.
Bu karbon volkanik patlamalar yoluyla yavaş yavaş yüzeye çıkacak olsa da, kesinlikle endişelenmeye gerek yok. Şu anda yaşadığımız iklim değişikliği oranı üzerinde inanılmaz derecede küçük bir etkisi olacaktır ki yakın zamanda yapılan bir çalışma, insanlığın denklemden çıkarılması durumunda beklenenden 170 kat daha hızlı olduğunu ortaya koymuştur.
Earth and Planetary Science Letters dergisinde yazan Londra Royal Holloway’den bir ekip, ayaklarımızın altındaki karbonat canavarını tespit etmek için muazzam bir sismik sensör ağını nasıl kullandıklarını açıklıyor.
Sismik dalgalar çeşitli malzemeler boyunca farklı hızlarda ve farklı açılarda hareket eder. Bu da araştırmacıların bu dalgaları gezegenin iç kısımlarının nelerden oluştuğunu belirlemek için kullanabileceği anlamına geliyor ve bu şaşırtıcı keşfi yapmak için yeni yerleştirilen bu kapsamlı sensör ağı kullanıldı.
Hier-Majumder, “Batı ABD’nin altında, kısmen erimiş sıvı karbonattan oluşan devasa bir yeraltı rezervuarı bulunuyor,” diye ekledi. “Bu, Pasifik Okyanusu’nun tektonik plakalarından birinin Batı ABD’nin altına doğru zorlanması ve içinde çözünmüş minerallerde bulunan CO2 ve H2O gibi gazlar sayesinde kısmi erime geçirmesinin bir sonucudur.”
Normalde, yitim olarak bilinen bir süreçte bir tektonik plaka diğerinin altına girmeye zorlandığında, alçalan plakanın üzerindeki boşlukta susuz kaldıkça çok karmaşık, katmanlı bir erime tarzı elde edersiniz. Bu da sonuçta en patlayıcı volkanlardan bazılarını üreten büyük hacimlerde kalın, gazlı magma üretir.
Helens Dağı – ve ait olduğu Cascade Yayının tamamı – bu tür dalma-batma bölgesi volkanizmasının başlıca örnekleridir. Bununla birlikte, arada sırada, karışımda çok garip bir eriyik şekli ortaya çıkar – bu durumda, üst mantoya bol miktarda karbon bakımından zengin kaya eklenmiştir.
Karbon zengini magma patlama aşamasına geldiğinde, inanılmaz derecede akışkan, çok “soğuk”, siyah-beyaz karbonatit lav üretme eğilimindedir. Doğu Afrika Riftindeki birkaç volkan, gerçekten yabancı görünümlü manzaralar yaratan bu tür bir püskürme faaliyeti sergiler.
Karbonatit volkanlarının yakın zamanda Batı ABD’de ortaya çıkacağına dair henüz yüzeyde herhangi bir kanıt yok ve bunun yerine çok gazlı, “geleneksel” patlayıcı püskürmelerin olması daha muhtemel.
Yine de, ona birkaç on bin yıl verin ve hey, asla bilemezsiniz, gezegen sizi – ya da en azından torunlarınızı – garip volkanik yöntemleriyle şaşırtabilir.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Yellowstone’un Temmuz Ayında 1000’den Fazla Sarsılması Büyük Depremin Habercisi mi?