Bilim İnsanları Türümüzün Nihayet Yok Olabileceği Tarihi Açıklarken, İnsanlık Neredeyse 5 Kez Yok Oluyordu
Şu anda dünyada sekiz milyar insanın yaşadığı düşünülürse, insanların yakın zamanda soyunun tükenmesi pek olası görünmüyor. Tabii ki nükleer yok oluş, yapay zeka tarafından istila edilme ya da uzaydan gelen feci bir çarpma dışında.
Ancak nüfusumuz bugün hızla artıyor olsa bile, her zaman böyle olmadı.
Bunun nedeni, tarih boyunca insan ırkının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı en az beş olay yaşanmış olmasıdır. 70.000 yıl önce bir süper yanardağın patlaması sonucu neredeyse dinozorlarla aynı yola düşecektik.
Peki diğer durumlarda ne oldu? Ve gerçekten var olmamaya ne kadar yaklaştık?
Endişe verici: Tarih boyunca insan ırkının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı en az beş durum olmuştur.
Atalarımız: Hayatta kalan en uzun insansı tür olduğuna inanılan Homo erectus (modern bir insanla birlikte tasvir edilmiştir), 1,2 milyon yıl önce aşırı bir soğuma olayı nedeniyle sayıca azaldı.
1,1 milyon – 1,2 milyon yıl önce
Dünya nüfusunun bir milyara ulaşması 1804’ü, iki milyarı aşması 1927’yi ve üç milyara ulaşması 1960’ı buldu.
Eğer bu nüfus artışı hızlı görünüyorsa, aradan geçen altmış yılda nüfusun sekiz milyarı aştığı gerçeğiyle kıyaslanamaz bile.
Ancak 1,2 milyon yıl öncesine döndüğümüzde işler o kadar da güllük gülistanlık değildi.
Araştırmacılar, antik kuzenlerimiz Homo ergaster ve Home erectus arasında tüm insan ırkının sadece 26.000 kişiden oluştuğunu tahmin ediyor.
Daha da kötüsü, üreyen nüfus 18.000 civarındaydı – yani çocuksuz – bu da o zamanlar bugünkü goril sayısından daha az insan olduğu anlamına geliyor.
Nesli kritik derecede tehlike altında olan bir tür olarak sınıflandırılan gorillerin şu anda vahşi doğada yaklaşık 316.000 batı gorili ve 5.000 doğu gorili olduğu tahmin ediliyor.
Peki, özellikle de fosil kanıtlar Homo cinsi üyelerimizin Afrika, Asya ve Avrupa’ya yayıldığını gösterirken, insan nüfusundaki bu düşüşün sorumlusu neydi?
Bilim insanları bundan emin değiller, ancak aynı dönemde Avrupa’daki ilk insanları geçici olarak yok eden bir yok oluş olayı yaşandığını biliyorlar.
Geçen ay yayınlanan bir araştırmaya göre, daha önce bilinmeyen buzul çağı Avrupa iklimini ‘arkaik insanların tolere edebileceğinin ötesine’ itti.
1,1 milyon yıl öncesine ait okyanus tortuları, sıcaklıkların aniden 9°F’den (5°C) daha fazla düştüğünü gösteriyor ki bilim insanları, atalarımızın ısıtıcıları ya da sıcak tutan giysileri olmadığı için hayatta kalmalarının imkansız olduğunu söylüyor.
Türümüzün kıtadan bu yokluğu, insanlar uyum sağlayıp geri dönmeden önce yaklaşık 200.000 yıl sürdü.
800.000 – 900.000 yıl önce
Her şey iyi ve güzeldi, ancak yarışımızın başka bir tehlikeli zorlukla karşılaşması uzun sürmedi.
Daha geçen hafta yapılan bir başka araştırma, 800.000 ila 900.000 yıl önce bir başka şiddetli soğuma döneminin insanları riske attığını öne sürdü.
Dünya tarihinde Orta Pleistosen olarak bilinen dönemde atalarımızın nüfusu sadece 1.280 bireye düşecek kadar riskliydi.
Uzmanlar, bu ciddi ‘darboğazın’ yaklaşık 117.000 yıl sürdüğünü ve bugün bildiğimiz şekliyle insanlığı tehdit ettiğini söyledi.
Bu düşüş aynı zamanda uzun buzullaşma dönemlerine, deniz yüzeyi sıcaklıklarında düşüşe, Afrika ve Avrasya’da olası uzun kuraklık dönemlerine ve besin kaynağı olabilecek diğer türlerin kaybına yol açan iklim değişikliği ile aynı zamana denk geldi.
Geçtiğimiz hafta yapılan bir araştırma, 800.000 ila 900.000 yıl önce bir başka şiddetli soğuma döneminin insanları riske attığını öne sürdü. Dünya tarihinde Orta Pleistosen olarak bilinen dönemde atalarımızın nüfusu sadece 1.280 bireye düşecek kadar riskliydi.
This map shows the dates at which humans arrived in the different continents, including Europe 45,000 years ago. Humans and Neanderthals co-existed for about 8,000 years before Neanderthals went extinct
Neandertaller ve Denisovalılar olarak adlandırılan soyu tükenmiş bir başka insan türüyle son ortak atamızın da bu dönemde yaşadığı düşünülüyor.
Araştırmanın kıdemli yazarlarından ve Roma Sapienza Üniversitesi’nde antropolog olan Profesör Giorgio Manzi şunları söyledi: ‘Yaklaşık 900.000 ila 600.000 yıl önce, Afrika’daki fosil kayıtlarının çok az olduğunu, hatta neredeyse hiç olmadığını biliyoruz; oysa hem öncesinde hem de sonrasında daha fazla sayıda fosil kanıtımız var.
“Aynı şey Avrasya için de söylenebilir: örneğin, Avrupa’da yaklaşık 800.000 yıl önce bilinen bir tür var ve sonra yaklaşık 200.000 yıl boyunca hiçbir şey yok.
Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nde insan kökenleri üzerine çalışan Profesör Chris Stringer, durumun o kadar vahim olduğunu ve insan türünün hayatta kalmasının ‘dikkat çekici’ olduğunu söyledi.
Guardian’a konuşan Stringer, “Bu büyüklükte bir nüfus için tek bir kötü iklim olayı, salgın hastalık ya da volkanik patlama yeterlidir ve yok olursunuz” dedi.
150.000 yıl önce
Yaklaşık 195.000 yıl önce dünya bir kez daha büyük bir değişim geçirmeye başladı.
Çöller ve buzullar genişlemeye başladı, sıcaklıkların düşmesine neden oldu ve soğuk ve kuru bir manzara haline gelen habitatları yok etti.
Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, Afrika’daki insan grupları bölünmeye başladı ve bu da 150.000 yıl önce sayılarımızın dramatik bir şekilde düşmesine neden oldu.
Araştırmalara göre, 900.000 yıl önce atalarımızın nüfusu sadece 1.280 bireye düştüğünde insanların soyu neredeyse tükeniyordu.
Kıta, yaklaşık 50.000 yıl öncesine kadar Homo sapiens’in ya da modern insanın yaşadığı tek yerdi.
Ancak buzul evresinin boyutu o kadar tehdit ediciydi ki, bazı bilim insanları üreme sayımızın sadece 600 bireye kadar düştüğüne inanıyor.
Uzmanlar, hayatta kalanların, bugün Güney Afrika olan bölgede deniz kenarına yerleştikten sonra geliştiğini söylüyor.
Bu hayati önem taşıyordu çünkü bölge, enerjilerini toprak yüzeyinin altında depolayan bitkiler açısından zengin olmasının yanı sıra, kabuklu deniz hayvanlarının gelişmesini sağlayan nispeten ılık sulara sahipti.
Bu faktörlerin her ikisi de orada yaşayan Homo sapiens’e hayatta kalmasına yetecek kadar yiyecek sağladı ve türümüzün bugünkü insana dönüşmesini mümkün kıldı.
70.000 yıl önce
İnsanların aşırı soğuma olaylarında iyi performans göstermediği açıktır, ancak 70.000 yıl önce bizi neredeyse yok eden çok farklı bir tehdit vardı.
Bir buzul çağından ziyade, neredeyse varlığımızın sonunu getiren tarihteki en büyük volkanik patlamaydı.
Toba süper patlaması yaklaşık 720 mil küp (3.000 km küp) kaya ve kül püskürterek tüm dünyaya yayıldı, güneşi engelledi ve en az on yıl süren volkanik bir kış yarattı.
Muazzam: Toba süper patlaması 74.000 yıl önce Endonezya’nın Sumatra adasında meydana geldi ve 1980’lerdeki St Helens Dağı patlamasından yaklaşık 5.000 kat daha büyüktü.
O kadar büyüktü ki dağdan geriye kalan tek şey 62 mil (100 kilometre) uzunluğunda, 19 mil (30 km) genişliğinde ve 1.657 fit (505 metre) derinliğinde olan devasa Toba Gölü’dür.
Felaketin boyutları o kadar büyüktü ki, hayvan ve bitki yaşamının büyük bir bölümünü yok ederken, türümüzü de birkaç bin kişiye indirdi.
Geriye kalanların Afrika’nın bazı bölgeleriyle sınırlı olduğu düşünülüyordu, ancak 2020’de yapılan bir çalışmada Hindistan’daki insanların da bu serpintiden kurtulduğuna dair kanıtlar bulundu.
Araştırmacılar, Hindistan’ın kuzeyindeki Orta Son Vadisi’nde bulunan Dhaba alanındaki 80.000 yıllık kaya katmanlarını değerlendirdi.
Toba olayının zamanlamasıyla örtüşen kayadan yapılmış aletler bulundu, bu da patladığında Hindistan’daki insanların zaten Taş Devri aletlerini kullandığını gösteriyor.
Aletler, felaketin on yıl süren bir kışa yol açmasından sonra da kullanılmaya devam etmiştir – bu da onları yapan insanların hayatta kaldığının kanıtıdır.
Toba patlaması o kadar büyüktü ki dağdan geriye kalan tek şey 62 mil (100 kilometre) uzunluğunda, 19 mil (30 km) genişliğinde ve 1.657 fit (505 metre) derinliğindeki devasa Toba Gölü’dür.
Bu patlama 74.000 yıl önce Endonezya’nın Sumatra adasında meydana gelmiştir ve 1980’lerdeki St Helens Dağı patlamasından yaklaşık 5.000 kat daha büyüktür.
40.000 yıl önce
İklim değişikliği günümüzün en büyük tartışmalarından biri olabilir.
Ancak 25.000 ila 40.000 yıl önce en ünlü kuzenlerimizden birini yok etmiş olabilir.
Bilgisayar analizleri 2020’de Neandertallerin hızla değişen iklime uyum sağlayamamış olabileceğini öne sürerken, Homo sapiens’in Afrika’dan gelişinin kaynaklar için umutsuz bir kavgaya yol açmış olabileceği de iddia edildi.
Nihayetinde, bazılarına göre, biz modern insanların üstün zekası bu mücadelede bize avantaj sağladı ve Neandertallerin yok olmasına yol açtı.
Ancak üç yıl önce yayınlanan bir çalışma, bunun sebebinin Neandertallerin ‘iklimsel nişlerinin’ çoğunu kaybetmeleri olduğunu öne sürdü.
Bu, türün hayatta kalabilmesi için koşulların uygun olduğu, çok sıcak, kuru, soğuk ya da çorak olmayan bir bölgeyi tanımlamaktadır.
Araştırmacılar son beş milyon yıldaki sıcaklık, yağış ve diğer verileri inceleyerek her 1.000 yıllık dönem için bir iklim ölçüsü elde ettiler.
Bu sayede iklim değişikliğinin 25.000 ila 40.000 yıl önce Neandertalleri neden öldürmüş olabileceğine dair teorilerini ortaya koydular.
Bir başka erken insan türü olan ve ‘hobbit’ olarak adlandırılan Homo floresiensis de bu dönemde yok oldu, ancak onlara ne olduğu bir muamma.
Bu, Homo sapiens’in bir zamanlar çeşitlilik gösteren insan soy ağacında hayatta kalan tek tür olarak kaldığı ve nihayetinde sayıca sekiz milyardan fazla bireye ulaşmamızı sağladığı anlamına geliyordu.
Peki türümüzün soyu ne zaman tükenecek?
Eğer iyimser biriyseniz, bu bir milyar yıldan önce olmayacak.
Bu, genişleyen güneşin gezegenimizin kalbini Venüs benzeri bir duruma getireceği ve Dünya’daki tüm yaşamı yok edeceği zamandır.
Ancak bir milyar yıl uzun bir süre, özellikle de bilim insanlarının bu yıl Kıyamet Günü Saatini gece yarısına 90 saniye kala rekor bir süreye yerleştirdiklerini düşünürseniz.
Neandertallerin (nan sanatçı izleniminde resmedilmiştir) soyu yaklaşık 40.000 yıl önce tükenmiştir. Bazı uzmanlar, anavatanlarını yaşanmaz hale getiren iklim değişikliğine uyum sağlayamadıklarını düşünüyor.
Peki küresel bir kıyamet yaşanırsa, Dünya’daki tüm yaşamın yok olmasının sorumlusu ne olabilir?
Gezgin bir kara delik, dev bir asteroit çarpması ve nükleer savaşın yanı sıra katil robotların yükselişi ya da gezegenimizin manyetik alanının tersine dönmesi de böyle bir felaketi tetikleyebilir.
Felaket riskleri konusunda uzmanlar, insanların soyunun sadece 77 yıl içinde tükenme olasılığının yüzde altı olduğunu düşünürken, ünlü fizikçi Stephen Hawking, türümüzün yaşamaya devam etmesi için muhtemelen 1.000 yıl içinde yaşayacak başka bir gezegen bulması gerekeceğini söyledi.
Diğerleri ise memeli türlerinin soyunun tükenmeden önce genellikle bir milyon yıl kadar dayandığını, modern insanların yaklaşık 200.000 yıl önce evrimleştiği düşünüldüğünde, gezegende 800.000 yıl daha yaşayabileceğimizi savunuyor.
İnsanlık tarihinin gidişatına ve her zaman mevcut olan nükleer savaş ve artan yapay zeka tehdidine bakıldığında, bu yine de oldukça iyimser ve umutlu bir bakış açısı olabilir.
Kaynak: https://www.dailymail.co.uk
Derleyen: Figen Berber
260 Milyon Yıl Önce İki Kitlesel Yok Oluşa Dair Kanıt Bulundu