Bilim İnsanları Nihayet Disleksinin Ne Olduğunu Anladı
Yüz yılı aşkın bir süredir eğitimciler, psikologlar ve araştırmacılar disleksinin ne olduğu konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerdir.
Bazıları bunu “kelime körlüğü” olarak adlandırırken, diğerleri konuşma işleme ile ilgili bir sorun olarak görüyor ve yine diğerleri bunun zeka ile ilgili bir okuma bozukluğu olduğuna inanıyor.
Bu kafa karışıklığı akademik olmaktan öte ebeveynler, öğretmenler ve disleksili bireyler için gerçek sorunlar yaratmıştır.
Yeni çalışmada, uzun süredir devam eden bu tartışma nihayet çözülmüş olabilir.
Araştırmacılar, Delphi çalışması (Delphi yöntemi – kolektif zekayı organize etmenin bir yolu) adı verilen bir yöntem kullanarak, herkesin üzerinde anlaşabileceği tek bir tanım bulmak için farklı ülkelerden ve disiplinlerden disleksi uzmanlarını bir araya getirdi.
Evrensel bir tanım neden önemlidir?
Disleksiyi tanımlamak için 2009 yılından bu yana yeni bir girişimde bulunulmamıştır. Tanım, klinisyenlerin ve eğitimcilerin uygulamaları üzerinde önemli bir etkiye sahip olsa da, son 15 yılda eleştirilmiş ve evrensel olarak kabul görmemiştir.
Bu tutarsızlık disleksili çocuklar için bir çeşit piyango haline gelmiştir. Nerede yaşadıklarına bağlı olarak, doğru bir teşhis ve uygun yardım alabilirler ya da fark edilmeyebilirler.
Ayrıca, farklı kriterlere göre nüfusun %5’i ile %20’si arasında değişen tahminlerle disleksinin ne kadar yaygın olduğunu nasıl anladığımızı da etkiler.
Yeni tanım bize ne anlatıyor?
Yeni kabul edilen tanım daha kapsamlı bir yaklaşım benimsemektedir. Disleksiyi tek bir nedene bağlamak yerine, birden fazla faktörün bu duruma katkıda bulunduğunu kabul etmektedir.
Konuşma seslerini işleme güçlüğü disleksi ile ilgili en yaygın sorun olmaya devam ederken, uzmanlar bundan daha fazlası olduğu konusunda hemfikir.
Çalışma belleği (bilgiyi zihnimizde tutma ve onunla çalışma yeteneğimiz), işlem hızı ve harf kombinasyonlarını tanıma ve hatırlama yeteneği de önemli bir rol oynayabilir.
Disleksi, konuşma bozuklukları, DEHB, koordinasyon güçlükleri ve matematik gibi diğer gelişimsel bozukluklarla birlikte yaygın olarak görülür. Önceki tanımlarda genellikle hafife alınan bu anlayış, uygun desteği sağlamak için çok önemlidir.
Disleksi ayrıca farklı dillerde ve kişinin hayatı boyunca kendini farklı şekillerde gösterir. İngilizceden daha tahmin edilebilir yazım kurallarına sahip dillerde, disleksili kişiler doğru okuyabilir ancak yine de okuma hızında zorluk yaşayabilirler.
Disleksili kişiler yaşlandıkça, sorunları genellikle temel okumadan hız, akıcılık ve heceleme ile ilgili sorunlara doğru ilerler.
Uzmanlar ayrıca bazı yaygın yanlış anlaşılmaları da giderdi. Disleksinin yaratıcılık veya görsel düşünme açısından avantaj sağladığı iddialarına rağmen, yapılan çalışmalar bu avantajların her zaman grup düzeyinde olduğunu göstermiyor.
Ayrıca görsel stresin, yani beyaz zemin üzerinde siyah metin gibi yüksek kontrastlı görsellere karşı hassasiyetin disleksi ile bağlantılı olmadığını, ancak disleksi hastası olan kişiler için okumayı daha da zorlaştırabileceğini açıkladılar.
En az %80 oranında mutabakat sağlanan 42 ifadeye dayanarak araştırmacılar, birkaç temel bileşeni içeren kapsamlı bir disleksi tanımı geliştirdiler:
Disleksi, okuma ve yazmayı etkileyen bir dizi bilgi işleme güçlüğüdür.
Bu durum, yaşa, eğitim kalitesine ve diğer yeteneklere kıyasla okuma-yazma becerilerinin yetersiz olmasından kaynaklanmaktadır.
Okuma hızı ve yazım sorunları tüm dillerin temel özelliklerindendir.
Bunlar evet veya hayır şeklinde değil, şiddet açısından ifade ediliyor.
Bunlara pek çok genetik ve çevresel faktör neden olur.
Bu durum matematik ve dil öğrenimi gibi diğer becerileri de etkileyebilir.
Bu durum sıklıkla diğer gelişimsel bozukluklarla birlikte ortaya çıkar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bilim İnsanları Nihayet Disleksinin Ne Olduğunu Anladı
Kıyamet Günü Kasası’nın Kapıları Açıldı: 14.000 Yeni Tohum Örneği Eklendi