Bilim İnsanları Neredeyse Hiç Yaşlanmayan Bir Kelebek Keşfetti
Heliconius kelebekleri, yakın akrabalarına göre daha uzun yaşar ve daha yavaş yaşlanır; yapılan deneyler, uzun ömürlülüklerinin tek başına polenle açıklanamayacağını göstermektedir.
Güney ve Orta Amerika’daki tropikal yağmur ormanlarında bulunan bazı Heliconius kelebekleri, çoğu kelebeğin yalnızca birkaç hafta yaşadığı halde neredeyse bir yıl boyunca hayatta kalabilir. Bu uzun ömrün olası bir açıklaması, alışılmadık beslenme alışkanlıklarıdır. Çoğu kelebeğin aksine, öncelikle çiçek nektarıyla beslenen Heliconius yetişkinleri aynı zamanda polen de tüketir.
Ancak poleni diyetlerinden çıkarmak, avantajlarını ortadan kaldırmadı. Polenle beslenen Heliconius hecale ile polen yemeyen daha kısa ömürlü akrabası Dryas iulia’yı karşılaştıran deneylerde, araştırmacılar H. hecale’nin polen olmadan da önemli ölçüde daha uzun yaşadığını buldu. Bu sonuç, beslenme ve evrimsel farklılıkların her ikisinin de yaşam süresinin uzamasına katkıda bulunduğunu göstermektedir.
Farklılık, kelebeklerin vücutlarını ne kadar iyi koruduklarında da ortaya çıktı. H. hecale, D. iulia’ya göre vücut kütlesini daha uzun süre korudu . Kas fonksiyonunu ve fiziksel performansı değerlendirmek için araştırmacılar kelebeklerin kavrama gücünü test ettiler. Yaşlı H. hecale bireylerinde belirgin bir bozulma tespit etmezken, D. iulia yaşlandıkça zayıfladı. En azından test edilen ölçümlerde, H. hecale’nin yaşlandıkça fizyolojik olarak çok az veya hiç gerileme yaşamadığı görüldü.
Yakın akrabalar, oldukça farklı yaşam süreleri
Diyet deneyleri, Bristol Üniversitesi liderliğinde ve Panama’daki Smithsonian Tropikal Araştırma Enstitüsü’ndeki araştırmacılarla yürütülen bir çalışmanın parçasıydı. Nature Communications’da yayınlanan çalışma, daha geniş Heliconiini kelebek kabilesinde yaşam süresi ve yaşlanmayı inceledi. Ekip, kelebeklerin işaretlendiği, serbest bırakıldığı ve tekrar yakalandığı çalışmalardan elde edilen kayıtları ve böceklerin yetiştirildiği tesisler olan böcekhanelerdeki kontrollü deneyleri birleştirdi.
Bu karşılaştırmalar sonucunda, Heliconius kelebeklerinin polenle beslenmeyen akrabalarına göre daha yavaş yaşlandığı ve daha düşük temel ölüm oranına, yani ölüm riskine sahip olduğu görüldü. Bu avantajları hem maksimum yaşam süresinde hem de ortalama yaşam süresinde, yani bir gruptaki kelebeklerin yarısının öldüğü yaşta ortaya çıktı.
Bazı Heliconius türleri, ortalama olarak yakın akrabalarından yaklaşık üç kat daha uzun yaşadı. Maksimum yaşam süresindeki en büyük fark ise çok daha büyüktü. Karşılaştırmadaki en uzun ömürlü tür olan Heliconius hewitsoni 348 güne ulaşırken, kısa ömürlü akrabası Dione juno sadece 14 güne ulaştı. Bu, yaklaşık 25 katlık bir farkı temsil ediyor.
Kelebek evrimi, uzun ömürlülüğe dair ipuçları sunuyor.
Bristol Üniversitesi Biyolojik Bilimler Fakültesi’nden çalışmanın baş yazarı Dr. Jessica Foley, “Tür bakımından en zengin hayvan sınıfı olan böcekler, olağanüstü morfolojik ve ekolojik çeşitlilikleriyle ünlüdür. Ayrıca, yaşam sürelerinde de aşırı farklılıklar gösterirler; maksimum yaşam süreleri, yetişkin mayıs böceklerinde birkaç günden, bazı karınca ve termitlerin üreme kastlarında birkaç on yıla kadar değişmektedir. Bu, memelilerde gözlemlenen yaklaşık 100 katlık yaşam süresi farkına kıyasla, sınıf içinde yaklaşık 5.000 katlık bir farkı temsil etmektedir.” dedi.
Heliconius kelebekleri en uzun ömürlü kelebekler arasında yer alıyor, ancak onları özellikle dikkat çekici kılan şey, yalnızca daha uzun ömürler değil, aynı zamanda daha yavaş yaşlanmayı da evrimleştirmiş olmalarıdır. Bu, evrimsel zaman içinde nispeten yakın zamanda ayrıldıkları yakın akraba türlerinden önemli ölçüde daha uzun süre yaşamalarına olanak tanır.
“Bu yaşam süresi uzamasının heyecan verici sonucu, uzun ömürlülüğün altında yatan mekanizmaları belirlemek için güçlü bir fırsat sunmasıdır. Uzun ömürlü Heliconius kelebeklerini kısa ömürlü akrabalarıyla karşılaştırarak, yaşam süresinin nasıl uzadığını ortaya çıkarmaya yardımcı olabilecek doğal bir evrimsel deneyim elde ediyoruz; bu da onları yaşlanma ve uzun ömürlülük biyolojisi araştırmaları için son derece umut vadeden yeni bir model haline getiriyor.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bilim İnsanları Neredeyse Hiç Yaşlanmayan Bir Kelebek Keşfetti
Bir Adamın Vücudunda Dikiş İğneleri Bulundu, Biri Kalbine Saplanmıştı