Bilim İnsanları Neden Görmedi? Hayalet Deprem Güçlü Bir Tsunamiye Yol Açtı
Yeni bir araştırma, tüm dünyayı kasıp kavuran ve merkez üssünden 10.000 kilometre öteye yayılan tsunaminin gizemli kaynağının “görünmez” bir deprem olduğunu ortaya çıkardı. Ağustos 2021’de büyük bir tsunami Kuzey Atlantik, Pasifik ve Hint Okyanuslarını vurdu. 2004 Hint Okyanusu depreminden bu yana üç farklı okyanusta ilk kez bir tsunami kaydedildi.
Bilim insanları, depremin varsayılan merkez üssünün okyanus tabanının 47 km altında, bir tsunamiyi tetikleyemeyecek kadar derin olduğunu bulunca şaşkına döndüler. Ayrıca, tektonik plakadaki buna neden olan boşluğun yaklaşık 400 km derinlikte olduğu ortaya çıktı ve böyle bir boşluk daha önce büyüklüğü 7.5 olarak tahmin edilenden çok daha büyük bir depreme neden olmalıydı.
Geophysical Research Letters dergisinde yayınlanan yeni bir araştırma, depremin aslında zaman içinde sadece dakikalarla ayrılmış beş alt deprem dizisi olduğunu gösterdi. Ve bu mini depremlerin üçüncüsü verilerde gizlenen ve o sırada izleme sistemleri tarafından gözden kaçırılan daha küçük, “görünmez” bir depremdi. Bu, tsunamiye neden olan 8.2 büyüklüğünde bir depremdi. Sismolog Zhe Jia, “Üçüncüsü çok özeldi; çünkü çok büyüktü ve yine de çok sessizdi. Genellikle baktığımız verilerde, neredeyse algılanamazdı.” dedi.
Araştırmacılar, verileri 500 saniyelik daha uzun parçalara bölerek ve bileşen parçalarını izole etmek için bir algoritma kullanarak, sismik dalgaların karmaşasından üçüncü depremden gelen sinyali çıkarmayı başardılar. Ancak o zaman, Jia’nın tüm olay boyunca salınan enerjinin %70’ini oluşturduğunu söylediği 200 saniyelik bir deprem tezahür etti. İki levha arasındaki 200 km uzunluğundaki sınırı parçalayan gizli deprem, Dünya yüzeyinin sadece 15 km altında meydana geldi ve bu, bir tsunaminin oluşması için ideal derinliktir.
Araştırmacılar, depremin iki tür okyanus depreminin bir karışımı olduğu için gizli kaldığını söylüyorlar: bunlar, ani plaka kaymalarının bir sonucu olarak ortaya çıkan “derin yarık” tipi ve plakaların tektonik olarak sürtünebileceği “yavaş tsunamijenik kayma”. Yavaş depremler, daha büyük depremler kadar tektonik enerjiyi serbest bırakabilir, ancak hızları ve büyük sismik sarsıntıları üretmemeleri, genellikle onları tespit etmeyi zorlaştırır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Bilim İnsanları Artık Güneş’in Ne Zaman ve Nasıl Patlayacağını Biliyor
/Bilim İnsanları Neden Görmedi? Hayalet Deprem Güçlü Bir Tsunamiye Yol Açtı/