Bilim İnsanları, Beynin Gelecekteki Olayları Nasıl Tahmin Ettiğini Keşfetti
İnsan beyni sadece görsel imgeleri işlemekle kalmaz, aynı zamanda deneyimlere dayanarak sürekli olarak geleceği tahmin eder.
Bu nedenle, Batılı uzmanlar otizmli kişilerde bu sürecin daha az doğru olabileceğini ve çevrelerindeki dünyayı daha öngörülemez hale getirebileceğini ortaya koymuştur.
Genellikle bir kişi etrafında olup bitenlere fazla düşünmeden tepki verir, refleks olarak. Örneğin, bir kişiye bir top atılırsa, eylem hakkında düşünecek zamanı olmadan nesneyi hızla yakalayacaktır.
Bu nedenle, bilim insanları uzun yıllar boyunca beynin sadece uçan bir topun görüntüsünü sabitlediğine, sonra onu işlediğine ve bir tepki için bir sinyal gönderdiğine inandılar.
Şimdi ise Hollanda Nörobilim Enstitüsü’nden (KNAW) Christian Kaisers ve Valeria Gazzola, beynin aslında beklentilere ve önceki deneyimlere dayanarak olayları tahmin ettiğini kanıtladı.
Bu da ana organın zamandan tasarruf etmesini ve insan bilincinin çalıştığından daha hızlı tepki vermesini sağlıyor.
“Beyin sadece bir resmi işlemekle kalmaz, geleceği de tahmin eder. Eğer yeni bilgiler gerçeklikle ya da deneyimlerle uyuşmazsa beyin tahminlerini değiştirir.”
İnsanlar geleceği nasıl tahmin ediyor?
Tahmin süreci insan tepkilerini hızlandırır, çünkü halihazırda mevcut olan tahminlere dayanarak hızlı bir şekilde bir eylem veya karşı eylem hazırlamak mümkündür.
Örneğin, bir top beklenenden daha hızlı veya farklı bir yönde hareket ediyorsa, beyin hatayı daha hızlı bir şekilde “fark edecek” ve önceki hesaplamalarının yardımıyla tahmini ayarlayacaktır.
Buna ek olarak, ana insan organı diğer insanların hareketlerini de tahmin edebilmektedir.
“Örneğin süt döken birini izlediğimizde, kutuya dokunmadan bile ağırlığını ‘hissedebiliriz’. Bu, başkalarının hareketlerini gözlemlerken aktive olan ve olan bitenin gelecekteki sonucunu veya koşullarını ‘tahmin etmemizi’ sağlayan ‘ayna nöronlar’ sayesinde mümkündür.”
İnsanlar çevrelerindekilerin davranışlarını daha iyi anlamak için kendi motor programlamalarını kullanırlar.
Beyinde duygular ve tahmin
Beynimizdeki tahmin mekanizması duygusal durumlar için de geçerli.
Valeria Gazzola, kişinin kendi duygularını yaşarken aktif olan beyin bölgelerinin, başkalarının duygularını gözlemlediğinde de devreye girdiğini açıklıyor.
Çalışmalar, beyindeki ödül ve ceza merkezlerinin başkalarının duygularının göstergesi olarak hareket edebildiğini ve bir kişinin potansiyel duygularını tahmin etmemizi sağladığını göstermiştir.
Bu arada, olaylar tekrarlandığında, beyin öngörülebilir uyaranlara verdiği tepkinin yoğunluğunu azaltır.
Örneğin, bir kişi çığlığı tetikleyen bir düğmeye defalarca basarsa, beynin ilk tepkisi güçlü olacaktır; ancak beşinci seferde daha zayıf olacaktır.
Bunun nedeni tahmin sisteminin sonuca alışmış olması ve aktivasyonu azaltmasıdır. Beyin gerçekte ne olduğunu değil, ne beklediğini algılar.
Sadece öngörülemeyen bir olay beynin görsel alanlarını “uyandırarak” tahminin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret eder.
Otizm ile bağlantı
Otizmli insanların beyinlerinde daha az isabetli bir tahmin sistemi olduğu, bunun da çevrelerindeki dünyayı daha kaotik ve uyaranlara aşırı doymuş hale getirdiği düşünülmektedir.
Christian Kaisers şöyle açıklıyor: “Kalabalık bir odada durduğunuzu hayal edin. Beynimiz projeksiyonlar aracılığıyla gereksiz ayrıntıları filtreleyerek önemli olan her şeye odaklanır. Otizmli kişilerde bu filtre zayıflar ve gürültülü ortam onlar üzerinde büyük bir baskı oluşturur.”
Beyin sürekli olarak etrafındaki dünyanın modellerini oluşturur ve tahminlere dayalı olarak “ileride” yaşar.
Bu benzersiz tahmin yeteneği, insanların değişime hızlı bir şekilde adapte olmalarını ve tepki vermelerini sağlayarak zor veya tehlikeli durumların üstesinden gelmelerine yardımcı olur.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bilim İnsanları, Beynin Gelecekteki Olayları Nasıl Tahmin Ettiğini Keşfetti
Yaraların Hızlı İyileşmesi İçin Devrim Niteliğinde Bir Çözüm Bulundu