Bilim İnsanları Alzheimer’a Yol Açan Moleküler Değişimi Belirledi
Bu çığır açan araştırma, tau’daki ince kimyasal değişikliklerin sessizce zincirleme bir reaksiyon başlatarak işlev bozukluğunu beyne yayabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bu erken olayları tanımlayarak, Alzheimer’ı henüz yerleşmeden tedavi etmek için çok önemli bir pencerenin kilidini açmış olabilirler ve bu tamamen yeni bir ilaç sınıfına yol açabilir.
Alzheimer’da Erken Tau Değişikliklerinin Ortaya Çıkarılması
İsveç’teki Göteborg Üniversitesi’nden araştırmacılar, Pittsburgh Üniversitesi ile işbirliği yaparak Nature Medicine dergisinde yeni bulgular yayınladı.
Çalışmaları, Alzheimer hastalığının en erken aşamalarından biri olan tau proteininin sinir hücreleri içinde fibril adı verilen iplik benzeri yapılara dönüşmesine ışık tutuyor. Bu süreç, amiloid plaklarının iyi bilinen birikiminin yanında gerçekleşir. Sağlıklı beyinlerde tau, sinir hücrelerinin şekillerini korumalarına ve besinleri taşımalarına yardımcı olan yapısal bileşenler olan mikrotübülleri destekleyerek dengeleyici bir rol oynar.
Tau Agregasyonu ve Hastalığın Yayılması
Alzheimer hastalığı ilerledikçe tau zararlı değişikliklere uğrar. Başlangıçta, sinir hücrelerinden salınan küçük, çözünebilir kümeler oluşturur. Bu kümelerin yakındaki hücrelerde benzer değişiklikleri tetikleyerek hastalığı yaydığına inanılmaktadır. Zamanla tau, nöronlar için toksik olan daha büyük, lifli iplikçiklere dönüşür.
Çalışmanın başyazarı ve Göteborg Üniversitesi Sahlgrenska Akademisi’nde araştırmacı olan Tohidul Islam şöyle açıklıyor:
“Çalışmamızda tau’nun nasıl modifiye edildiğine bakıyoruz, bu da onun çözünür kümelerini oluşturmasına yol açıyor. İki spesifik amino asitte, serin-262 ve serin-356’da meydana gelen değişikliklerin, bu iplik benzeri fibriller sinir hücrelerinde oluşmaya başlamadan önce gerçekleştiğini bulduk.”
İlaç Geliştirme için Yeni Umut
Alzheimer araştırmaları son yıllarda dünya çapında önemli ilerlemeler kaydetmiştir. Birçok ülke – henüz AB’de olmasa da – Alzheimer ilacı lecanemab’ı onaylamıştır. Bir Amerikan ilacı olan donanemab da geliştirilmektedir. Her iki ilaç da hastalığın ilerlemesinde en önemli olduğu düşünülen süreci hedef alıyor: beyinde beta-amiloid proteininin birikmesi.
Göteborg Üniversitesi profesörlerinden ve çalışmanın arkasındaki kıdemli araştırmacılardan biri olan Kaj Blennow, “Hipotezimiz, tau’nun çözünebilir formunun hastalık sürecinin beyinde yayılmasına yardımcı olduğudur” diyor. “Eğer araştırmacılar gelecekte tau patolojisiyle mücadele etmek için amiloid plağı hedef alan ilaçlara ek olarak ilaçlar geliştirmek isterlerse, artık hangi bölgelere odaklanmamız gerektiğini biliyoruz.”
Tedaviyi Ölçmek İçin Yeni Bir Biyobelirteç
Lekanemab ilacı ilk olarak yaklaşık iki yıl önce piyasaya sürüldü ve Alzheimer hastalığının erken evresindeki hastalarda beyindeki amiloid plağını azaltma açısından iyi sonuçlar gösterdi. Ancak uzun vadeli sonuçların ne olacağını kesin olarak bilmek mümkün değildir. Tau proteininin çözünebilir fosforile küçük agregatlarına ilişkin bulgular da sinir hücrelerinde daha büyük fibriller oluşmadan önce protein değişikliklerini göstermek için yeni bir fırsat sunuyor. Bu nedenle çalışma, hastaların beyinlerindeki tau patolojisinin miktarıyla doğrudan ilişkilendirilebilecek bir biyobelirteç sunmaktadır.
Kaynak: https://scitechdaily.com
Alzheimer Size Anne ya da Babanızdan mı Miras Kaldı? Bilim İnsanlarının Cevabı Değişti