Alzheimer Size Anne ya da Babanızdan mı Miras Kaldı? Bilim İnsanlarının Cevabı Değişti
Alzheimer hastalığı söz konusu olduğunda, soy ağacınız önemlidir. Beyniniz, Alzheimer’a yakalanma riskinizi belirleyebilecek iki kritik faktörü izler: erkek ya da kadın olmanız ve annenizin ya da babanızın bu hastalığa sahip olup olmaması.
Ne yazık ki bu hastalığın hala bir tedavisi yok. Kanada’da on yıl süren bir araştırmanın sonuçları, kadınların Alzheimer hastalığıyla bağlantılı toksik tau proteinini daha fazla biriktirdiğini ancak beyin küçülmesine karşı daha fazla direnç gösterdiğini, baba kalıtımının ise daha önce düşünülenden daha büyük bir risk oluşturabileceğini ortaya koydu.
Yeni araştırma, yeni veriler
Kadınlarda Alzheimer hastalığının daha yüksek oranda görüldüğü daha önce belgelenmiş olsa da, bu yeni bulgular çok daha karmaşık biyolojik mekanizmaların söz konusu olduğunu göstermektedir.
Çalışmada araştırmacılar, ailesinde Alzheimer hastalığı öyküsü olan bilişsel olarak normal 243 yaşlı yetişkini 10 yıl boyunca takip ederek, iki temel protein olan beta-amiloid ve tau proteininin birikiminin yanı sıra beyin hacmi ve bilişsel yeteneklerdeki değişiklikleri izlemek için gelişmiş beyin tarama teknikleri kullandılar. Tüm katılımcıların Alzheimer hastası en az bir ebeveyni vardı, bu da hepsini yüksek risk altında yapıyordu.
Tau proteini, merkezi sinir sistemindeki nöronlarda bulunan ve mikrotübüllerine bağlı olan bir proteindir. Tau proteini nöronlara doğrudan zarar veren toksik kümeler oluşturur ve daha yüksek tau proteini seviyeleri genellikle daha ciddi bilişsel bozuklukla ilişkilidir.
Katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i kadındı ve yaş ortalaması 68’di. Araştırmacılar, uzun zamandır Alzheimer hastalığının bir işareti olduğu düşünülen yapışkan plaklar olan amiloid birikiminde erkekler ve kadınlar arasında önemli bir fark bulamazken, tau birikiminde önemli farklılıklar gözlemlediler.
Kadınların beyinlerinde, özellikle de Alzheimer hastalığının ilerleyen aşamalarında etkilenen frontal-parietal bölgelerde önemli ölçüde daha yüksek tau proteini seviyeleri vardı.
Buna rağmen, kadınlar zaman içinde amiloidle ilişkili beyin hacmi azalmasına karşı daha fazla direnç göstermiştir. Hafızadan sorumlu olan hipokampüs, yüksek amiloid seviyelerine sahip kadınlarda, benzer amiloid seviyelerine sahip erkeklere kıyasla daha yavaş küçülmüştür
Bu durum, kadınların hastalıkla ilişkili proteinler birikirken bile beyin yapısını korumaya yardımcı olan bazı koruyucu mekanizmalara sahip olabileceğini düşündürmektedir.
Bilim insanları hormonal farklılıkların veya beyin ağlarındaki varyasyonların bir rol oynayabileceğini düşünmektedir, ancak kesin neden hala belirsizdir.
Baba geçmişi
Daha önceki çalışmalar, Alzheimer hastalığının anne mirasının baba mirasından daha büyük bir risk taşıdığını göstermiştir. Ancak bu çalışma, babalarında Alzheimer hastalığı olan kişilerde amiloid ve tau proteini birikimi arasında annelerinde hastalık olanlara göre daha güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir.
Başka bir deyişle, Alzheimer hastalığından muzdarip bir babaya sahip olmak, sizi nörodejenerasyona yol açan protein birikimine karşı daha savunmasız hale getirebilir.
Çalışmada ayrıca, anne tarafından Alzheimer hastalığı geçmişi olan kişilerin, baba tarafından geçmişi olan kişilere kıyasla, amiloid birikimine rağmen hafıza işlevini daha iyi koruyarak daha fazla bilişsel esneklik gösterdiği tespit edildi.
Farklı kalıtım yolları hastalığın ilerlemesini etkileyebilir; baba geçmişi protein birikimini etkilerken, anne geçmişi beynin bu proteinleri ne kadar iyi işlediğini etkiler.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Alzheimer Size Anne ya da Babanızdan mı Miras Kaldı? Bilim İnsanlarının Cevabı Değişti
Bilim İnsanları Lahana Turşusunun Sağlıklı Bir Bağırsak İçin Gerekli Olduğunu Söylüyor