Bilim İnsanları 11.000 Yıllık Tahıllarda Gizli Olan Hikayeyi Buldu
Yeni bir entegre izotop çalışması, tahıl tanelerinin büyüklüğündeki erken artışların insan seçimi yerine yetiştirme koşullarından kaynaklandığını öne sürüyor.
Yaklaşık 11.000 yıl önce, Güneybatı Asya’daki topluluklar, kendi yiyeceklerini giderek daha fazla ürettikçe, yabani tahılları, baklagilleri ve meyve veren bitkileri yetiştirmeye başladılar. Binlerce yıl boyunca, bu uygulamalar avcı-toplayıcı yaşam biçimlerini yeniden şekillendirdi ve sonunda evcilleştirilmiş tahılların yiyecek, depolama ve fazla üretim için vazgeçilmez hale geldiği tarım toplumlarına katkıda bulundu.
Yabani tahıllar, tohumları başakta tutan yapı olan kırılgan veya parçalanan bir raşis ile doğal olarak donatılmıştır. Bu, olgun tohumların kolayca dağılmasını sağlar ve vahşi doğada üremeyi iyileştirir, ancak insanlar için hasadı daha zor hale getirir. Taneleri de genellikle daha sonra evcilleştirilen tahıllarınkinden daha küçüktür. Arkeobotanik kanıtlar, uzun süredir devam eden yetiştirmenin sonunda daha büyük taneleri ve olgun tohumları bağlı tutan daha sert bir raşisi desteklediğini ve böylece toplanmalarını kolaylaştırdığını göstermiştir.
Sharara ekibi kazı alanına doğru yürüyüş yapıyor. Fotoğraf: Jerome Poulalier, www.jerome-poulalier-photography.com
Çalışmayı yöneten Dr. Jade Whitlam (Oxford Üniversitesi), “Mahsul evcilleştirme, Güneybatı Asya’nın birçok bölgesinde gelişen oldukça değişken ve uzun bir süreçti” dedi.
“Son on yılda, arkeobotanik araştırmalar, evcilleştirmenin, temel evcilleştirme özelliklerinin evrimini destekleyen koşulları yarattığı düşünülen uzun bir ‘evcilleştirme öncesi tarım’ dönemiyle öncelendiğini ortaya koymuştur.”
Daha büyük taneler evcilleştirme anlamına gelmiyordu
Erken Neolitik yerleşim yerlerinde, daha büyük tahıl taneleri ve daha sonra yaygın tarımsal yabani otlar haline gelen bitkiler, insanların zaten toprakları tarım yoluyla bozduklarının ve evcilleştirme özelliklerini seçmeye başladıklarının işaretleri olarak yorumlanmıştır. Bu nedenle, güney Levant’taki yerleşim yerlerinde bulunan büyük taneler, tahıl evcilleştirmenin devam ettiğine dair en eski kanıtlardan bazıları olarak ele alınmıştır.
Sharara’daki erken Neolitik bir ev yapısını inceleyen çalışmanın kıdemli yazarı Profesör Cheryl Makarewicz. Fotoğraf: Jerome Poulalier, www.jerome-poulalier-photography.com
Dr. Whitlam, “El-Hemmeh ve Sharara’da, hem arpa hem de emmer buğdayı, Çömlek Öncesi Neolitik’in ilk aşamalarında morfolojik olarak yabani kalmıştır ve evcilleştirilmiş, parçalanmayan formlara dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır” dedi.
“Ancak tane büyüklüğü, tipik yabani büyüklükteki tanelerden evcilleştirilmiş tahıllarla karşılaştırılabilir büyüklükteki tanelere kadar dramatik bir şekilde değişiyordu. Aynı zamanda, bu tahıllarla ilişkili yabani ot taksonlarının ekolojik analizi, bunların düşük bozulma ortamlarında büyüdüğünü gösteriyor ve daha büyük tanelerin sistematik toprak işleme gibi yetiştirme uygulamaları yoluyla seçildiği fikrini sorguluyor.”
Su mevcudiyeti tane büyüklüğünü açıklıyor
Tane büyüklüğündeki farklılıkların gerçekte ne tarafından üretildiğini belirlemek için araştırmacılar, kömürleşmiş tahıl tanelerinde korunan kararlı karbon izotoplarını analiz ettiler. Tahıl tanelerinin karbon izotop bileşimi, bitkinin büyümesi sırasında mevcut olan nem miktarına göre değişir ve bu da araştırmacıların büyüme ortamının bazı yönlerini yeniden oluşturmasına olanak tanır.
“İlginç bir şekilde, ev tipi taneler aralığında yer alan arpa taneleri, daha nemli koşullar altında büyüdüklerini gösteren karbon izotop değerleri sergiliyor,” diyor Ürdün’de su stresi ile tahılların karbon izotop bileşimi arasındaki ilişkiyi ortaya koyan kapsamlı saha tabanlı deneysel çalışmalar yürüten Dr. Pascal Flohr (Kiel Üniversitesi ve Oxford Üniversitesi).
“Buna karşılık, daha küçük, yabani boyutlardaki tanelerin izotop değerleri, çok daha kuru koşullar altında büyüdüklerini gösteriyor ve bu da su mevcudiyetinin tane boyutunu büyük ölçüde etkilediğini ortaya koyuyor.”
İlk yazar Jade Whitlam, Wadi el-Hasa’da Sharara’nın kömürleşmiş tohumlarının flotasyonunu gerçekleştiriyor. Fotoğraf: Jerome Poulalier, www.jerome-poulalier-photography.com
Genetik seçilim daha sonra gerçekleşmiş olabilir
İzotop sonuçlarını arkeobotanik kanıtlar ve ilişkili bitkilerin ekolojisiyle bir araya getirmek, daha büyük taneler için daha güçlü bir açıklama olarak erken genetik seçilimden ziyade yetiştirme koşullarına işaret etti.
Dr. Whitlam, “Arkeobotanik, yabancı ot ekolojisi ve izotopik kanıtları entegre ettikten sonra, çevresel koşulların, toprak işleme altındaki genetik seçilimden çok daha iyi bir açıklama sağladığı açıkça ortaya çıktı” dedi.
“Bulgularımız, Erken Holosen güney Levant’ta tahıl tanelerinin büyüklüğündeki ilk artışların genetik değişimden ziyade gelişimsel esneklikten kaynaklandığını göstermektedir. Bu, daha büyük tane boyutu için genetik seçilimin daha önce düşünüldüğünden daha sonra, belki de sadece parçalanmayan salkım sapı için seçilimden sonra gerçekleşmiş olabileceğini düşündürmektedir.”
Ekip üyelerinden biri, insanların 11.000 yıl önce ilk kez tarımla denemeler yaptığı Wadi el-Hasa’nın dağlık arazisinde suyun içinde ilerliyor. Fotoğraf: Jerome Poulalier, www.jerome-poulalier-photography.com
Bulgular ayrıca bitki yönetiminin en erken aşamalarının nasıl anlaşılabileceğini de yeniden şekillendiriyor. Kanıtlar, kasıtlı evcilleştirmeye doğru ani bir geçişi göstermek yerine, bu uygulamaların avcı-toplayıcıların çevrelerini değiştirme ve yönetme süreçlerinin çok daha uzun bir geçmişi içinde gelişmiş olabileceğini öne sürüyor.
“Bu çalışma, uzun vadeli arkeolojik saha projelerini yeni analitik yaklaşımlarla bir araya getirmenin değerini göstermektedir. Arkeobotanik, kararlı izotoplar ve bitki ekolojisinden elde edilen kanıtları entegre ederek, tarıma geçişin nasıl gerçekleştiği hakkında tamamen yeni sorular sorabiliriz. Bulguların tamamı, Erken Neolitik bitki yönetimi uygulamalarının, evcilleştirmeye yönelik radikal yeni bir niyetten ziyade, avcı-toplayıcı niş inşasının uzun tarihinin bir parçası olduğunu göstermektedir,” diyor çalışmanın kıdemli yazarı ve el-Hemmeh ve Sharara’daki kazıların direktörü Profesör Cheryl Makarewicz (ikincisi, bu araştırmanın ortak yazarlarından meslektaşı Dr. Bill Finlayson (Oxford) ile birlikte).
Kaynak: https://scitechdaily.com
Amazon çiftçileri 4000 yıl önce yabani pirinci evcilleştirme sırrını keşfettiler