Bilgi Kara Deliklerden Kaçabilir mi?
Kara delik bilgi paradoksu, bilim insanlarının geceleri uykusunu kaçıran fizik problemlerinden biridir. Modern fiziğin en önemli sorunlarından birinin kalbinde yer alır: genel görelilik ile kuantum mekaniğini uzlaştıramadığımız gerçeği. Ve hepsi kara deliklerin suçu.
Hem kuantum mekaniği hem de genel görelilik insan bilgisinin ve yaratıcılığının zirveleridir. Gerçekten de kendimizle ve evreni ne kadar iyi anladığımızla gurur duymalıyız. Yine de, bu ikisi birlikte çok iyi çalışmıyor ve bazı uç nesneler veya olaylar söz konusu olduğunda, bozuluyorlar – ve bu büyük bir sorun. Kara delik bilgi paradoksu bu durumlardan biridir.
Hem klasik hem de kuantum fiziğinde, bir sistemin özellikleri hakkındaki bilgi, geçmişteki ve gelecekteki durumu belirlememizi sağlar. Kara delikler bunun bir istisnası gibi görünüyordu. 1970’lerde İngiliz fizikçi Stephen Hawking, bir kara deliğin özelliklerinin sadece bir avuç küresel parametreye bağlı olduğunu fark etti: kütlesi, elektrik yükü ve açısal momentumu. Hepsi bu kadar da değil. Aslında beslenmedikleri zaman, kara delikler artık Hawking radyasyonu olarak adlandırılan ve orijinal hesaplamalarına göre başlangıç durumundan bağımsız olan bir biçimde enerji kaybederler. “Kara deliğin saçı yoktur” ifadesi buradan gelmektedir.
Hawking radyasyonunun geçmişi olmazdı ve kara deliğe düşen herhangi bir şeyin aniden geleceği olmazdı. Bir kara deliğe düşen bilgi geri dönüşü olmayacak şekilde kaybolur. Durum böyle olsaydı bu fizik için büyük bir sorun olurdu – ancak bilginin gerçekten de kurtarıldığına ve bir kara delikten çıktığına inanılıyor. Fizikçilerin emin olamadığı şey ise nasıl çıktığıdır.
Yani kara deliklerin kesinlikle saçları var, ama kirli sakal mı yoksa Dolly Parton tarzı bir saç mı olduğunu bilmiyoruz! Tamam, sarışın bir peruk abartı olabilir, ancak bu paradoksu çözmek için “tüy yumağı çözümü” ve “yumuşak saç çözümü” (Hawking ve işbirlikçilerinden) gibi terimler önerildi. Ancak henüz üzerinde uzlaşılmış tek bir çözüm yok.
Farklı fikirler fizikte önemli bir odak noktasıdır çünkü kuantum mekaniği ve göreliliği birlikte çalıştırmanın olası yollarını ortaya çıkarabilirler – sadece kara deliklerde değil, tüm evrende. Bazı araştırmacılar bu sorunun yeni bir fizik olmadan da çözülebileceğini iddia ediyor ki bu bir yandan heyecan verici, diğer yandan da biraz hayal kırıklığı yaratıyor.
Tüm “açıklayıcı” makaleler, yayınlandıkları tarihte doğruluk kontrolörleri tarafından onaylanmıştır. Metin, resim ve bağlantılar, bilgileri güncel tutmak için daha sonraki bir tarihte düzenlenebilir, kaldırılabilir veya eklenebilir.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Bilim Kurgu Gerçek Oluyor: Kara Deliklerle Sonsuz Enerji İmkânı