Big Bang Teorisinin Yaratıcısı ile Yapılan Kayıp Röportaj 60 Yıl Sonra Yeniden Keşfedildi
Büyük Patlama teorisini ilk kez 1931 yılında ortaya atan Katolik rahip ve fizikçi Georges Lemaître ile yapılan bilinen tek filme alınmış röportaj, Belçika televizyonunda yayınlanmasından yaklaşık 60 yıl sonra nihayet yeniden keşfedildi.
KU Leuven’de teorik fizik profesörü ve kozmolog olan Thomas Hertog Belçika’nın Flamanca yayın yapan VRT kanalına verdiği demeçte “Bu röportaj ne büyük bir cevher,” dedi. “Lemaître’in bu röportajda ifade ettiği Büyük Patlama’nın ne olduğu ve ne olmadığına dair vizyon çok büyüleyici ve çok derin.”
Görüntülerin kısa bir klibi onlarca yıldır yaygın olarak mevcut olsa da, röportajın tamamının ilk yayınlandıktan kısa bir süre sonra kaybolduğu düşünülüyordu. Aslında hiçbir yere gitmemişti – hala VRT arşivlerindeydi, sadece idari aksaklıkların katmanları altında gizlenmişti.
VRT Arşivi’nden Kathleen Bertrem VRT’ye yaptığı açıklamada, “Ne yazık ki, bir dizi faktör nedeniyle röportaj keşfedilemedi: film sayfası yanlış kategorize edilmiş ve Lemaître’nin adı yanlış yazılmıştı” dedi. “Yayıncı kuruluşta her film yayınlandıktan sonra bir film kartı alırdı. Önemli ve teknik veriler bu kağıda not ediliyor ve daha sonra kataloğa ekleniyordu. Bu şekilde film koleksiyonunda arama yapılabiliyordu.”
“Georges Lemaître’in yer aldığı bir yayın varsa, bunu bu kağıt katalogda bulabilmemiz gerekirdi,” diye açıkladı. “Ama kimse yanlış sınıflandırma ve yazım hatasından haberdar değildi, bu yüzden samanlıkta iğne aramak gibiydi.”
Şimdi bulunan ve orijinali Flamanca altyazılı olarak Fransızca yapılan röportaj, Enerji Bakanlığı Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı (Berkeley Lab) ve Vatikan Gözlemevi’nden fizikçiler tarafından yazıya döküldü ve İngilizceye çevrildi.
Araştırmacılar, “Georges Lemaître yadsınamaz bir şekilde [20]’inci yüzyılın en önemli fizikçilerinden biri ve astronomi tarihinin önemli bir figürüdür” diye yazıyor. “Georges Lemaître’in çalışmaları hakkında konuştuğu bir video röportajı tarihi bir mücevherdir. Bu nedenle, bu kaydı astronomi camiası ve genel olarak kamuoyu için mümkün olduğunca erişilebilir hale getirmeyi amaçlıyoruz.”
“Bildiğimiz kadarıyla bu, Georges Lemaître’in var olan tek video röportajıdır” diye ekliyorlar.
Lemaître’nin Belçikalı gazeteci Jérôme Verhaeghe ile fikirlerini tartıştığı 20 dakika uzunluğundaki röportaj ilk olarak 14 Şubat 1964’te – kozmik mikrodalga arka plan radyasyonunun keşfinin teorisini evrenin kökenine dair en iyi açıklama olarak doğrulamasından sadece üç ay önce – yayınlandı.
Ancak bu önemli dumanı tüten silah olmadan, 1960’ların başında fizik hala Büyük Patlama teorisini savunanlar ile rakip “Durağan Durum” teorisi – maddenin sürekli yaratılmasının genişleyen evrende sabit bir yoğunluğa yol açtığı fikri – arasında bir şekilde bölünmüş durumdaydı. İki kozmolojik model arasındaki karşıtlık Lemaître’in röportajda derinlemesine ele aldığı bir konudur ve “işlerin bu şekilde yürüdüğünü hayal edemediğini” söylemektedir.
“Durağan Durum ilkesi, Enerjinin Korunumu İlkesine karşıt gibi görünüyordu. Temelde fizikteki en güvenli ve sağlam şeyle karşıtlık içindeydi” diyor röportajı yapan kişiye. “[Ve] kendi adıma […] evrende küresel yasalar, mutlak yasalar, Hoyle’un ifadesiyle bir ‘tasarım’ anlamına gelecek, bir plan anlamına gelecek yasalar olduğunu kabul etmenin modern fiziğin eğilimi olduğunu düşünmediğim için [bu statik çözüme] karşıyım.”
Böyle bir bakış açısı, günümüzün keskin bilim-din ayrımına alışkın olanlar için şaşırtıcı olabilir – ancak Lemaître dini görüşlerinin bilimsel teorileriyle nasıl bir arada var olduğunu tartışmaktan kaçınmıyor. Hertog, “Bunu burada kendi ağzından, jestler, bazı tereddütler ve birçok etkileyici yüz ifadesi de dahil olmak üzere duymak […] çok özel” dedi. “Her Şeyin Nedeni düğümünü çözme ve hem bilimsel hem de dini veya felsefi bir atmosfer için alan yaratma şekli yücelikten başka bir şey değil.”
Teknik olarak hala tamamlanmamış olsa da – Verhaeghe tarafından sorulan ilk soru kesilmiş ve geriye sadece Lemaître’nin görüntüye başlamak için verdiği yanıt kalmıştır – röportajın keşfi yine de önemli ve değerli bir bulgudur.
Berkeley Lab’da röportajın çevirisi üzerinde çalışan bilim insanı Satya Gontcho A Gontcho yaptığı açıklamada, “Lemaître ve diğerleri bize evrenimizi anlamaya yönelik mevcut çabalarımızın temelini oluşturan matematiksel çerçeveyi verdiler” dedi.
Gontcho A Gontcho, “Şu anda üzerinde çalıştığımız kozmoloji çerçevesini ortaya koyan tüm insanlar arasında, çalışmaları hakkında nasıl konuştuklarına dair çok az kayıt var” dedi. “İfadelerin dönüşlerini ve olayların nasıl tartışıldığını duymak… Zamanda bir gezintiye çıkmak gibi bir his.”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber