Beynimizin de ‘Parmak İzi’ Var
Bilim insanı Enrico Amico, her birimizin bir beyin “parmak izi” olduğunu ve bu parmak izinin zamanla değiştiğini doğrulayan çalışmalarda bulundu.
Amico, “Araştırmam, işlerin nasıl yürüdüğüne dair daha fazla fikir edinmek için beyindeki ağları ve bağlantıları ve özellikle farklı alanlar arasındaki bağlantıları baz alıyor” diyor. “Bunu büyük ölçüde belirli bir zaman diliminde beyin aktivitesini ölçen MRI taramalarını kullanarak yapıyoruz.” Araştırma grubu, bir deneğin beyin aktivitesini özetleyen renkli matrisler olarak temsil edilen grafikler oluşturmak için taramaları işler. Bu tür modelleme tekniği, bilimsel çevrelerde ağ sinirbilimi veya beyin bağlantı bilimi olarak bilinir.
“İhtiyacımız olan tüm bilgiler, yaygın olarak “fonksiyonel beyin konektomları” olarak bilinen bu grafiklerdedir. Konektom, sinir ağının bir haritasıdır. Deneklerin MRI taramaları sırasında ne yaptıklarını -dinleniyorlarsa veya başka görevler yapıyorlarsa- ortaya çıkarır. Örneğin. Konektomlarımız, hangi aktivitenin gerçekleştirildiğine ve beynin hangi bölümlerinin kullanıldığına bağlı olarak değişir” diyor Amico.
Gerekli olan iki tarama
Birkaç yıl önce, Yale Üniversitesi’ndeki bu bağlaçları inceleyen sinirbilimciler, her birimizin benzersiz bir beyin parmak izine sahip olduğunu keşfettiler. Birkaç gün arayla aynı deneklerin MRI taramalarından elde edilen grafikleri karşılaştırarak, belirli bir öznenin iki taramasını zamanın yaklaşık %95’inde doğru şekilde eşleştirebildiler.
Başka bir deyişle, beyin parmak izine dayanarak bir kişiyi doğru bir şekilde tanımlayabilirler. Amico, “Bu gerçekten etkileyici, çünkü tanımlama, yalnızca temel olarak korelasyon puanları kümeleri olan işlevsel bağlaçlar kullanılarak yapıldı” diyor.
Amico daha önceki çalışmalarda, birkaç dakika süren MRI taramaları kullanılarak beyin parmak izleri tespit edildi. Ancak bu izlerin sadece birkaç saniye sonra tespit edilip edilemeyeceğini veya göründükleri zaman içinde belirli bir nokta olup olmadığını merak etti. Eğer öyleyse, bu an ne kadar sürecekti?
Sadece 1 dakika 40 saniyede beyin parmak izi
Araştırma grubu, yararlı verileri tespit etmek için yaklaşık 1 dakika 40 saniyenin yeterli olduğunu buldu. Amico, “Bir beyin parmak izinin ortaya çıkması için gereken bilgilerin çok kısa zaman dilimlerinde elde edilebileceğini fark ettik” diyor. “Örneğin, beş dakika boyunca beyin aktivitesini ölçen bir MRI’ya gerek yok. Daha kısa zaman ölçekleri de işe yarayabilir.” Çalışması ayrıca en hızlı beyin parmak izlerinin beynin duyusal alanlarından ve özellikle göz hareketi, görsel algı ve görsel dikkat ile ilgili alanlardan ortaya çıkmaya başladığını gösterdi. Zaman geçtikçe, daha karmaşık bilişsel işlevlerle ilişkili olan frontal korteks bölgeleri de her birimize benzersiz bilgiler vermeye başlar.
Bir sonraki adım, sağlıklı hastaların beyin parmak izlerini Alzheimer hastalığından muzdarip olanlarla karşılaştırmak olacaktır. Amico, “İlk bulgularıma dayanarak, beyin parmak izini benzersiz yapan özelliklerin hastalık ilerledikçe giderek kaybolduğu görülüyor” diyor. “İnsanları bağlantılarına göre tanımlamak zorlaşıyor. Adeta Alzheimer’lı bir kişi beyin kimliğini kaybediyor.”
Bu doğrultuda potansiyel uygulamalar, beyin parmak izlerinin kaybolduğu nörolojik durumların erken tespitini içerebilir. Amico’nun tekniği otizmden veya felçten etkilenen hastalarda ve hatta uyuşturucu bağımlılığı olan kişilerde kullanılabilir. “Bu, beynimizi benzersiz kılan şeyin ne olduğunu anlamak için atılan küçük bir adım: Bu içgörünün yaratabileceği fırsatlar ise sınırsız.”
Kaynak: https://medicalxpress.com/
Derleyen: Figen Berber