Beyin Öksürme ve Hapşırmayı Nasıl Düzenliyor?
Öksürükle mücadele etmek son derece zordur. Günümüzde kronik öksürük için en etkili tedavi kodeindir, ancak bu bağımlılık yapıcı bir opiattır. Bu nedenle, doktorlar bazen vücudun kendi kendine başa çıkacağını umarak öksürüğü tedavi etmeyi reddediyor.
Ancak öksürük, özellikle alerjilerde, kişinin bilincini kaybetmesine neden olacak kadar şiddetli olabilir. Bununla mücadele etmek için yöntemler aramalıyız.
Bilim insanları farelerde öksürme ya da hapşırmaya neden olan sinir hücrelerini keşfetti. Bunlar farklı nöronlardır ve farklı şekilde çalışırlar. Bulgular, alerji ve kronik öksürük gibi hastalıklar için yeni tedavilere yol açabilir.
Çalışmada yer almayan göğüs hastalıkları uzmanı Matthew Drake’e göre, bu hastalıklar “inanılmaz derecede can sıkıcı” olabilir ve mevcut tedavilerin yan etkileri “sorunlu” olabilir.
Hapşırma ve öksürmeyi tetikleyen sinyaller
Önceki çalışmalar, fare solunum yollarındaki nöronları, hücrelerin yüzeyinde bulunan ve iyon kanallarını düzenleyen protein komplekslerine göre sınıflandırmıştır.
Hangi nöronların hapşırmaya neden olduğunu bulmak için araştırmacılar fareleri, her biri belirli iyon kanalı türlerini aktive eden farklı bileşiklere maruz bıraktı.
Bilim insanları, BAM 8-22 adı verilen bir bileşiğin farelerin hapşırmasına neden olduğunu buldu. Bu bileşik MrgprC11 iyon kanalını aktive etmektedir.
Araştırmacılar hapşırmadan sorumlu olduğundan şüphelendikleri nöronlardan MrgprC11’i çıkardılar ve ardından farelere grip bulaştırdılar. Hasta ama hapşırmayan fareler elde ettiler.
Hapşırma nöronları kapatıldığında bile hasta fareler grip enfeksiyonuna karşı öksürük benzeri bir tepki vermeye devam etti.
Araştırmacılar, hapşırma nöronlarına uygulananlara benzer yöntemler kullanarak, öksürük tepkisinin izini, soluk borusunda sinyal veren kimyasal somatostatini ifade eden bir dizi nörona kadar sürdüler.
Nörobiyolog ve çalışmanın ortak yazarı Qin Liu, virüslerin “çok hızlı evrimleştiğini” söylüyor. Bu durum, virüsleri tespit edip solunum yollarından uzaklaştırabilen iki farklı sistemin neden var olduğunu açıklayabilir.
Şimdi Liu ve meslektaşları hapşırma ve öksürme nöronları tetiklendikten ve beyne sinyal gönderdikten sonra ne olduğunu bulmak istiyor.
Liu, sinyallerin beyindeki solunum kontrol merkezine gittiğini ve burada solunum düzenini değiştirerek öksürme ya da hapşırmaya neden olduğunu düşünüyor.
Öksürük ile nasıl başa çıkılır?
Bir sonraki önemli görev, benzer nöron kümelerinin insanlarda da var olup olmadığını bulmak. Liu, ön kanıtların bunların var olduğunu gösterdiğini söylüyor.
Drake’e göre öksürük o kadar şiddetli olabilir ki insanlar bilincini kaybedebilir. Yine de doktorların öksürük tedavisi için iyi seçenekleri yok. Kodein gibi opiatlar en etkili ilaçlardır, ancak şiddetli uyuşukluğa ve bağımlılığa neden olabilirler.
Drake’e göre, etkili ilaçların eksikliği doktorların öksürük tedavisini bırakmasına neden olabilir. Drake, “Umuyorum ki yeni ilaçlar piyasaya çıktıkça, öksürük tedavisi hakkındaki düşüncelerimiz de değişecektir” diyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Beyin Öksürme ve Hapşırmayı Nasıl Düzenliyor?
12 Yılın Sonucunda İnsan Vücudunun Moleküler Haritası Keşfedildi