Ben Cao Gang Mu: Geleneksel Çin Tıbbının Kutsal Kitabı
Ben Cao Gang Mu veya Compendium Materia Medica, 16. yüzyılda Çinli doktor Li Shizhen tarafından yazılmış ansiklopedik bir özettir. Bu derlemenin, Doğu Asya’nın tıbbi bilgilerini bir araya getiren, geleneksel Çin tıbbı tarihinde şimdiye kadar yazılmış en eksiksiz ve kapsamlı tıp kitabı olduğu söyleniyor.
Eczacıların Prensi ve Ben Cao Gang Mu
Batı kültüründe tam olarak bilinmemesine rağmen, Çin’de Li Shizhen’in “Çin bitkisel tıbbının bir tür koruyucu azizi” olduğu açıklanıyor. Eczacıların Prensi lakaplı, orta Çin’deki Hubei eyaletinden bu bilgin, Ming Hanedanlığı (1368-1644) sırasında 1518 ve 1593 yılları arasında yaşadı ve hayatının son yarısını en önemli eseri olan Ben Cao Gang Mu’yu araştırmaya ve yazmaya harcadı. Ne yazık ki, eseri yayınlanmadan önce öldü ve oğulları ve torunları sayesinde ünlü kitap serisi 1596’da yayınlandı.
52 ciltten oluşan bu inanılmaz eserin tamamlanması 27 yıl sürmüştür. Çok çeşitli çağdaş kaynaklardan alınan bilgilerle doludur. Kaplumbağalardan kabuklu deniz ürünlerine ve insan vücudu parçalarına kadar bir ilaç olarak hayal edebileceğiniz her şeyi kullanan için açıklamalar, tarihler, tarifler ve çözümler içerir. 1.094 şifalı bitkinin yanı sıra yüzlerce hayvansal ve mineral maddeye ait açıklamalar bulunmaktadır. Aslında, bu muhteşem tıbbi kitap 1.892 ilaç ve 11.096 reçete içermektedir. Ayrıca yüzlerce zarif bir şekilde elle çizilmiş diyagramlar içerir.
Ben Cao Gang Mu , tıp üzerine bir kitap olmanın yanı sıra, mineral, bitkisel ve hayvansal ürünlerin bir sınıflandırmasını vererek doğal tarih ile de ilgilenir. Bunun dışında, kimyasal ve endüstriyel teknolojinin yanı sıra coğrafi, tarihi, diyetetik, mutfak, kozmolojik, felsefi ve filolojik verilerle ilgili bölümleri içerir.
Ben Cao Gang Mu’nun Önemi
2011 yılında Ben Cao Gang Mu, UNESCO’nun Dünya Belleği Kayıtları’na dahil edildiğinde küresel olarak tanındı. 1593’te Hu Cheng-Long tarafından Jinling’de blok olarak basılan özetin bir kopyası, Çin Tıp Bilimleri Akademisi Kütüphanesinde saklanmaktadır. Ama Ben Cao Gang Mu neden bu kadar önemli?
Bu çalışmanın ve Li’nin araştırma ve saha çalışmasında kullandığı ampirik yaklaşımın, modern doğa biliminin gelişimini ve çalışmasını derinden etkilediği iddia edildi. Örneğin, sınıflandırma standartları ve materia medica’nın derlenme ve formatlanma şekli ilk kez belirlendi. Bu, hem flora hem de faunanın biyolojik sınıflandırmasının güvenilirliğini, bilimsel değerini ve doğruluğunu arttırmada çok önemli olmuştur.
Önemli Batı dillerinin yanı sıra Uzak Doğu’nun tüm dillerine çevrilmiş olması da önemini göstermektedir. 400 yıldan daha eski olmasına rağmen, Ben Cao Gang Mu hala anıtsal bir referans çalışması olarak kullanılıyor. Dolayısıyla, bu eserin uzun ömürlü olması ve menşei ülkesinin sınırlarının ötesindeki etkisi, bunun inanılmaz bir başarı olduğunu göstermektedir.
Yine de, Ben Cao Gang Mu’da bazı dikkate değer olgusal hatalar var. Örneğin, kurşunun toksik olmadığı iddia edildi, su samurları görünüşte “her zaman erkekti” ve Moupin langur veya altın kalkık burunlu maymun 3 m uzunluğundaydı, arka ayakları vardı.
Ancak bu hatalar, Li Shizhen’in ünlü tıp kitabını yazdığı sıradaki bilimsel ve teknik bilginin sınırlamalarına atfedilebilir. Neyse ki, düzeltildiler. Sanırım bu, bir neslin kendinden öncekilerin başarıları üzerine inşa ettiği insan bilgisinin birikimli doğasını gösteriyor. Bugün zevk aldığımız teknolojik ilerlemeyi elde etmemizi sağlayan bu birikim sürecidir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Bir Adamın Göz Kaşıntısının Sebebi Bir Düzineden Fazla Sinek Larvası Çıktı