Bazı Akıllı Uygarlıklar Kendi Dünyalarında Kapana Kısılmış Olabilirler
Evrim, Dünya üzerinde harikulade çeşitlilikte yaşam formları üretmiştir. Ne tesadüftür ki, konuşan ve başparmağını kullanabilen primatlar zirveye çıktı ve uzayda yaşayan bir uygarlık inşa ediyorlar. Ve biz karada yaşıyoruz. Peki ya diğer gezegenler? Eğer bir okyanus dünyasındaki baskın tür bir tür teknolojik uygarlık inşa ederse, okyanus evlerinden kaçıp uzayı keşfedebilirler mi?
Journal of the British Interplanetary Society’de yayımlanan yeni bir makale, başka dünyalardaki uygarlıklar fikrini ve bu uygarlıkların güneş sistemlerini keşfetme becerilerini yöneten faktörleri inceliyor. Makalenin başlığı “Exoplanet Escape Factor ve Fishbowl Worlds’e Giriş (Dünya dışı uygarlıkların araştırılması için iki kavramsal araç)”. Kitabın tek yazarı İspanya’daki Universidad del Atlántico Medio’da profesör olan Elio Quiroga.
Dünya dışı başka zekâların var olup olmadığını bilmemizin hiçbir yolu yok. En azından başka uygarlıkların var olma ihtimali var ve kesinlikle var olmadıklarını söyleyecek durumda değiliz. Drake denklemi, ETI’lerin varlığı hakkında konuşmak için kullandığımız araçlardan biridir. Bu, diğer aktif, iletişim kurabilen ETI’lerin varlığını tahmin etmemizi sağlayan bir denklem şeklinde yapılandırılmış bir tür düşünce deneyidir. Drake denklemindeki değişkenlerden bazıları yıldız oluşum hızı, bu yıldızların etrafındaki gezegenlerin sayısı ve yaşam oluşturabilecek ve üzerinde yaşamın evrimleşerek bir ETI haline gelebileceği gezegenlerin oranıdır.
Quiroga yeni araştırma makalesinde DE’yi besleyen iki yeni kavram ortaya atıyor: ötegezegen kaçış faktörü ve akvaryum dünyalar.
Farklı kütlelerdeki gezegenlerin farklı kaçış hızları vardır. Dünya’nın kaçış hızı 11,2 km/s (saniyede kilometre), yani saatte 40.000 km’den fazladır. Kaçış hızı, itici gücü olmayan balistik nesneler içindir, bu nedenle roketlerimiz aslında saatte 40.000 km yol almaz. Ancak kaçış hızı farklı gezegenleri karşılaştırmak için kullanışlıdır çünkü kullanılan araçtan ve itiş gücünden bağımsızdır.
Süper-Dünyalar çok daha büyük kütlelere ve çok daha yüksek kaçış hızlarına sahiptir. Bir süper-Dünya’nın kütlesinin kesin bir tanımı olmamakla birlikte, birçok kaynak onları tanımlamak için 10 Dünya kütlesinin üst sınırını kullanır. Dolayısıyla, süper-Dünya’daki bir ETI, uzay yolculuğu söz konusu olduğunda bizim burada Dünya’da karşılaştığımızdan farklı bir dizi koşulla karşı karşıya kalacaktır.
Bu çalışmada Quiroga, ötegezegen kaçış faktörünü (Fex) ve ötegezegen kaçış hızını (Vex.) uygulayarak, bilinen bazı ötegezegenler için bir kaçış hızı örneğine ulaşmıştır. Gezegenlerin bileşiminin kritik olmadığını, sadece kütlelerinin önemli olduğunu unutmayın.
Quiroga, Fex değeri <0,4 olan bir gezegenin zaten herhangi bir atmosferi tutmakta zorlanacağına ve yaşamı olası kılmayacağına dikkat çekiyor. Tersine, >2.2’lik bir Fex değeri uzay yolculuğunu olanaksız kılacaktır. “Fex > 2.2 değerleri, ötegezegenin sakinleri için uzay yolculuğunu olası kılmayacaktır: gezegeni akla gelebilecek herhangi bir miktarda yakıt kullanarak terk edemeyeceklerdir ve uygulanabilir bir roket yapısı, en azından bildiğimiz malzemelerle (bildiğimiz kadarıyla, aynı periyodik element tablosu ve bunların aynı kombinasyonları tüm evreni yönetmektedir) sürece dahil olan basınçlara dayanamayacaktır.”
“Quiroga şöyle yazıyor: “Dolayısıyla, bu gezegenlerdeki zeki bir türün fiziksel imkansızlık nedeniyle asla uzaya seyahat edememesi söz konusu olabilir. Aslında, herhangi bir uzay yolculuğu fikrini hiçbir zaman düşünemeyebilirler. Kim bilir?
Elbette uzay araştırmaları tek yönlü bir yol değil. Astronotlar uzaydan geri dönmek zorunda ve bir gezegenin kütlesi bunu etkiliyor. Yeniden giriş, gezegenimizden on kat daha büyük bir süper-Dünya’ya kendi zorluklarını dayatır. Atmosferik yoğunluk da bir rol oynar. Bir uzay aracının yeniden girerken hızını ve sürtünmeden kaynaklanan ısınmayı kontrol etmesi gerekir ve bu da tıpkı kaçışta olduğu gibi daha büyük kütleli bir gezegende daha zordur.
Quiroga ayrıca “akvaryum dünyalar” fikrinden de bahsediyor. Bunlar Fex 2.2’nin üzerinde yer alan ve kaçmanın fiziksel olarak imkânsız olduğu gezegenlerdir. Bir Fishbowl dünyasında akıllı bir tür için yaşam nasıl olabilir?
Quiroga araştırma makalesinde bizi bilim kurguya selam göndererek spekülatif olmaya davet ediyor. Zeki bir türe ev sahipliği yapan bir okyanus dünyası hayal edin. Akışkan bir ortamda, yardımsız iletişim Dünya’nınki gibi bir atmosferde olduğundan çok daha uzağa gider. Yardımsız sinyaller yüzlerce kilometre yol kat edebilir.
Quiroga böyle bir ortamda, “… bireyler arasında iletişim, iletişim cihazlarına ihtiyaç duyulmadan mümkün olabilir” diye açıklıyor. Dolayısıyla, iletişim teknolojileri geliştirmek için gerekli itici güç orada olmayabilir. Quiroga, bu durumda teknolojinin gelişmemiş olabileceğini ve uygarlığın ETI tanımının anahtarlarından biri olan “iletişimsel” olarak kabul edilmeyebileceğini söylüyor.
Quiroga şöyle yazıyor: “Tamamen gelişmiş bir uygarlığa ev sahipliği yapıyor olsa bile, böyle bir dünyada telekomünikasyon teknolojisi asla ortaya çıkmayabilir.” “Böyle bir uygarlık “iletişimsel” olmayacaktır ve Drake denkleminde düşünülmeyecektir.”
Diğer koşullar uygarlıkları kendi dünyalarında etkili bir şekilde hapsedebilir. Sürekli ve kesintisiz bulutlarla kaplı bir gezegende yıldızlı gökyüzü asla görünmeyecektir. Bu bir uygarlığı nasıl etkiler? Eğer yıldızları göremiyorsanız ve orada olduklarını bilmiyorsanız onları merak edebilir misiniz? Tabii ki hayır. Benzer bir durum gece olmayan bir ikili yıldız sistemi için de geçerlidir. Yıldızlar asla görülemez ve asla merak uyandıran nesneler ve kaynaklar olamazlar.
Okyanus dünyaları da benzer bir muamma sunar. Sıcak okyanuslara ve kilometrelerce kalınlıkta donmuş buz kabuklarına sahip okyanus dünyalarında ya da uydularda yaşayanlar, içinde bulundukları evrene dair son derece sınırlı görüşlere sahip olacaklardır. Kilometrelerce buzun altındaki bir okyanusta teknolojik bir uygarlığın ortaya çıktığını hayal etmek zor. Ancak bunun mümkün olup olmadığına karar verecek konumda değiliz.
Quiroga’nın ötegezegen kaçış faktörü (Fex), ne tür dünyaların ETI’lere ev sahipliği yapabileceğini hayal etmemize yardımcı olabilir. Uzay yolculuğunu önleyen ya da en azından engelleyen faktörleri tahmin etmemize yardımcı olabilir ve Drake denklemine daha fazla karmaşıklık getirir. Bu da bizi bir uygarlığı sonsuza kadar gezegene bağlı tutabilecek kaçınılmaz gezegenler olan Fishbowl dünyaları fikrine götürür.
Gezegenlerinden kaçıp güneş sistemlerini keşfetme ve dünyalarının ötesinde iletişim kurma becerileri olmadan, tüm uygarlıklar parçası oldukları evreni hiç bilmeden yükselip çökebilir mi? Tabiri caizse burnumuzun dibinde gerçekleşebilir ve biz bunu asla bilemez miyiz?
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Bazı Akıllı Uygarlıklar Kendi Dünyalarında Kapana Kısılmış Olabilirler
Kozmologlar, Evrenin Genişlemesinin Şaşırtıcı Bir Şekilde Yakında Sona Erebileceğini Söylüyor
Kozmologlar, Evrenin Genişlemesinin Şaşırtıcı Bir Şekilde Yakında Sona Erebileceğini Söylüyor
Bazı Akıllı Uygarlıklar Kendi Dünyalarında Kapana Kısılmış Olabilirler